KU Leuven schorst psychiater die relaties had met patiëntes
Walter Vandereycken, hoogleraar aan de KU Leuven, psychiater en seksuoloog met een internationale reputatie, bekent dat hij twintig jaar lang ongeoorloofde seksuele relaties met patiëntes heeft gehad. Na het bekendworden van misbruik in de Kerk, sneuvelt nog een van de grote taboes: dat van misbruik door een therapeut. Het VRT-programma 'Terzake' had een gesprek met de man. De Leuvense rector Mark Waer heeft na het bekijken van de beelden beslist om de man onmiddellijk preventief te schorsen.
Vandereycken behandelt vooral mensen met anorexia en heeft daarmee heel wat respect binnen de academische wereld verworven. Naast hoogleraar aan de KU Leuven is hij ook verbonden aan het psychiatrisch centrum in Tienen. Al jarenlang waren er geruchten over ongepaste relaties, maar nu bekent Vandereycken dat hij te ver is gegaan met een aantal patiënten. Het gaat om volwassen vrouwen met een psychiatrisch probleem.
"Moreel in de knoei"
"Ik heb een mooie carrière achter de rug, maar daarin is er wel een donkere bladzijde, waar ik moreel mee in de knoei lig", aldus Vandereycken. "Ik heb brokstukken gemaakt die ik niet meer kan lijmen. Ik heb fouten begaan maar kan de klok niet terugzetten. Het begon twintig jaar geleden toen ik in een privékliniek verliefd werd op een patiënte. Ik heb toen de therapie stopgezet en een kortstondige relatie gehad. Daarna heeft dat zich herhaald en ben ik nog verliefd geworden op patiëntes. Er stelde zich daarbij een belangrijk probleem: dat van de afhankelijkheid. In welke mate kan iemand ja of neen zeggen?", erkent Vandereycken.
Een ex-patiënte getuigt in 'Terzake' dat de psychiater met de grenzen speelde van wat kan en niet kan. "Zo moest ik hem aanspreken met Walter, moest het licht uit tijdens de therapie en kwam hij naast me zitten. Ik voelde me zeer oncomfortabel, zeer onveilig. Ik was bang." De psychiater heeft zich intussen zelf psychiatrisch laten behandelen. "Je kan niet tegelijk een relatie aangaan en in therapie zijn, zelfs bij vriendschap gaat dat niet", geeft hij toe. Geruchten over verkrachting ontkent hij echter.
"Misbruik van machtspositie"
"De feiten zijn afschuwelijk en ik stel mij andermaal vragen bij het feit dat dit niet eerder naar buiten kwam en hoe het mogelijk is dat iemand met dergelijke internationale reputatie dit doet. Ik heb tevens een déja vu-gevoel met het geval van bisschop Vangheluwe. Opnieuw gaat het hier om een publiek figuur die in een kamertje misbruik maakt van zijn machtspositie", aldus de Leuvense rector Mark Waer.
"Ik heb vanavond beslist om Vandereycken met onmiddellijke ingang preventief te schorsen en heb de decaan van de betrokken faculteit opgedragen ervoor te zorgen dat hij geen academische activiteiten meer doet zoals lessen geven en dergelijke. Ik heb als rector het recht dergelijke beslissingen te nemen om reden van orde. Voor een definitieve beslissing moet er een tuchtprocedure opgestart worden waarin de man gehoord wordt. Omdat hij slechts deeltijds of buitengewoon hoogleraar is, gaat het om een eenvoudiger procedure dan ware hij voltijds hoogleraar", aldus Waer.
Eén klacht
Op één geval na zijn er geen klachten tegen Vandereycken ingediend. Ook zijn collega's hebben relatief weinig tegen hem ondernomen, hoewel verschillende collega's bevestigen dat ze op de hoogte waren van de relaties. Vandereycken zegt zijn conclusies te zullen trekken indien het vertrouwen in hem weg zou zijn.
Geert Dom, de voorzitter van de Vlaamse Vereniging voor Psychiaters, reageerde geschokt in 'Terzake'. Volgens hem kan dit deontologisch gezien helemaal niet door de beugel, onder welke vorm dan ook. Hij pleitte voor de invoering van een wettelijke meldingsplicht voor hulpverleners die weet hebben van misbruik door collega's, zoals in Nederland. Ook de procedure bij de Orde van Geneesheren moet transparanter. De Orde moet de mogelijkheid krijgen patiënten te informeren over het verloop van de procedure en de sancties.
Bij de Orde van Geneesheren kwamen de voorbije vijftig jaar een zestigtal klachten binnen over seksueel misbruik. Dat lage aantal zou het gevolg kunnen zijn van de weinig doorzichtige procedure.
"Afschuwelijke feiten"
Ook Kinder- en jeugdpsychiater Peter Adriaenssens (KU Leuven) heeft gereageerd in Terzake. Hij zei dat er in de sector van de hulpverlening een dossier als dat van Walter Vandereycken nodig was "om een schok teweeg te brengen zodat iedereen zich beter realiseert waarmee hij bezig is en een goede doorstart mogelijk wordt met positief engagement".
Adriaenssens steunt ook de voorstellen van Dom. "Tegenover het geheim van seksueel misbruik moet je de transparantie zetten van de aanpak. Het slachtoffer moet goed weten welke straffen op zijn klacht gevolgd zijn. Anders wordt bitterheid opgebouwd."
"Aureool van macht"
Het geringe aantal klachten wijt Adriaenssens aan de machtsrelatie "van de patiënt met een arts die een aureool van macht heeft". Hij wees er voorts op dat meer dan de helft van de hulpverleners die zich, zoals in het geval-Vandereycken, schuldig maakten aan seksueel misbruik meerdere slachtoffers maakten.
