“Laat kandidaten toch onze mooie Vlaamse dialecten spreken”

“Een pijnlijke evolutie” en “een vorm van luiheid” zo noemen tv-persoonlijkheden Marc Reynebeau en Luc Appermont het gretige gebruik van dialect in het Play-programma ‘De slimste mens’. Maar wat vindt de lezer/kijker van de opmars van dialecten in amusementsprogramma’s? 

Willy Bollinne: "Het is onbegrijpelijk dat de media en het onderwijs onze algemene standaardtaal zo laten verwateren. Wat nu eindelijk openlijk in het nieuws komt, roep ik als gewone burger al jaren: het Algemeen Nederlands (AN) —een taal die voor iedereen verstaanbaar is — wordt steeds vaker verdrongen. We horen op televisie bijna niets anders meer dan West-Vlaams, Brussels, Antwerps en andere regionale varianten. Het lijkt wel alsof gemakzucht het wint van een duidelijke, universele taal."

Dirk Pauwels: "Het gebruik van dialect vind ik net een plus, dialect is zoveel rijker dan AN, en het feit dat je soms moeite moet doen om iemand te begrijpen maakt ook dat je beter, aandachtiger luistert. Het is te gek dat Antwerpenaars geen Brusselaars of Gentenaars begrijpen en andersom, dan doe je niet genoeg moeite. Voor AN kan je naar het nieuws kijken."

Erwin Van Dessel: "Ik ben 84 jaar. Mijn grootouders, mijn ouders en ikzelf hebben gestreden voor de Vlaamse taal. Als wij in Brussel gingen winkelen dan was onze leuze: “Geen Vlaams, geen centen”. Ik nam deel aan A.B.N-acties. Wanneer ik nu naar televisie kijk heb ik gelukkig ondertitels en ben ik content dat ik ooit ook Engels heb geleerd. Het zij zo!"

Peter Tordeur: "Men spreekt van “een verval van woordenschat en een gebrek aan nuance”. Ik vind dat het gebruik van dialect eerder een verrijking is van de Nederlandse, of beter de Vlaamse taal. Als Vlaams-Brabander die in West-Vlaanderen woont en in Antwerpen werkt, vind ik het gebruik van de lokale taal een onderdeel van onze cultuur dat jammer genoeg meer en meer verdwijnt, mede onder druk van de media."

Kristof Van Humbeeck: "Het gebruik van tussentaalwoorden zoals ‘seffes’ of ‘efkes’ worden door Marc Reynebeau als negatief beschouwd, maar het zijn wel woorden die door 95 procent van de bevolking gebruikt worden. Waarom moet alles perfect zijn? Mensen zijn niet perfect en de eigenheid van een dialect is ook mooi. Alleen geletterden maken er een probleem van. Volgens Luc Appermont zou overal in Vlaanderen hetzelfde taalaccent gebruikt moeten worden. Daar ben ik het niet mee eens. Leer aanvaarden dat er verschillen zijn, dat maakt taal net mooi."

Ludwig De Smet: "In een landsdeel zoals Vlaanderen, waar iedereen zijn eigen taaltje of dialect spreekt, waar 90 procent van de bevolking geen correct Nederlands praat, moeten we dan ook niet van nieuwkomers verwachten dat die wel perfect Nederlands gaan spreken. Dat zou bijzonder hypocriet zijn. De essentie van een standaardtaal, zoals het Algemeen Nederlands, is goed met elkaar kunnen communiceren. Op deze manier zal het dus niet lukken."

Jef Anthonissen: "Laat de kandidaten toch onze mooie Vlaamse taal gebruiken mét hun prachtige dialecten, die met uitsterven zijn bedreigd. Ik stoor mij daar niet aan, wat mij wel stoort zijn al die Engelse termen die steeds vaker gebruikt worden en vooral al die geïmporteerde woorden. Veel programma’s worden op voorhand opgenomen er is dus tijd om er ondertiteling onder te zetten. Probleem opgelost."

Chris Thumas: "Geen enkel probleem met de verschillende dialecten. Die maken deel uit van onze rijke cultuur. Elk kind zou buiten het Algemeen Nederlands ook het dialect van zijn of haar streek moeten aangeleerd krijgen. Bedankt Play om de teloorgang van de dialecten tegen te houden."

Een patiënt met inwendige bloedingen en complexe breuken heeft niet alleen een snelle rit naar de dichtstbijzijnde spoed nodig, maar ook een multidisciplinair traumateam dat precies weet wat te doen. In landen om ons heen is dat al lang de standaard. In België schrapte het RIZIV net het geld dat eindelijk werk moest maken van de nationale organisatie van zulke traumacentra — net in de week dat bleek dat er weer meer verkeersslachtoffers vallen. In dit opiniestuk leggen drie artsen uit wat er aan de hand is.

De cijfers die vorige week op de Staten-Generaal voor Verkeersveiligheid werden voorgesteld, zijn verontrustend. Voor het eerst in vier jaar stijgt het aantal verkeersdoden opnieuw. Het aantal gewonde fietsers bereikte zelfs het hoogste niveau in tien jaar. Er worden zeer terechte vragen gesteld over preventie en verkeersveiligheid, maar in het debat ontbreekt een essentiële vraag: wat als het ongeval toch plaatsvindt?

Een patiënt met een ernstig hersenletsel, inwendige bloedingen, complexe breuken of een combinatie van letsels heeft meer nodig dan een snelle rit naar de dichtstbijzijnde spoedgevallendienst. Die patiënt heeft onmiddellijk toegang nodig tot de juiste zorg door een multidisciplinair traumateam.

