B-H-V: Communautaire perikelen sinds juni 2007

De kwestie-B-H-V doet de spanningen in de Wetstraat weer flink oplopen nu koninklijk opdrachthouder Jean-Luc Dehaene (CD&V) de laatste hand legt aan een voorstel om de communautaire knoop door te hakken. Hieronder volgt een chronologisch overzicht van de belangrijkste stappen in het dossier sinds de laatste federale verkiezingen, op 10 juni 2007.
 
- 10 juni 2007: Het kartel CD&V/N-VA wint in Vlaanderen de verkiezingen, langs Franstalige kant is dat MR/FDF. De communautaire spanningen rond de splitsing van de kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde en een staatshervorming, belangrijke punten in de CD&V/N-VA-campagne, zetten de formatie van meet af aan sterk onder druk. Na de informatieopdracht van MR-voorzitter Didier Reynders stelt de koning Jean-Luc Dehaene aan als bemiddelaar. Het communautaire pad is echter nog niet geëffend wanneer Yves Leterme als formateur aan zet komt.
 
- 23 augustus 2007: De tegenstellingen tussen Franstalige en Nederlandstalige onderhandelaars over de staatshervorming dwingen Yves Leterme tot zijn eerste ontslag als formateur.
 
- 29 augustus 2007: Kamervoorzitter Herman van Rompuy (CD&V) komt in de piste nadat de koning een reeks ministers van Staat heeft geraadpleegd die betrokken waren bij de oplossing van institutionele crisissen. Van Rompuy wordt "koninklijk verkenner".
 
- 29 september 2007: Yves Leterme wordt opnieuw aangesteld als formateur. De onderhandelaars sluiten deelakkoorden af over socio-economische dossiers, maar vorderen niet op vlak van de staatshervorming.
 
- 7 november 2007: In de Kamercommissie Binnenlandse Zaken wordt het Vlaamse voorstel van de splitsing van de kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde goedgekeurd. De Vlaamse partijen gebruiken hun numerieke meerderheid tegen de Franstaligen om hun voorstel door te drukken. Alle Franstalige commissieleden verlaten uit protest de vergadering bij het begin van de stemming.
 
- 8 november 2007: De koning vraagt aan Kamervoorzitter Herman Van Rompuy en Senaatsvoorzitter Armand De Decker (MR) om een aanzet te geven naar "een dialoog over het vervolg van een evenwichtige uitwerking van de instellingen van het land". In hun werkzaamheden bevelen de twee "verzoeners" de oprichting aan van een Conventie, bestaande uit parlementsleden en leden van de federale, regionale en gemeenschapsregeringen.
 
- 9 november 2007: Het parlement van de Franse gemeenschap keurt de motie over het belangenconflict goed naar aanleiding van de stemming van het B-H-V-splitsingsvoorstel in de bevoegde Kamercommissie.
 
- 26 november 2007: Drie partijen van oranje-blauw (MR, cdH en Open Vld) aanvaarden het principe om de voorbereiding van de staatshervorming toe te vertrouwen aan de Conventie. De CD&V en kartelpartner N-VA eisen meer toegevingen van de Franstaligen.
 
- 1 december 2007: Na de mislukte gesprekken en een "ultiem ultimatum" over het kader van de communautaire gesprekken, dient Yves Leterme voor de tweede keer zijn ontslag in bij de koning als formateur. België heeft nog altijd geen regering. Uittredend premier Guy Verhofstadt (Open Vld) wordt twee weken later aangesteld als formateur. Hij moet een interimregering op de been brengen die de dringende zaken aanpakt en de discussie over de staatshervorming opstart. Op 21 december benoemt koning Albert Verhofstadt tot premier van de regering Verhofstadt III, met de partijen Open Vld, MR, CD&V, cdH en PS. Het betekent meteen ook de terugkeer van de PS in de regering. Didier Reynders en Yves Leterme zijn beiden vice-eerste minister en minister van Institutionele Hervormingen. Zij voeren bilaterale gesprekken en zitten een "Raad van Wijzen" voor die zich buigt over een staatshervorming. In die Raad zitten onder meer Jean-Luc Dehaene (CD&V) en Guy Verhofstadt (Open Vld), naast vertegenwoordigers van sp.a, PS, cdH, Groen! en Ecolo.
 
