Daar zijn de Zeeuwse mosselen (en de grootste zijn voor ons!)

Zet de zwarte pannetjes maar klaar, vandaag begint het mosselseizoen in Zeeland. De komende weken vissen kwekers 50 miljoen kilo op. De grote mossels gaan naar België - 'daar hebben ze het begrepen' - de kleine blijven over voor de Nederlanders  - 'geeft niks, ook lekker'.

"Ze zijn voortreffelijk", weet Christine Fijnaut van het Nederlands Mosselbureau nu al. "Met het kenmerkende zilt en de romige smaak. Precies zoals een Zeeuwse mossel hoort te zijn".

Vandaag halen breed lachende mosselkwekers een eerste lading uit de Oosterschelde. Daarna varen zestig kotters wekenlang af en aan in de haven van Yerseke. Propvol met zwarte schelpen.

Erosie
Maar de enorme openluchtkwekerij die Oosterschelde heet, kampt met problemen. De zandplaten slijten af. Ontelbare korrels verdwijnen. Hup, de stromingsgeulen in. "Die erosie is een groot probleem", stelt Tjeerd Bouma van het Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ). "Bij eb vallen de zandplaten nu later droog. Vogels hebben daardoor korter de tijd om te foerageren".

Maar ook de mosselen zitten niet te wachten op gedoe. Daarom is besloten het zand te 'temmen'. Gek genoeg, door mosselbanken aan te leggen. "Die mosselen zijn niet om op te eten", verduidelijkt Bouma. "Maar de kweekmosselen in de Oosterschelde profiteren naar verwachting van de kunstmatig aangelegde mosselbanken omdat die de zandplaten op hun plek houden".

De mosselkwekers twijfelden dan ook geen seconde. Zij doen met tal van ambtenaren, natuurbeschermers en wetenschappers mee met het project. "Zelfs al weten we niet hoe het uitpakt. De mosselbanken moeten immers nog worden aangelegd", zegt Christine Fijnaut van het Nederlands Mosselbureau.

Mosselzaad
Een paar jaar geleden vlogen mosselkwekers en natuurorganisaties elkaar nog in de haren. Ze vroegen zelfs de Raad van State om een oordeel over de schelpdieren. Voor een stevige kweekmossel uit de Oosterschelde is mosselzaad nodig. Dat werd in de Waddenzee van de bodem gevist, met desastreuze gevolgen voor andere dieren en waterplanten. Soms schepten vissers tijdens eb complete drooggevallen mosselbanken op. De visserij was zo intensief dat in het Waddengebied nauwelijks nog een zwarte schelp voorkwam.

Met kratjes en touwen is de boel hersteld. De babymosselen hechten zich eraan vast en weten zich bovendien beschermd tegen hoge golven en vraatzuchtige krabben en garnalen. "Het vraagt nogal wat van de mosselkwekers", zegt Fijnaut. ,Ze moeten investeren in extra palen, kabels, touwen en arbeid. Maar het is nodig om ook in de toekomst te kunnen blijven genieten van Zeeuwse mosselen".

De nieuwe manier van werken in de Waddenzee werpt vruchten af. In 2014 is voldoende mosselzaad van de lijnen geoogst. In Zeeland zijn de piepkleine mossels uitgegroeid tot volwassen exemplaren. "We verwachten dit jaar 50 miljoen kilo op te vissen", zegt Fijnaut. "België neemt verreweg het meest af. Ze willen daar vooral de grote exemplaren hebben".

De Belgen hebben het begrepen
Voor de Nederlanders blijven dus alleen de mini's over. "Geeft niks", sust de Zeeuwse Fijnaut. "Het gaat niet om de schelp maar om wat erin zit".

Toch hebben de Belgen het volgens haar begrepen. "In Vlaanderen struikel je over de borden 'verse mosselen'. Hier in Nederland is de horeca huiverig om ze op het menu te zetten. Het is 'onbekend maakt onbemind'. Zet gewoon een pannetje op tafel, beetje friet erbij. Met elkaar, op een terras. Mosselen eten geeft een zomergevoel".