Internationaal heeft men de voorbije decennia ingezet op gespecialiseerde traumacentra, vaak ingebed in regionale netwerken, die de overlevingskansen aantoonbaar verbeteren. Het principe is eenvoudig: door de meest ernstig gewonde patiënten te concentreren in een beperkt aantal ziekenhuizen, bouwen teams meer ervaring op en kunnen gespecialiseerde middelen doelgerichter worden ingezet. Het vergt niet alleen infrastructuur, maar vooral organisatie, ervaring en permanente beschikbaarheid.

In België blijft een nationale organisatie echter dode letter. Op eigen initiatief hebben verschillende Belgische ziekenhuizen wel al geïnvesteerd in gespecialiseerde traumazorg, internationale kwaliteitsaccreditatie, registratie en regionale samenwerking.

Deze week werd de stilstand bijzonder tastbaar. In dezelfde week waarin de stijgende verkeersslachtoffercijfers werden gepubliceerd, keurde het Verzekeringscomité van het RIZIV zijn begrotingsvoorstel voor 2027 goed. Daarin werd beslist het budget van 544.000 euro dat gereserveerd was voor het wettelijke kader en de organisatie van majeur traumacentra, te schrappen en voor andere begrotingsdoeleinden aan te wenden. 

Het is moeilijk te begrijpen waarom men blijft aarzelen over een organisatievorm die levens kan redden, wetenschappelijk onderbouwd is en in andere landen al jarenlang wordt toegepast. De noodzaak is duidelijk. Wat ontbreekt, is de politieke daadkracht om van aanbevelingen eindelijk realiteit te maken. De organisatie van traumazorg mag niet blijven vastlopen in politieke discussies, institutionele complexiteit of belangen van individuele ziekenhuizen.

De stijgende verkeersslachtoffercijfers moeten een wake-up call zijn. Het is tijd om de reeds in 2017 aanbevolen centralisatie (Rapport Federaal Kenniscentrum Gezondheidszorg, KCE-rapport 281) eindelijk om te zetten in een wettelijk verankerd nationaal geïntegreerd traumasysteem, met duidelijke verantwoordelijkheden, een nationaal traumaregister, kwaliteitsnormen en structurele financiering.

Niet elk ongeval kunnen we voorkomen. Maar we kunnen er wel voor zorgen dat wie ernstig gewond raakt, de best mogelijke kans krijgt om te overleven en te herstellen. Laat de patiënt niet twee keer het slachtoffer zijn. 

De auteurs van dit opiniestuk zijn: Prof. dr. Dries Helsloot, urgentiearts, diensthoofd spoedgevallen, UZ Leuven; Prof. dr. Michiel Herteleer, traumachirurg, UZ Leuven; Prof. dr. Willem-Jan Metsemakers, traumachirurg, diensthoofd orthopedie en traumachirurgie, UZ Leuven

Minister van Onderwijs Zuhal Demir (N-VA) wil minstens één ouder van anderstalige leerlingen verplichten om zelf ook Nederlandse les te volgen. Onze lezers reageren:

Melissa Meuris: “Droom verder. Alsof iemand zo maar eventjes Nederlands kan leren in een twintigtal lessen. Laten we eerlijk zijn, er wonen in Limburg vrouwen die uit Italië of Turkije afkomstig zijn en na vijftig of zestig jaar nog amper Nederlands kunnen spreken. Wij hebben allemaal in het middelbaar per week minimum twee uur Frans gekregen en dat zes jaar lang, maar hoeveel kunnen er vlot Frans spreken of verstaan?”

Rene Spoelberghs: “Is dit om te lachen? Overal in Vlaanderen is door de N-VA bespaard op Nederlandse lessen voor anderstaligen. Als je wil dat mensen de taal leren moet er wel een toegankelijk aanbod zijn. Wat een gebrek aan visie en strategie. Tenzij het doel uitsluiting is natuurlijk.”

Francine Gryspeerdt: “Wat is "Nederlands kennen"? Niet evident, maar er moet een begin gemaakt worden. Een goed plan dus. Het kan enkel maar voordelen opleveren voor iedereen.”

Warda Chrouaa: “De meeste ouders willen Nederlands leren en doen dat ook. Maar een taal leren is niet hetzelfde als de taal kunnen spreken. Ik kan genoeg Vlamingen aanduiden die Frans hebben gekregen op school, maar die geen gesprek met een lerares in het Frans zouden kunnen voeren. Sommige mensen wonen 10 jaar in China en spreken nog altijd niet goed Chinees. De moeite doen: ja, maar eisen dat ze het kunnen: dat is belachelijk.”

Een hackingincident bij Albert Heijn en Delhaize toont hoe afhankelijk onze dagelijkse voedselvoorziening is van enkele grote ketens en hun IT-systemen.

Carine Defranck: "Wij, de oudere generatie, kunnen perfect leven in een wereld zonder digitalisering omdat wij in onze jeugd niet gekend hebben. De generatie die opgroeide mét digitalisering weet amper nog hoe je moet rekenen zonder machine. Alles doen ze met een computer. Waar is de tijd dat ik achter mijn kassa mensen mocht bedienen en geld in de hand van de klant mocht teruggeven. Het hield het brein jong."

Marc Reynaert: "Het enige dat de supermarkten nu moeten doen is hun IT-systemen beter beveiligen. Dat kost geld, maar het is broodnodig. En de winkelketen die het niet doet, zal klanten verliezen met alle gevolgen van dien..."

Toon Schouteden: De rekkenvullers kunnen noteren (in plaats van scannen) wat er ontbreekt en de filiaalmanager kan dat doormailen naar de distributie. Probleem opgelost, want zo werkte dat ook enkele decennia geleden."

