Jean-Claude Juncker voorgedragen als nieuwe Europese commissievoorzitter

Jean-Claude Juncker is door de Europese staatshoofden en regeringsleiders officieel voorgedragen als de nieuwe voorzitter van de Europese Commissie. De Britse premier David Cameron dwong een stemming af waarbij 26 van de 28 lidstaten voor stemden.

Het is nu aan het Europees Parlement om de nominatie van Juncker goed te keuren met een absolute meerderheid van minstens 376 stemmen (op een totaal van 751 parlementsleden). Volgens Van Rompuy vindt die stemming op 16 juli plaats, hij heeft er alle vertrouwen in dat Juncker zo'n meerderheid achter zich zal krijgen.

De nominatie van Juncker komt niet onverwacht. Volgens dezelfde verwachting stemden Groot-Brittannië met premier David Cameron en Hongarije met Viktor Orban tegen de aanstelling. De overige 26 leiders stemden wel voor. Cameron eiste principieel een stemming omdat hij het niet eens is met het beleid dat Juncker voorstaat, maar de benoeming niet kon tegenhouden. Het is de eerste keer ooit dat een Commissievoorzitter niet met consensus wordt aangesteld en het tot een verdeelde stemming komt. In het verleden kon Groot-Brittannië wel met succes een veto stellen, bijvoorbeeld tegen kandidaat Jean-Luc Dehaene in 1995.

"Jullie gaan het je nog beklagen"
Cameron waarschuwde zijn collega's vandaag ook al via Twitter dat ze zich de nieuwe verkiezingsprocedure nog zouden beklagen. Hij doelde daarmee op het feit dat de regeringsleiders het initiatiefrecht dat ze formeel bezitten bij de aanstelling van een nieuwe commissievoorzitter, uit handen hebben gegeven aan het parlement door meteen akkoord te gaan met de kandidaat van de grootste fractie uit dat parlement. Officieel moeten de staats- en regeringsleiders enkel "rekening houden met de uitslag van de verkiezingen". "Ik zal altijd opkomen voor Britse belangen", zei Cameron nog.

"Juiste persoon"
De fractievoorzitter van Junckers eigen EVP sprak na zijn aanstelling zijn steun uit voor de Luxemburger. "Hij is de juiste persoon voor deze taak en kan rekenen op de volle steun van de EVP-fractie", zegt Manfred Weber in een verklaring. Het is echter afwachten hoe de 12 EVP-parlementsleden van Viktor Orbans Fidesz-partij zullen stemmen. Dat de overige 209 EVP'ers een voor een voor Juncker zullen stemmen, is eveneens onzeker.

De EVP sloot een akkoord met de sociaaldemocratische S&D en betrok daar gisteren ook de liberale ALDE-fractie bij. Die twee willen Juncker steunen, maar koppelen daar hun voorwaarden aan, herhaalden ze vandaag. De socialistische fractieleider Martin Schulz wil dat Juncker "meer dan alleen maar bezuinigingen" in zijn werkprogramma opneemt en ook aandacht heeft voor economische groei, jobs en de strijd tegen jeugdwerkloosheid.

"Afstappen van getreuzel"
Liberaal fractieleider Guy Verhofstadt wil ingrijpende hervormingen zoals "de verdieping van de interne markt in cruciale sectoren, de versterking van het economisch bestuur, een efficiëntere administratie en verbeterde wetgeving rond privacy en andere grondrechten". De oud-premier wil dat afgestapt wordt van "het getreuzel dat we de afgelopen tien jaar hebben meegemaakt". Hoe dan ook is de nominatie van Juncker een historisch precedent, betoogt Verhofstadt. "Voor het eerst ziet de Europese kiezer een direct verband tussen hoe hij gestemd heeft en het leiderschap van de EU."

Nieuwe top in juli
Na de stemming in het Parlement in Straatsburg op 16 juli, organiseert Van Rompuy diezelfde avond in Brussel een extra Europese top. Daar zal gepraat worden over de andere in te vullen Europese topjobs. Het gaat om de opvolger van Van Rompuy als voorzitter van de Raad en de nieuwe Hoge vertegenwoordiger voor het gemeenschappelijke Buitenlandse- en Veiligheidsbeleid. Volgens de Franse president François Hollande wordt er ook gesproken over een permanente voorzitter van de eurogroep.

Op de top zal ook Juncker aanwezig zijn, om het te hebben over de prioriteiten voor de komende vijf jaar. De nationale leiders legden de voorbije twee dagen een strategische agenda vast, maar dat wil niet zeggen dat Juncker geen ruimte meer heeft om een eigen werkprogramma op te stellen, zei Van Rompuy. "Het doel was niet om in detail te treden, maar om de richting aan te geven voor het legislatief werk. Het is belangrijk dat alle instellingen zich op die basis organiseren."

Richting meer flexibiliteit?
Het belangrijkste luik van die agenda betreft het aanzwengelen van de jobcreatie, economische groei en competitiviteit. Het belangrijkste discussiepunt was of landen die daarom vragen, zoals Italië, meer flexibiliteit kunnen krijgen bij het saneren van hun overheidsfinanciën. "De bestaande regels laten voldoende ruimte", vatte Van Rompuy samen. Met andere woorden: de EU en haar lidstaten "maken het best mogelijke gebruik van de flexibiliteit die ingebouwd is in de bestaande regels van het Stabiliteits- en Groeipact".

Van Rompuy maakte wel een belangrijke randopmerking. De regels worden dan wel niet veranderd, "maar het is aan de Europese Commissie om ze te interpreteren". Als de Italiaanse eerste minister Matteo Renzi de toestemming wil krijgen voor zijn toekomstgerichte investeringen, zal hij dus bij de Commissie-Juncker moeten aankloppen.