Vlaanderen heeft steeds minder interesse in nieuws
Achttien procent van de Vlamingen zegt helemaal geen interesse te hebben in nieuws. Dat blijkt uit de jaarlijkse mediastudie van de onderzoeksgroep Imec-Smit-VUB. Tien jaar geleden was dat 4 procent. Tien jaar geleden meed 48 procent wel eens het nieuws, nu is dat 66 procent.
“Er is een combinatie aan verklaringen”, zegt VUB-professor Media Ike Picone. “Ten eerste is er de toegenomen concurrentie voor onze aandacht. Er zijn op de smartphone veel meer bronnen bijgekomen: Netflix en Tiktok zijn maar een klik verwijderd van de nieuwsapp. Daarnaast heeft de wereld heel wat crisissen gekend, waardoor het nieuws misschien meer uitputtend overkomt.”
Ouderen hebben over het algemeen meer interesse in nieuws dan jongeren, maar binnen die laatste groep ziet Picone een opvallende beweging dit jaar. “De groep tussen 18 en 24 jaar vertoont meer interesse dan de groep 25-34 jaar. Dat is zelden het geval geweest in onze data. Misschien ligt het aan de levensfase: we krijgen later kinderen, op een moment dat we stappen zetten in onze carrière. Daardoor is er minder tijd voor nieuws.”
Picone meent dat de levensfase een belangrijke invloed heeft op de nieuwsinteresse. Jongeren zijn daarom niet noodzakelijk verloren voor nieuwsmedia. “Het nieuwsgebruik is wel anders: mensen die gesocialiseerd worden in nieuws dat via sociale media komt, zullen als dertiger of veertiger wellicht niet naar traditionele manieren van nieuwsgebruik terugkeren. We schrijven de krant niet af, maar de tendens is dalend.”
Coronapandemie
Niet alleen de interesse is gedaald, ook het vertrouwen in nieuws nam af de voorbije jaren, zeker sinds de coronapandemie. Vooral over nieuws op sociale media heerst er wantrouwen, en ook de AI-chatbots wekken nog weinig vertrouwen op. De helft van de Vlamingen heeft er geen vertrouwen in. Mensen delen ook minder nieuws via sociale media dan vroeger, merkt Picone op. “We zagen dat de afgelopen jaren mensen meer offline nieuws met elkaar zijn gaan bespreken.”
Algemeen heeft 49 procent van de Vlamingen vertrouwen in het nieuws, tegen 28 procent in Franstalig België. Die kloof is groter geworden. Ook het vertrouwen in individuele nieuwsmerken verschilt sterk. De VRT krijgt bijvoorbeeld het vertrouwen van 79 procent van de Nederlandstalige Belgen, RTBF van 66 procent van de Franstalige Belgen. Beide publieke omroepen zijn koploper op het vlak van vertrouwen in hun regio, al is het verschil met sommige commerciële spelers niet enorm.
“De kloof lijkt overeen te komen met een andere kloof die we ook op internationaal niveau zien”, aldus Picone. “Landen met een meer welgestelde bevolking hebben meer vertrouwen in democratische instellingen, maar ook in nieuws. Daarnaast zijn er een aantal schandalen geweest en leunt de markt in Wallonië sterk aan bij Frankrijk: er speelt een invloed van Franse influencers en media.”
Betalende nieuwsconsumenten
Nog een vaststelling: het aantal mensen dat betaalt voor nieuws, stijgt niet door. Vorig jaar was er zelfs een lichte daling van 15 naar 13 procent in Vlaanderen. In Scandinavië is de groep betalende nieuwsgebruikers veel hoger: in Noorwegen betaalt zelfs 40 procent voor toegang tot nieuws.
“Daar bestaat een zeer sterke krantencultuur”, legt de VUB-professor uit. “Er is een grotere vanzelfsprekendheid om te betalen voor nieuws. Bij ons speelt dat minder: hoewel nieuwsmerken standhouden in bereik en vertrouwen, ligt betalen moeilijker. In Vlaanderen is er altijd een grote tv-journaalcultuur geweest en ook op de radio is er elk uur een gratis update. Mensen beschouwen nieuws daarom sneller als een gratis basisproduct.”