Hilde Janssens: "Stop met die absurde logistieke sprookjes. Miljoenen producten verwerken met pen, papier, telefoontjes en een fax? Om dat handmatig te regelen voor honderden supermarkten heb je een leger van tienduizenden extra werknemers nodig en die er niet zijn. Zonder IT is een distributiecentrum blind: niemand weet in welk gigantisch rek een product ligt. Als uitbaters zelf naar het depot rijden met een briefje blokkeert de boel binnen het uur. De analoge weg is dood. Cybersecurity is het enige wat rest."

Jacques Loontjens: "Deze hacking legt meer dan onze afhankelijkheid bloot. Voeg daar nog het hacken van onze bankrekeningen en andere grote infrastructuurnetwerken aan toe en cybercriminaliteit mag stilaan als een top één criminaliteit van onze hedendaagse samenleving worden beschouwd. Het is ook minder en minder de ver-van-ons-bed-show, georganiseerd vanuit Rusland en China. Om die vrij nieuwe en vooral sterk toenemende criminaliteit te bestrijden, moeten dan ook dringend de beste en best betaalde IT-ers worden aangetrokken. Maar in deze tijden van besparingen is dat een moeilijke klus."

Mario Adams: "Dit is echt nog maar het begin. Als IT'er spreek ik tegen mijn eigen winkel, maar wacht tot je op een dag gewoon niet meer 'bestaat'. Je scant je e-ID, bankkaart,... en je krijgt 'toegang geweigerd' of 'persoon onbekend'."

Angelique Pas: "Verschrikkelijk vind ik het om te lezen dat een recondaantal vrouwen hun baarmoeder laat verwijderen. Ik ben sprakeloos. Hoe is dit anno 2026 nog mogelijk?Zelf liep ik vanaf 1985 vier jaar lang met de meest afschuwelijke buikpijn rond. Vijf huisartsen en drie gynaecologen heb ik toen geraadpleegd. Hun oordeel? De pijn zat ‘tussen mijn oren’. ‘Neem maar Buscopan’. De laatste gynaecoloog in Oostende verklaarde mij na allerlei onderzoeken bovendien perfect gezond (sic). En mijn jarenlange onvruchtbaarheid? ‘Psychosomatisch mevrouw.’"

"In 1989, inmiddels verhuisd naar Leuven, strompelde ik radeloos het Gasthuisberg ziekenhuis binnen, waar ik als laatste redmiddel de eerste de beste gynaecoloog smeekte om mij te onderzoeken. Ik had het godsgeluk hier terecht te komen bij professor Philippe Koninckx, absolute pionier op het gebied van endoscopische chirurgie en behandeling van diepe endometriose. Twee dagen later, op 24 april, lag ik op de operatietafel. Zes uur duurde de kijkoperatie. Ik werd daarbij behandeld voor DIE: Diep Infiltrerende Endometriose of de ergste vorm van endometriose. “Toen ik het zag, wou ik er eerst niet aan beginnen maar ik denk dat ik alles heb kunnen verwijderen,” zei de prof na afloop. Die woorden vergeet ik nooit. Wat mij echter het meest raakte was zijn de opmerking: “Meisje meisje, wat moet jij jarenlang een verschrikkelijke pijn hebben gehad.”

"Vier maanden later werd ik spontaan zwanger. Op 20 april 1990 is onze prachtige zoon geboren. En hoewel men mij voorspelde dat de endometriose na de geboorte van mijn zoon zou terugkomen en ik bijgevolg nooit meer zwanger zou kunnen worden, werd ik in 1994 toch nog spontaan zwanger van een prachtige dochter! Oostende of Gasthuisberg Leuven waren voor mij het verschil tussen een leven zonder of mét kinderen."

"Nu anno 2026, zoveel jaren later, lees ik dat jonge vrouwen zo wanhopig zijn dat ze hun baarmoeder willen laten verwijderen om van endometriose af te geraken. Hoeveel van hen hebben óók jarenlang gehoord dat het allemaal wel meeviel? Dat pijn nu eenmaal hoort bij vrouw zijn? Dat het tussen hun oren zit?Natuurlijk kan een hysterectomie soms een weloverwogen keuze zijn. Maar heeft iemand met de nodige expertise alle mogelijkheden met hen bekeken? Waarom werden zij niet doorverwezen naar een gespecialiseerd ziekenhuis?Mijn leven had er totaal anders uitgezien als ik mij in Oostende bij die laatste uitspraak ‘u bent perfect gezond’ had neergelegd. Vrouwen mogen niet zo ver gedreven worden dat ze zelf uit pure wanhoop om een onomkeerbare ingreep vragen. Luister naar hen. Neem hun pijn ernstig. En verwijs door wanneer je zelf niet kunt helpen. Wat 41 jaar geleden een primeur voor Gasthuisberg was, zou nu voor elke jonge vrouw standaard procedure moeten zijn."

Iedereen wijst MR, die zich verzet tegen de btw-hervorming, aan als schuldige voor de totale impasse in de federale begrotingsonderhandelingen. Voorzitter Georges-Louis Bouchez neemt die zwartepiet echter met plezier in ontvangst.

Johan Van Haecke: "Iedere burger weet wat er moet gebeuren: alleen besparen en rechtvaardig belasten kunnen een uitweg bieden voor het falliet van België. Behalve sommige politici. Zij willen het niet weten. Mensen als Georges-Louis Bouchez horen eigenlijk niet thuis aan de onderhandelingstafel omdat ze niet met het algemeen belang bezig zijn maar hun eigen belangen dienen. 'Monsieur Non’ zal na de volgende verkiezingen naar de oppositiebanken vliegen. Jammer genoeg zullen we dan opgescheept zitten met de PS. Zo maakt onze staatsstructuur het onmogelijk om op een volwassen en verantwoorde wijze aan politiek te doen. Als het zo doorgaat, zullen we verplicht zijn de FOD Financiën en de FOD Sociale Zekerheid te federaliseren."