- 15 januari 2008: De werkgroep Staatshervorming, ook Octopuswerkgroep genoemd, met achttien leden van CD&V/N-VA, cdH, MR, FDF, Open Vld, PS, sp.a/Spirit, Groen! en Ecolo, wordt plechtig geïnstalleerd. Voorzitters zijn Yves Leterme en Didier Reynders, ook Kamer- en Senaatsvoorzitters Herman Van Rompuy (CD&V) en Armand De Decker (MR) nemen deel. De agenda en de werkzaamheden van de werkgroep worden bepaald door de Raad van Wijzen.
 
- 25 februari 2008: De Octopuswerkgroep keurt het akkoord goed dat de Raad van Wijzen heeft gesloten over het eerste pakket van de staatshervorming, met vooral de overdracht van een aantal kleinere bevoegdheden naar de deelstaten. Ook de grote thema's van een tweede, later te onderhandelen pakket worden vastgelegd. Onder meer "het bestuderen van een onderhandelde oplossing" voor B-H-V wordt in dat tweede pakket opgenomen.
 
- 18 maart 2008: De vijf regeringspartijen sluiten een regeerakkoord af en meteen neemt Yves Leterme het roer over van Guy Verhofstadt voor de lancering van de regering Leterme I. N-VA, de kartelpartner van CD&V, stapt niet in de regering, maar verleent wel haar steun.
 
- 9 mei 2008: De Franstaligen uit het Brussels parlement keuren in de plenaire vergadering van de Franse gemeenschapscommissie (Cocof) de motie over het belangenconflict over de splitsingsvoorstellen van B-H-V unaniem goed. Aanleiding is het feit dat de Vlaamse partijen Brussel-Halle-Vilvoorde op de plenaire agenda willen zetten.
 
- 3 juni 2008: De voormalige Octopuswerkgroep zet de eindsprint in voor een communautair akkoord naar 15 juli, de dag dat premier Leterme de regeerverklaring zal voorlezen in het parlement. Er wordt nu gesproken van een Heptapuswerkgroep of Octopus bis omdat sp.a/Vl.Pro niet meer deelneemt. Er wordt een technische werkgroep-BHV opgericht onder leiding van Kamer- en Senaatsvoorzitters Herman Van Rompuy (CD&V) en Armand De Decker (MR), maar opnieuw leidt dit niet tot een doorbraak.
 
- 14 juli 2008: Premier Leterme gaat naar de koning om het ontslag van zijn regering aan te bieden. De verschillende partijen slaagden er niet in om een communautair akkoord af te sluiten. Leterme verklaart dat de mislukking van de communautaire onderhandelingen aantoont dat het federale overlegmodel zijn limieten heeft bereikt en dat het zwaartepunt naar de deelstaten verschoven moet worden. Het is de derde keer dat Leterme voor ontslag naar de koning trekt. De eerste twee keer gebeurde dat als formateur, deze keer als eerste minister.
 
- 17 juli 2008: De koning weigert het ontslag van Leterme I en stelt drie bemiddelaars aan, twee Franstaligen en een Duitstalige. Ministers van Staat François-Xavier de Donnea (MR) en Raymond Langendries (cdH) en de minister-president van de Duitstalige gemeenschap Karl-Heinz Lambertz (PS) moeten nagaan hoe de communautaire dialoog het beste verder gevoerd wordt.
 
- 31 juli 2008: De drie bemiddelaars brengen verslag uit bij de koning, die hun opdracht verlengt tot half september. Het kartel CD&V/N-VA schuift intussen zijn eisen naar voren: een confederale staat met primordiale rol voor de deelstaten, een dialoog van gemeenschap tot gemeenschap aangestuurd door de minister-presidenten van de twee grootste taalgemeenschappen, resultaten vóór de regionale verkiezingen van 2009 en de verderzetting van het parlementair parcours van het Vlaamse splitsingsvoorstel voor B-H-V.
 
