Dit is er besproken tijdens het grote veiligheidsdebat

In het grote terreurdebat van gisteren op VTM is opnieuw benadrukt dat er geen reden is tot paniek, en dat de veiligheidsdiensten in ons land bijzonder goed werk verrichten.

Het panel bestond onder meer uit gerechtsdeskundige Faroek Özgünes, de Gentse imam en onderzoeker Brahim Laytouss, voormalig agent van de Belgische Staatsveiligheid Henk Lievens, en de Antwerpse burgemeester Bart De Wever.

Allemaal benadrukten ze dat er geen reden is tot paniek. "De kans dat je wordt overreden is nog altijd oneindig veel groter dan dat je het slachtoffer wordt van een aanslag", zo stelde De Wever. Tegelijk waarschuwde hij er wel voor dat we zullen moeten leren leven met terreur. "Het is heel dichtbij gekomen, en er zullen er nog volgen", klonk het.

De schrik zit er goed in bij de bevolking, maar net daarom is het volgens Lievens zo belangrijk om de terreurdreiging te demystificeren en terug te brengen tot normale proporties. En we moeten vooral goed beseffen dat onze politie- en inlichtingendiensten bijzonder goed werk hebben verricht en nog verrichten, benadrukte Peter De Waele, de woordvoerder van de federale politie.

Politie

Bij de antiterreuractie in Verviers is gebleken dat het de bedoeling was om aanslagen uit te voeren tegen de politie. "Onze politiemensen voelen zich geviseerd en zijn ongerust, maar ze zijn ook opgeleid om kalm te blijven", aldus De Waele. "Ik ben banger dan de agenten zelf", aldus ook Bart de Wever, die er aan toevoegde dat hij wel al veel reacties kreeg van ongeruste familieleden van agenten. Er zijn "draconische" veiligheidsmaatregelen genomen, stelde hij, en dat is niet lang vol te houden.

Dat zei ook Hans Bonte, de burgemeester van Vilvoorde. "Deze situatie is niet lang houdbaar", klonk het. Bovendien spelen de agenten een belangrijke rol bij het objectiveren van de dreiging en het risico. Zij hebben immers veel directe contacten met de burger.

Radicalisering

Imam Brahim Laytouss benadrukte dat er meerdere factoren zijn die maken dat jongeren radicaliseren, maar dat terreur niks met de islam te maken heeft. "In elke religie is er extremisme", klonk het. Hij riep op om het islamitisch denken te vernieuwen. Dat is ook waar Bart De Wever voor pleit. Er is geen probleem met de islam, maar wel in de islam. En dan meer bepaald met de scheidingslijn tussen "de Verlichting en de duisternis". Het zijn niet duistere krachten die strijden tegen die van het westen en de Verlichting, aldus De Wever.

Bonte legde ook de nadruk op het effect van de terreur op moslims zelf. Zij krijgen te maken met flagrant racisme als gevolg van de daden van enkelingen. Bonte wil dan ook vooral inzetten op de erkenning van moskeeën, waardoor de georganiseerde gelovige moslims meer slagkracht krijgen om jongeren een andere versie van de islam te leren kennen dan de versie die extremisten verspreiden.

Journalist Faroek Özgünes wees er ook op dat het vaak jongeren zijn die kampen met familiale of financiële problemen, die zich niet goed voelen in de samenleving en die geen perspectief hebben die zich wenden tot een islamitische staat die hen wel een toekomst belooft.

Syriëstrijders

Syriëstrijders moeten harder aangepakt en beter opgevolgd worden, vindt Bart De Wever. "Het gaat om mensen die voor een absoluut verwerpelijke ideologie gaan vechten, daarvoor mogen we wel strenger zijn." Maar daarvoor hebben burgemeesters te weinig bevoegdheden, stelde hij. Daarin wordt hij bijgetreden door Bonte. Het is immers de burgemeester die samen met de korpschef moet beslissen over wat er met terugkeerders moet gebeuren. "We hebben vaak geen idee wat ze op hun kerfstok hebben", aldus Bonte. "Soms is het zelfs niet duidelijk of ze wel echt in Syrië of naar Irak zijn geweest. We moeten beslissingen nemen op basis van flinterdunne informatie, dat is onhoudbaar."

Mechels burgemeester Bart Somers ging er prat op dat er in Mechelen geen Syriëstrijders zijn, ondanks het feit dat Mechelen een heel multiculturele stad is. "We zijn een inclusieve stad waar geen onderscheid wordt gemaakt, er wordt ingezet op het wij-gevoel en niet op polarisatie", aldus Somers. Daarin spelen onder meer straathoekwerk en jeugdwerk een cruciale rol. "Zo'n netwerk zorgt voor een grotere samenhang."

Humor

In de moslimwereld wordt er boos gereageerd op de cartoon van de profeet Mohammed die op de cover van Charlie Hebdo staat. Maar het zijn vooral moslims in de Arabische wereld die daar verbolgen over zijn, aldus imam Laytouss. Respect in beide richtingen is een waarde waar we ons achter moeten scharen, stelde hij. Maar tegelijk heerst er een totaal andere perceptie onder moslims in andere delen van de wereld. "Moslims in dit land liggen niet wakker van cartoons, het is heel persoonlijk." De vrijheid van de pers en van meningsuiting mag niet in vraag worden gesteld, vindt Laytouss.

Voor De Wever is het opnieuw de Verlichting die aanvaard moet worden. "Vrijheid impliceert dat je beledigd kunt worden. Dat hoort erbij", aldus De Wever.

Leger

Wat de inzet van het leger betreft, is Bart De Wever voorstander om soldaten permanent in te zetten voor bewakingsopdrachten. Zeker bij joodse instellingen in Antwerpen, waar het dreigingsniveau al lang op 3 stond. In veel andere landen is dat normaal, er is geen enkele vrijheid voor opgeofferd en Antwerpen is geen belegerde stad, stelt hij. Bovendien waren de soldaten blij dat ze hun opleiding konden tonen, aldus De Wever.

Minister van Justitie Koen Geens benadrukt dat het dreigingsniveau aan het einde van deze week geëvalueerd zal worden. Of er daarna nog soldaten in Antwerpen worden ingezet, moet nog bekeken worden. Geens wil in de eerste plaats inzetten op preventie. "Dat is belangrijker dan repressie", klonk het.