Pierre Matthys: "Als Georges-Louis Bouchez (MR) denkt electoraal voordeel te halen uit zijn hardnekkige ‘non’ tegen een btw-hervorming, zou hij wel eens van een kale reis kunnen thuiskomen. Volgens een recente peiling verliest de Franstalige liberale partij nu al één derde van haar kiezers. En dat is vooral te wijten aan de stugge houding van haar partijvoorzitter."

Frederik Entbrouxk: "Dat we veel te veel belastingen betalen, is een feit. Maar nu moet de schuldenput gedempt worden. De btw-hervorming is daarvoor een goed recept. De consument die veel koopt, zal de rekening betalen. Maar de overheid zou best besparen op de vele ambtenaren: hierop zijn miljarden te winnen."

Mario Dierynck: "Iedereen is bereid pijn te pakken, zeggen politici. Maar zij zullen geen pijn voelen. Werkenden en gepensioneerden zullen het wel voelen."

Geert Messiaen: “Iedereen is bereid pijn te pakken. Komaan zeg. Wie is die iedereen? De waarheid geweld aandoen, noemen ze dat. En wie kritiek heeft, krijgt het etiket van onbuigzaamheid opgeplakt. Alsof de bevolking maar moet slikken wat haar wordt voorgeschoteld. Het échte pijnpunt? Het uitblijven van een duurzaam herstel van de koopkracht. Je hoeft geen professor economie te zijn om te begrijpen dat hogere btw-tarieven producten en diensten duurder kunnen maken. Dat kan de consumptie afremmen, de economische groei onder druk zetten en de inflatie aanwakkeren. Is dat de oplossing? Het dreigt vooral een gemakkelijke uitweg te worden voor een regering die de rekening opnieuw bij de burger legt, in plaats van eerst haar eigen structuren en uitgaven grondig aan te pakken. En dat met een professor op de regeringsbanken. Een gouden tip voor Arizona: stop met de burger als melkkoe te behandelen. Ontvet eerst de overheid, schrap overbodige structuren en herstel de koopkracht. Want zonder consumptie, vertrouwen en economische groei krijg je geen gezonde economie. Wie beweert dat iedereen bereid is pijn te pakken, moet eerst maar eens bewijzen dat de pijn eerlijk wordt verdeeld. Anders is het geen herstelbeleid, maar een politieke rekening die de burger alweer mag betalen."

Henk Deprins: "Bouchez is dus de enige dwarsligger. De anderen willen wel onderhandelen en dingen slikken die hun achterban pijn zullen doen, goed beseffende dat er geen keuze is indien we de rentesneeuwbal willen vermijden. De regering laten vallen is ook geen optie. Mijnheer Bouchez heeft zo hard geroepen dat hij niet meer achteruit kan. Als de premier hieraan toegeeft, zet hij zichzelf en zijn coalitiepartners voor schut. De begroting moet ook deze maand nog worden afgeklopt om alle maatregelen dit jaar nog gestemd te krijgen. Ik vraag me dan ook af waarom de premier geen wisselmeerderheid zoekt die wel wil meegaan in wat nu op tafel ligt? Bouchez staat dan buitenspel en andere partijen moeten kleur bekennen in het kader van de noodzakelijke hervormingen.

Gilbert Van Goolen: "Dat werken wat meer mag lonen, heb ik zelf ondervonden. Het is de reden waarom ik maar een kleine reserve heb. Maar lasten verschuiven naar consumptie treft alle mensen die hun hele leven lang hebben bijgedragen en nu moeten rondkomen met hun pensioentje. En moeten de langdurig zieken en gehandicapten dan op water en brood gaan leven? En dan zwijg ik nog over de almaar vaker verguisde werklozen, die zonder economische groei ook niet aan werk zullen geraken."

Tegen 2029 moet de VRT jaarlijks zo’n 7 miljoen euro extra besparen. Uit protest tegen die bijkomende besparingen die de Vlaamse regering oplegt, leggen medewerkers van de publieke omroep vandaag het werk neer. Verschillende lezers vinden echter dat er kan worden gesnoeid op dure schermgezichten.

Willy Demoor: "Nu de VRT nog maar eens gedwongen wordt om de broeksriem aan te snoeren, wil ik graag een tip meegeven. Snoeien in de kosten kan zonder dat de kijker daar veel van merkt. Ik denk daarbij bijvoorbeeld aan het programma 'Vive le velo'. Dit is een goed format, maar het programma zou evengoed hier bij ons kunnen opgenomen en uitgezonden worden in plaats van op dure locaties in Frankrijk. De kijker zou het jullie echt niet kwalijk nemen. De verplaatsingen naar al deze locaties en het verblijf van de opnameploeg, de gasten en de presentator zullen niet goedkoop zijn. We weten allemaal dat Karl Vannieuwkerke al goed zijn boterham verdient bij de VRT. Maar moet hij in de zomer ook nog ‘Touren’ op kosten van de VRT en onrechtstreeks van ons? Snoei daarin beste VRT. Ongetwijfeld kan er ook in andere programma’s worden gesnoeid. Ik wilde dit toch als voorbeeld naar voren schuiven."

Filip Vereeken: "Is het niet meer dan logisch dat de openbare omroep dient te besparen? Waarom moeten presentatoren en presentatrices, zelfs van spelprogramma’s, honderdduizenden euro’s verdienen? Zijn deze mensen meer waard dan een andere werknemer die ook zijn job doet? De sportverslaggeving kan toch zuiniger? Waarom moeten er pakweg op een WK wielrennen nog twee extra commentatoren en helpers dagen en zelfs meer dan een week ter plaatse zijn, boven op de al aanwezige sportjournalisten die interviews doen? Een verblijf van tien dagen in Canada voor drie tot vijf personen schrappen, zal ook al een aardige besparing opleveren."