- 19 september 2008: De drie bemiddelaars brengen hun eindverslag uit bij de koning. Volgens de Donnea, Langendries en Lambertz zijn alle partijen het erover eens dat er een grondige en evenwichtige staatshervorming moet komen. De dialoog moet volgens hen vertrekken van "een 'wit blad', zonder taboes of voorwaarden". Ze plaatsen B-H-V niet op de communautaire agenda, maar verwijzen het dossier door naar "een ander, uitgebreid onderhandelingskader". Dezelfde avond nog laat N-VA, bij monde van Vlaams minister Geert Bourgeois, weten dat het rapport van de bemiddelaars ontoereikend is.
 
- 21 september 2008: N-VA beslist op zijn partijcongres om de federale regering niet langer te steunen en om niet deel te nemen aan de gemeenschapsdialoog. Een dag later neemt Geert Bourgeois (N-VA) ontslag als minister in de Vlaamse regering omdat er voor hem onvoldoende garanties zijn dat de communautaire dialoog kan slagen. De Vlaamse regering beslist - zonder de N-VA-minister - unaniem om voor de gemeenschapsdialoog te gaan.
 
- 23 september 2008: CD&V-voorzitster Marianne Thyssen en N-VA-voorzitter Bart De Wever beslissen dat het kartel, dat sinds 2004 bestond, op federaal en Vlaams niveau ophoudt te bestaan. De federale regering verliest daardoor langs Vlaamse kant haar meerderheid in de Kamer. De algemene vergadering van CD&V bevestigt dat de partij gaat voor de dialoog van gemeenschap tot gemeenschap.
 
- 8 oktober 2008: De gemeenschapsdialoog gaat van start onder leiding van Vlaams minister-president Kris Peeters (CD&V) en Senaatsvoorzitter Armand De Decker (MR). In totaal schuiven 12 gesprekspartners aan tafel.
 
- 26 november 2008: Vlaams minister van Binnenlands Bestuur Marino Keulen (Open Vld) weigert voor de tweede keer om de Franstalige burgemeesters in de faciliteitengemeenten Kraainem, Linkebeek en Wezembeek-Oppem te benoemen omdat ze de taalwetten overtreden hebben. De gemeenschapsdialoog is de facto opgeschort.
 
- 19 december 2008: De regering Leterme I valt in de slipstream van Fortisgate. De eerste voorzitter van het hof van Cassatie maakt in een brief gericht aan Kamervoorzitter Herman Van Rompuy (CD&V) gewag van een schending van de scheiding der machten. Naast premier Leterme stappen ook zijn partijgenoten Jo Vandeurzen, vicepremier en Justitieminister, en Inge Vervotte, minister van Overheidsbedrijven, uit de regering.
 
- 30 december 2008: De federale regering onder leiding van Herman Van Rompuy (CD&V) legt de eed af. De dag nadien leest Van Rompuy in het parlement de regeerverklaring voor, waarin staat dat "het van belang is dat de gemeenschapsdialoog snel wordt heropgestart en voor de regionale verkiezingen tot resultaten leidt". Nog volgens de regeerverklaring moet B-H-V toegewezen worden aan een werkgroep binnen het Overlegcomité van de verschillende regeringen, die tegen de zomer van 2009 met resultaten moet komen. Dit deel van de regeerverklaring blijft echter nagenoeg dode letter.
 
- 9 januari 2009: De Vlaamse regering kondigt aan dat ze niet zal deelnemen aan de werkgroep-B-H-V in het Overlegcomité. Ze houdt nog in beraad of het "zin heeft" om de gemeenschapsdialoog opnieuw op te starten.
 
- 14 januari 2009: Het parlement van het Waals gewest roept een derde belangenconflict in tegen het Vlaamse splitsingsvoorstel voor B-H-V, waardoor het parlementaire parcours van het B-H-V-voorstel opnieuw voor enkele maanden in de koelkast verdwijnt.
 
- 16 februari 2009: Vlaams minister-president Kris Peeters (CD&V) verklaart dat hij de gemeenschapsdialoog niet meer ziet zitten. Hij verwijst naar uitspraken van MR-voorzitter Didier Reynders die zei dat er geen deelakkoorden meer mogelijk zijn vóór de regionale verkiezingen, een voorwaarde van de Vlaamse regering, en dat er ook over B-H-V en de drie niet-benoemde burgemeesters in de rand gesproken moet worden in de gemeenschapsdialoog, wat Peeters van meet af aan uitsloot.
 
