Zijn de voetbalrellen terug op de Belgische velden?
Even leek het alsof we met het supportersgeweld tijdens de halve bekerfinale gisteren opnieuw in de jaren '90 zaten in het Belgische voetbal. De supporters van thuisploeg KV Oostende smeten met bier op het veld terwijl die van de bezoekers van Sporting Lokeren de poorten probeerden openbreken om op de mat te kunnen komen. "Decennialang niet gezien", klonk het - met enig gevoel voor dramatiek - al snel in de media. Zijn de hooligans terug op onze velden?
15 minuten. Meer waren er niet nodig om de herinneringen aan de jaren '80 en '90 boven te halen. KV Oostende-voorzitter Marc Coucke schoot uit zijn krammen op Twitter. Voetbal is inderdaad een feest, maar dat was tijdens de zwarte jaren van het Belgische voetbalgeweld lang niet altijd waar. Toen werd er elk weekend wel ergens gevochten op en rond een Belgische grasvlakte.
Toch moeten we het geweld van gisteren relativeren, vindt Jo Vanhecke, baas van de Voetbalcel bij Binnenlandse Zaken. "Dit is een eenmalig, geïsoleerd incident, dat er weliswaar weer een te veel is. We zullen ook nu weer een nultolerantie hanteren, zoals we al 15 jaar doen."
Cijfers dalen
Vorig jaar werden er 790 stadionverboden uitgedeeld aan hooligans en voetbalsuporters die zich misdragen. Goed voor 592 jaar, en 346.325 euro aan boetes. Indrukwekkende cijfers. "Maar niet als je kijkt van waar we komen", zegt Vanhecke. De statistieken tonen dat inderdaad aan: waar er in 2010 nog meer dan 1.200 stadionverboden werden uitgesproken, daalde dat aantal gestaag tot 1.005 in 2011, 895 in 2012 en 790 in 2013.
Andere cijfers: in het voetbalseizoen 2012-2013 registreerde de politie 91 geweldincidenten, het laagste aantal in vijf jaar. Er werden in totaal 20.963 agenten ingezet tijdens voetbalwedstrijden, tegenover meer dan 50.000 in het seizoen 2000-2001. Voor Vanhecke is het duidelijk dat de neerwaartse trend een gevolg is van de harde en consequente aanpak die de Voetbalcel nu al 15 jaar hanteert, sinds de nieuwe voetbalwet werd ingevoerd.
'Spotters'
Zo zitten de politiediensten de harde kernen binnen de supporters volgens Vanhecke "zéér kort op de hielen", met bijvoorbeeld een 'bewijsteam' met geavanceerde videocamera's. Dat team filmt alles wat er gebeurt, waardoor, samen met de beelden van de vaste camera's uit het stadion, identificatie heel wat makkelijker verloopt.
Bovendien loont ook de inzet van de zogenaamde 'spotters'. Dat zijn agenten in burger die de hooligans van heel nabij volgen en gisteren ook de Lokeren-supporters probeerden te bedaren. "De spotters zijn goed geïnfiltreerd in het milieu. Ze kennen de supporters en omgekeerd weten die ook wie ze zijn", legt Vanhecke uit. "De supporters beseffen daarom maar al te goed dat er harde sancties volgen vanaf het moment dat ze zich misdragen."
De echt harde kern voetbalhooligans in België is nu nog zo'n 300 man sterk, terwijl dat in de 'topjaren' er drie keer zo veel waren. Bovendien komen er maar weinig nieuwelingen bij. "Die 300 zijn dezelfden als vijftien jaar geleden. Maar dan spreken we echt over de 'die hard'-hooligans, niet de meelopers." Vooral Anderlecht en Club Brugge blijken over een grote harde kern te beschikken, van zo'n 50 tot 60 man sterk, die er niet voor terugdeinst om de confrontatie met de ordetroepen aan te gaan.
Vechten op de parking
Waar houden die harde kernen zich dan mee bezig, als ze door het stadionverbod niet meer binnen kunnen? "De echte heethoofden spreken soms af om te vechten buiten het stadion, al is dat bij ons een marginaal fenomeen dat vooral uit Oost-Europa komt overwaaien", verklaart Vanhecke. Supporters hier proberen soms wel af te spreken op een afgelegen plaats, waar ze mekaar voor of na de match ongestoord te lijf kunnen gaan. Heel soms trekken ze ook naar een provinciale, minder in het oog springende match om daar een oude vete uit te vechten, zoals die tussen Lokeren en Beveren, maar dat zijn echt uitzonderingen.
Bovendien zijn ook de banden tussen hooligans van Belgische en Nederlandse clubs de laatste jaren fel verzwakt. "Vroeger zag je veel vaker dat Belgische hooligans steun kregen van hun evenknieën uit het buitenland. Maar ook die hebben we aangepakt." In samenwerking met de Nederlandse autoriteiten is de Voetbalcel er zo in geslaagd om ook een aantal van die geweldenaars een stadionverbod op te leggen, zowel in onze stadions als in die uit hun thuisland. Enkel de banden tussen Sporting Lokeren en NAC Breda lijken nog stand te houden, wat meteen een gedeeltelijke verklaring voor de rellen van gisteren kan zijn.
Brusselse clash
Maar dat de aanpak van de voetbalcel wel degelijk zijn vruchten afwerpt, toonde bijvoorbeeld de risicomatch tussen Anderlecht en Paris Saint-Germain in de groepsfase van de Champions League vorig jaar goed aan. Weken op voorhand aangekondigd als de grootste clash in jaren, want de Parijse fans hadden nog een rekening te vereffenen met de Brusselaars, die bij de vorige confrontatie in 1992 in Parijs er het stadion ei zo na afbraken.
Bij de Voetbalcel stonden de zenuwen strak gespannen, meer dan 300 agenten stonden paraat om in te grijpen bij de minste vonk. Polen met slagersmessen op zak werden aangehouden, de spanning in zowat heel Brussel was te snijden. Uiteindelijk gebeurde er niets, dankzij de inzet van de spotters die door hun uitgebreide netwerk van contacten onmiddellijk op de hoogte waren van de locaties waar de heethoofden zouden afspreken.
Zestig Franse 'die hards' werden al een dag op voorhand opgepakt: 12 uur administratieve aanhouding, nog eens verlengd met 12 uur cel wegens bendevorming. De supporters geraakten niet eens in de buurt van het stadion en mochten pas een paar uur voor de wedstrijd hun identiteitskaart gaan ophalen ... aan de Franse grens in Rekkem. Match gemist, gevecht gemist. "Een groot succes", noemde Vanhecke die actie.
Conclusie voor Vanhecke: "Geïsoleerde incidenten zoals gisteren zullen altijd mogelijk blijven, maar het worden er wel steeds minder. De jaren 90 zijn niet terug, en gelukkig maar."