Gilbert Vangampelaere: "Bij elke besparing bij de VRT klinkt meteen dezelfde klaagzang: de publieke omroep zou worden kapotgemaakt. Besparen doet inderdaad pijn. Maar dat weet de burger al jaren. Gezinnen hebben hun uitgaven moeten aanpassen, bedrijven moeten efficiënter werken en overal bij de overheid worden keuzes gemaakt. Waarom zou de VRT daarvan vrijgesteld zijn? Ook een publieke omroep moet zich aanpassen aan de realiteit van vandaag. De VRT werkt met belastinggeld. Dan lijkt het mij niet meer dan normaal dat ook daar kritisch naar de uitgaven wordt gekeken. Moeten schermgezichten werkelijk honderdduizenden euro’s verdienen, betaald met publiek geld? En hebben we echt zoveel peperduur betaalde ons-kent-ons-BV’s nodig, bij vaak weinig verheffende spelletjes en eindeloze herhalingen? De VRT hoeft niet elk bekend gezicht exclusief aan zich te binden en het kan ook met wat minder schermgezichten. Ook bij sportrechten mogen keuzes worden gemaakt. Voetbal slorpt enorme bedragen op, terwijl andere sporten nauwelijks aan bod komen. Moet een publieke omroep telkens opnieuw de duurste voetbalrechten najagen? Of kan dat geld beter worden ingezet voor een bredere sportwaaier en programma’s met een duidelijke meerwaarde? Werk samen waar dat kan, dan kan je efficiënter produceren. De VRT heeft al bespaard, dat klopt. Maar wie al eens heeft moeten besparen, weet dat dit geen argument is om nieuwe keuzes uit de weg te gaan. Besparen stopt niet omdat het de vorige keer ook al pijn deed. Een publieke omroep is belangrijk, maar daarom niet onaantastbaar. Wie met belastinggeld werkt, moet voortdurend kunnen uitleggen waarom dat geld nodig is. De burger wordt al jaren gevraagd om de tering naar de nering te zetten. Het wordt tijd dat de VRT dat ook doet."

Gilbert Van Goolen: "Niet op die Hollywoodlonen, maar op het aanbod zal VRT besparen, vrees ik. Nog wat meer herhalingen van 'F.C. De Kampioenen', nog wat meer reality-tv, kookprogramma’s en andere onnozelheden in plaats van beter amusement en educatie."

Deze reacties bereikten ons via [email protected]

De rellen in Brussel en Luik beheersten de voorbije week het nieuws. De politievakbonden zijn woest en vrezen nog meer rellen met jongeren die soms nog geen twaalf zijn. "Het wordt tijd dat hun ouders hun verantwoordelijkheid opnemen," vindt lezeres Claudia Danau.

Gilbert Vangampelaere: "Wanneer gaat de politiek eindelijk de problem en benoemen in plaats van eromheen te draaien? Wie geweld pleegt, moet ter verantwoording worden geroepen, ongeacht afkomst, achtergrond of overtuiging. Als er sprake is van raciaal gemotiveerd geweld, benoem dat dan. Als bepaalde groepen of netwerken oververtegenwoordigd zijn bij specifieke feiten, onderzoek dat dan eerlijk en op basis van cijfers. Maar stop met taboes en stop met het verzwijgen van problemen uit angst om iemand tegen de borst te stuiten. Een samenleving kan alleen functioneren als iedereen dezelfde regels respecteert. Burgers verwachten geen holle verklaringen achteraf, maar daadkracht, duidelijke grenzen en een consequente aanpak. Hoeveel vernieling, geweld en maatschappelijke onrust zijn er nog nodig voordat onze politici eindelijk de moed tonen om de problemen bij naam te noemen én er iets aan te doen?"

Willem Samyn: "Zestien jaar en ze mogen gaan stemmen voor het Europees Parlement, want ze worden geacht verstandig te zijn. Maar ze zijn te jong om de verantwoordelijkheid te dragen bij rellen?"

André Ooms: "Rellen en vernielingen bij betogingen kosten ons vele miljoenen. De vakbonden hebben de betoging georganiseerd en opgeroepen om naar Brussel te komen, goed wetende dat dan ook crapuul zou komen om alles te vernielen. De vakbonden zijn dus mee verantwoordelijk en moeten dan ook maar de kosten betalen."

Claudia Danau: "Een schande, als dat de jeugd van de toekomst is. En waar zijn hun ouders? Het wordt tijd dat zij ook hun verantwoordelijkheden opnemen. Je kan me niet wijsmaken dat ze niet op de hoogte zijn van wat hun kinderen uitsteken. Voor elk van die kinderen die ze aanhouden geef je een deel van de rekening voor de geleden schade aan de ouders. Dan zullen ze misschien de moeite doen om hen deftig op te voeden."

Willy Bats: "Bij gewelddadige protestacties en betogingen valt op dat de jongeren alles filmen met hun gsm's om daar achteraf likes mee te scoren op hun social media en anderen mee op te hitsen. Zonder die beelden zou er voor velen de lol snel af zijn. Kan de politie die gsm's niet in beslag nemen of, een stapje verder, vernietigen bij confrontaties? Ik vermoed dat er in dan snel over schending van privacy en privé-bezit zal gesproken worden, maar voor mij zijn die beelden dikwijls de trigger voor meer geweld en macho gedoe."

Alois Van Drommen: "De tolerantiedrempel bij manifestatie ligt al geruime tijd véél te hoog. De politie moet ook véél meer arrestatie- en bewijsteams inzetten, zodat de schade achteraf kan worden toegeschreven aan de daders en organisaties die hiervoor verantwoordelijk zijn. Tot slot moet ervoor gezorgd worden dat de schade tot de laatste cent wordt vergoed. Bij minderjarigen pluk je de ouders maar kaal."