- 3 maart 2009: CD&V-voorzitster Marianne Thyssen laat weten dat haar partij niet meer deelneemt aan de bijeenkomsten van de werkgroep-B-H-V.
 
- 31 maart 2009: De niet-benoemde burgemeesters van Kraainem, Linkebeek en Wezembeek-Oppem sturen opnieuw een voordrachtsakte naar Vlaams minister van Binnenlands Bestuur Marino Keulen (Open Vld).
 
- 7 juni 2009: CD&V wint de regionale verkiezingen in Vlaanderen. Ook N-VA maakte een forse sprong voorwaarts met 13% van de stemmen. Open Vld verliest. Enkele dagen later is er een nieuwe Vlaamse regering, met CD&V, N-VA en sp.a. Kris Peeters (CD&V) blijft minister-president, Geert Bourgeois (N-VA) krijgt de portefeuille Binnenlands Bestuur. Aan Franstalige kant vormen PS, Ecolo en cdH een olijfboomcoalitie in Wallonië en Brussel. MR wordt opnieuw voor vijf jaar naar de oppositiebanken gestuurd.
 
- 26 oktober 2009: Hoewel de Duitstalige gemeenschap zich niet geroepen voelde om zich te mengen "in een probleem dat haar niet aanbelangt", roept het parlement in Eupen op zijn beurt een belangenconflict in tegen het splitsingsvoorstel voor B-H-V.
 
- 19 november 2009: De Europese staatshoofden en regeringsleiders kiezen Herman Van Rompuy (CD&V) als voorzitter van de Raad van Europa. Daags nadien stelt koning Albert Wilfried Martens (CD&V) aan om een "vlugge en efficiënte overgang te begeleiden". Martens moet onder meer een procedure vastleggen voor de verdere institutionele onderhandelingen.
 
- 24 november 2009: De koning belast minister van Staat Jean-Luc Dehaene (CD&V) met het maken van "een voorstel ten gronde voor de premier en de partijvoorzitters van de meerderheid die de onderhandelingen zullen voeren inzake institutionele problemen en in het bijzonder Brussel-Halle-Vilvoorde". Dehaene begint in december met een reeks gesprekken en bilateraal overleg, alles in de grootste discretie.
 
- 25 november 2009: Yves Leterme (CD&V) wordt benoemd als eerste minister.
 
- 9 maart 2010: Koninklijk opdrachthouder Jean-Luc Dehaene laat weten dat hij tegen het einde van de paasvakantie (18 april) met een voorstel rond de institutionele problemen zal komen.
 
- 30 maart 2010: Vlaams minister van Binnenlands Bestuur Geert Bourgeois (N-VA) herbevestigt, gesteund door de Vlaamse regering, de niet-benoeming van de burgemeesters in Kraainem, Linkebeek en Wezembeek-Oppem omdat ze de taalwetten overtreden hebben. "Zij zullen nooit burgemeester van een Vlaamse gemeente worden", preciseert hij en hij vraagt de drie gemeenten om "aanvaardbare kandidaten" voor te dragen. CD&V betreurt de "ongelukkige timing" van de demarche van Bourgeois. De communautaire discussie flakkert op wanneer FDF-voorzitter Olivier Maingain de niet-benoeming vergelijkt met "praktijken van de Duitse bezetter".
 
- 8 april 2010: Sp.a-voorzitster Caroline Gennez kondigt aan dat haar partij niet zal deelnemen aan de onderhandelingen over de splitsing van Brussel-Halle-Vilvoorde. Gennez wil wachten op concrete voorstellen en een akkoord van de meerderheid, maar is bereid dat eventueel te steunen. Groen! en Ecolo, net als sp.a in de federale oppositie, willen wel onderhandelen met Dehaene. Diezelfde dag doorbreekt Dehaene even zijn stilzwijgen met een interview op de Franse zender LCP, waarin hij aangeeft dat hij gelooft dat er een oplossing kan komen.
 
- 12 april 2010: cdH laat weten dat wat er op dit moment op tafel ligt bij Jean-Luc Dehaene als voorstellen om B-H-V op te lossen "totaal onvoldoende" is. Over de inhoud van de voorstellen lekt weinig uit.
 
(belga)