Julien Cuypers: "Men kan dit perfect aanpakken via inhouding van het kindergeld en door beslag te leggen op (leef)lonen tot de hele schade terugbetaald is aan de gemeenschap. Plaats minderjarigen onder toezicht en ontzet de ouders uit hun rechten. Waarom heeft de politie de straten in Brussel niet omsingeld, zodat ze samengedreven en ingesloten werden? Is er dan geen enkele visie?"

Anne-Marie Janssens: "Waarom horen we nooit dat de ouders van die minderjarige relschoppers ook naar de rechtbank moeten komen? Als hun kind geplaatst wordt in een instelling, neem dan hun kindergeld af om de kosten te dekken in plaats van dit door de gemeenschap te laten betalen. Laat de oudere vernielers mee de straten opkuisen. Straks zitten we niet alleen zonder leerkrachten, maar ook zonder politie, want wie wil dit nog doen?"

Koen Oosterbos: "We zien de gevolgen van dertig jaar pamperbeleid door de overheid en de ouders. Samen met de mislukte politiehervorming waar men het kind - de rijkswacht - met het badwater heeft weggegoten. Zolang je sneller wordt berecht voor een foute meme dan voor moordpoging op ordediensten of hulpverleners, zal dit het nieuwe normaal blijven."

Jean de Borle: "Wij en de politie oogsten wat de politieke kaste heeft gezaaid: een permissieve maatschappij, ongebreidelde immigratie, nihilisme. Dit is een aanslag op de samenleving. Maar helaas gaat onze politie niet vrijuit. Telkens opnieuw hanteert ze dezelfde strategie. De politietop moet zich bezinnen over de wijze waarop ze de openbare orde handhaaft. Wat we zagen was openbare wanorde, een stadsguerrilla. De politie, hoe moedig ook, heeft gefaald."

Ronald Peeters: "Ik heb enorm veel respect voor de politie die amper nog iets mag door allerlei regeltjes. Ieder jaar op oudejaarsavond is het hetzelfde liedje als nu. Politici en gerecht maken dan veel lawaai, maar uiteindelijk gebeurt er niks! Wanneer gaan ze eindelijk eens begrijpen dat enkel hard optreden en heel zwaar straffen de enige oplossing is?"

Oswald Billiet:  "Het ware misschien goed mocht de leer- en schoolplicht teruggebracht worden naar zestien jaar. Heel velen, zoniet de meesten onder de rebellerende jeugd, zijn dat schoolgaan beu. Ze ontsnappen aan de schoolplicht, maar kunnen niet op de arbeidsmarkt. Wellicht ligt daar een groot deel van de opstandigheid die zich uit in vernielingen."

An Schellekens: "Wat sommige mensen maar niet willen begrijpen, is dat je beter kan voorkomen dan te genezen. Helaas is er ondertussen voor geen van beide geld en is er een quasi dagelijks opbod voor nog meer repressie. Wat niemand kan waarmaken, want het geld is op. Zo organiseer je natuurlijk je eigen ondergang."

Pharamond Vervoort: "Je moet deze jongeren niet vastzetten. Dat kost ons alleen maar extra geld en helpt niet. De enige oplossing is de ouders voor hun verantwoordelijkheid stellen en dus de kosten van de puinhoop die ze maakten, laten betalen."

Marc Desart: "Als de vakbonden een beetje verstand hebben, laten ze de komende betogingen voorlopig niet doorgaan om deze situaties te vermijden. Zo niet zijn ze medeschuldig aan wat er gebeurt."

Je kan het natuurlijk ook eens van de andere kant bekijken. 

Patrick Vervaet: “Mensen die via een managementvennootschap werken hebben vaak het statuut van zelfstandige. Zij zijn veel minder ziek dan werknemers in loondienst. Hebben meestal een veel hogere productiviteit. Zij lopen heel veel risico op een stopzetting van hun contract als er minder werk is of als ze hun werk niet goed doen. Dus managementvennootschappen zorgen juist voor een meer dynamische economie en een hogere economische groei. Het spreekt voor zich dat dit hoger risico vergoed moet worden.”

"Wanneer je als zelfstandige niet wilt dat de overheid met te veel van je centen gaat lopen, is het advies vaak eenvoudig: richt een vennootschap op", schrijft lezer Gido Vanhuysse. Dat was in mijn loopbaan een terugkerend verhaal.

Gido Vanhuysse: "Ooit zat ik aan tafel met de eigenaar van een bijzonder succesvolle winkel. Hij wilde een tweede zaak beginnen, maar die hoefde volgens hem vooral niet al te winstgevend te zijn. De winsten van zijn eerste winkel konden dan gebruikt worden om de verliezen van de tweede zaak op te vangen, zodat het geld binnen de vennootschap bleef.

Veel personeel wilde hij evenmin. Met meer dan vijftig werknemers kreeg hij naar eigen zeggen het "gezever van de vakbond" op zijn nek.

Onze haren gingen rechtop staan. Een ondernemer die bewust een verlieslatende zaak wilde uitbouwen en tegelijk de tewerkstelling wilde beperken, stond toch wel ver af van het klassieke ondernemersverhaal.

Het voorval bleef me bij. Vennootschappen zijn noodzakelijk voor onze economie, maar ze bieden ook mogelijkheden om winsten en verliezen te verschuiven en zo de belastingfactuur te beperken.

Hoeveel miljarden de schatkist daardoor in de loop der jaren is misgelopen, is moeilijk te becijferen. Maar dat de fiscale spelregels soms meer uitnodigen tot optimalisatie dan tot ondernemen, lijkt me een debat dat dringend gevoerd moet worden.

Vicepremier Frank Vandenbroucke (Vooruit) wil de managementvennootschappen, waarmee belastingen en sociale zekerheidsbijdragen omzeild worden, meer laten bijdragen.

Kristof Degros: “Waarom zou je geen vennootschap mogen hebben als je "alleen" werkt? Dat is toch ook gewoon een kwestie van bijvoorbeeld je eigen huis vrij te stellen. Het is niet omdat het een eenmanszaak is dat je fraudeert. Ik werk perfect alleen en heb geen personeel nodig. Tevens kan je de eerste x jaar geen dividend uitkeren. Maar ik zou dus frauderen. Begin eens met de grote bedrijven aan te pakken.”

Mario Brilmans: “Ik zou het kortzichtig vinden om gewoon te zeggen: we leggen deze vennootschappen allemaal op de gril. Maar ik ben het er wel mee eens dat men een beter kader moet voorzien (bv. definiëren van het type vennootschappen) of de fiscale poortjes beter moet sluiten. Want vastgoed inbrengen, een luxewagen inbrengen, om kosten/belastingen te vermijden, vind ik een maatschappelijk debat waard.”

Bob Beye: "Er wordt hier wel even "vergeten" dat de manager van zo'n vennootschap zelf veel minder sociale bescherming geniet bij ziekte of werkloosheid, hij zich dus aan allerlei risico's blootstelt zonder bescherming. Bovendien hoeveel politici hebben zelf zo'n vennootschap? Vastgoed (da's de vetpot voor de fiscus) ondergebracht in een vennootschap of stichting, blijft zo onaangeroerd." 

Gwen Tackoen: “Wat er ook van zij, één iets is een zekerheid in België: de belastingen op arbeid zijn véél te hoog. Zonder dat zouden al die constructies niet nodig zijn en betaalt iedereen zonder morren bijvoorbeeld maximum 35 procent belastingen.”

Jan Cuypers: “Bij het doorgeven van onze KMO aan de volgende generatie werden we wettelijk gedwongen om een managementvennootschap op te richten. Voor ons moest het niet, volgens de wetgevers wel. Is het dan onze fout?”

“Als jullie de relschoppers kennen, waarom worden ze dan niet meteen opgepakt? Waarom slaagt de politie er niet in om daar een einde aan te stellen?”, vraagt oud-RTBF-directeur Alain Gerlache zich openlijk af. En met hem vele lezers.

Rien Kajuiter: “De probleemjongeren zijn gekend. De dossiers zijn gekend. De probleemwijken ook. Wanneer wordt de burger eindelijk beschermd? Na elk ernstig incident lees ik vaak dezelfde zinnen terug. De betrokkene was gekend bij de politie. Er bestond al een uitgebreid dossier. Justitie kende de situatie. Hulpdiensten waren al eerder langsgekomen. En telkens blijft diezelfde vraag hangen. Als al die signalen bekend waren, waarom moest het dan eerst opnieuw fout lopen?”

Guido Bervoets: “Bij elke betoging overal ter lande duiken er plots gemaskerde groepen op die geweld plegen en vernielingen aanrichten. Wie zijn ze en van waar komen ze? Zijn het extreemlinkse extremisten, extreemrechtse extremisten, anarchisten of buitenlandse infiltranten die betaald worden om de samenleving in ons land en de EU te ontwrichten. Wordt daar onderzoek naar gedaan, en zo ja, waarom horen wij daar nooit iets van? Of mag dat niet geweten zijn?”

Jean de Borle: “Het VTM Nieuws: 'een gespannen sfeer en kat-en-muis-spel”. Wel dat is één manier om het te omschrijven. Ik zou eerder gaan voor: complete chaos, straffeloosheid, machteloze politie, brandstichting, diefstal, slagen en verwondingen, weerspannigheid. We weten dat de premier het te druk heeft, maar hij heeft ministers van justitie en binnenlandse zaken. Wanneer gaan zij handelen? Internationale media berichten heel anders over deze revolte, zonder eufemismen.”

Marc Desart: “Waarom geen onuitwisbare verf over hen spuiten, dan zijn ze gemakkelijk te identificeren.”

Dieter Binst: “Betogen is een recht, maar als er rellen uitbreken, en je doet daar niet aan mee, maak je dan uit de voeten. Bij rellen moet de politie hardhandig optreden zonder bang te moeten zijn om vervolgd te worden. Uiteindelijk verdedigen ze daarmee de eigendommen van de burger.”

Op de begrotingstafel ligt nog steeds een grote btw-hervorming. De btw op ‘luxeproducten’ zou stijgen van 21 naar 22 procent. Zaken waarop je vandaag 6 of 12 procent btw betaalt, zouden vallen onder het nieuwe tarief van 9 procent. Maar de btw op enkele basisproducten zoals fruit en groenten zou als compensatie tot nul procent herleid worden. Zijn onze lezers gewonnen voor dat idee?

Geert Peeters: "De btw-hervorming is wel de minst oneerlijke nieuwe belasting, want iedereen betaalt mee. Werkelijk iedereen, zonder uitzonderingen. Nieuwe belasting omdat we uiteindelijk meer zullen betalen, niet minder. Zoals gewoonlijk…"

Eric Leysen: "Dit lijkt me toch één maatregel waar werkenden een beetje bevoordeeld worden. Eindelijk, zou ik zeggen. Wie een beetje uitkijkt en wat spaarzamer leeft door bewuster om te gaan met het kopen van luxeproducten in plaats van maar op te doen, houdt wat meer over. Dat voor basisproducten een btw-tarief van nul procent geldt, is ook een goede maatregel. Doen zou ik zeggen."

Oswald Billiet: "Het btw-tarief van nul procent is een doekje voor het bloeden, het kan er evengoed niet staan, want de producten waarop het betrekking heeft, zijn op zich al goedkoop en je koopt er weinig van. Het voordeel is daardoor miniem. Dat is een valse verleider. Maar de verhoging naar 22 procent zal grote gevolgen hebben als gezinnen duurdere elektronica moeten kopen."

Jan Adams: "MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez moet toch eens rekenen én nadenken. Stel: een alleenstaande geeft wekelijks 121 euro uit aan voeding. Dat wordt dan na de btw-verhoging 122 euro, een stijging van 0,8 procent of 4 à 5 euro per maand. Wauw! En dan worden voedingswaren nog buiten het tarief van 21 procent gehouden. Idem voor energie, ook een ander tarief. Niets wijzigen aan de btw-tarieven is voor MR gewoon een dogma geworden waarmee ze zichzelf vastrijden."

Daniel De Meyer: "Iedereen begrijpt de financiële ernst, meneer De Wever, maar niemand begrijpt dat het altijd uit dezelfde zak moet komen, zo simpel is dat."

"Mijn kinderen overwegen net een militaire opleiding omdat ze hun mannetje willen kunnen staan, gezien de geopolitieke situatie."

Elisabeth Verschueren: “Vreemd dat journalist Jeroen Bossaert de dienstplicht als “een straf voor twee miljoen jongeren” omschrijft. Mijn twee kinderen, allebei op de universiteit, denken erover na om zich na hun studies in te schrijven voor de opleiding tot reserve-officier. Omdat ze opkijken naar militairen en omdat ze, gezien wat zich overal in de wereld afspeelt, hun mannetje willen kunnen staan. Die twee zijn niet tegen de dienstplicht en als ik hen goed begrijp, is geen enkele van hun vrienden tegen. In veel landen is het trouwens verplicht. Kijk maar naar Finland.”

Dirk Lemaitre: "Mijn legerdienst heb ik zo snel mogelijk proberen te vergeten: verloren tijd, een overdaad aan alfamannetjes, sloten veel te goedkope alcohol en daaruit voortvloeiende "spelletjes" en ook financieel maanden zonder inkomen zitten. Niet iedereen is geschikt voor het militaire leven en het is dan inderdaad een straf als je dat veralgemeent voor iedere M/V/X. En ja, jammer genoeg is een leger nodig, maar kies dan voor gemotiveerde mensen met een redelijke vergoeding.

"We kunnen ook de dienstplicht spreiden in de tijd. Zo worden én de economie én de staatsfinanciën ontzien", stelt een lezeres voor.

Noella Vancompernolle: "Spreid de algemene dienstplicht in de tijd. In elke periode van tien jaar bijvoorbeeld een maand dienst doen. Ook voor dertigers, veertigers en vijftigers (die aan de vroegere militaire dienst ontsnapt zijn). Zo krijg je jongeren mee in het verhaal en worden de economie en de staatsfinanciën ontzien."

“We moeten het debat voeren over een stap verder. Laat de kiezer maar beslissen of we de dienstplicht opnemen in het volgende regeerakkoord.” Aan het woord is defensieminister Theo Francken die een soort van gemeenschapsdienst (militair of civiel) voor álle jongens en meisjes wil invoeren. In het stemhokje kunnen we er ons nog niet over uitspreken, maar gelukkig wel in de reacties op HLN.

Karel Meys: “Tucht en discipline moeten thuis en op school bijgebracht worden. En als je dat op je achttiende niet hebt, dan zal dat jaartje modder kruipen zeker niet veel uitmaken…”

Jul Lemmens: “Het leger is ook niet meer wat het geweest is. Voor de meesten is het een verloren jaar. Hun gedrag is daarna helemaal veranderd, en niet in de goede zin, zoals Theo denkt. Wat gaat dat weer kosten? Zijn het geen besparingen? Hoeveel subsidies zal hij weer nodig hebben?”

Yves Lambert: “Ik heb mijn legerdienst ingevuld als kandidaat-reserveofficier aan de infanterieschool van Arlon. De opleiding was keihard en de helft van de kandidaten is onderweg afgevallen omdat het te zwaar was. Ik heb er ook afgezien, maar ben er mentaal en fysiek veel sterker uitgekomen, iets wat in mijn latere professionele leven van pas is gekomen. Mijn persoonlijke ervaring zal zeker niet voor iedereen gelden, maar het heeft mijn karakter gevormd en ik zou het zo opnieuw doen.”

Hans Loyaerts: “Laat het duidelijk zijn dat Theo nooit legerdienst heeft gedaan. Anders zou hij weten dat het bijbrengen van tucht en discipline een fabeltje is. Zelf heb ik ervaren dat wie als een ernstige en serieuze jongeman binnenkwam, als ernstig en serieus afzwaaide. Wie daarentegen als crapuul binnenkwam, zwaaide meestal af als een nog groter crapuul. Komt daarbij dat het voor de ernstige mannen een tijd- en inkomensverlies betrof.”

Alex Leppens: “Begin er onmiddellijk mee: niet op 18-jarige leeftijd, maar al op 14 jaar. Koppel twee jaar legerdienst aan een studie van de hoofdvakken en laat hen nadien kiezen in welke richting ze willen studeren tot hun 18 jaar. Respect en discipline zijn volledig weg. Als onderhoudsmonteur op een technische school zie ik hoe het er tegenwoordig aan toegaat.”

Gerrit De Vos: “Dat er een gebrek aan tucht en discipline is, betwist ik niet. Maar de overheid is nu echt wel de laatste die dit in handen zou moeten nemen. Ik heb mijn legerdienst 'mogen' doen. En het was een ramp. Acht maanden totaal verloren tijd.”

Christophe Henry: “De regering moet dringend de leerkrachten ontlasten van de taak die sommige ouders op hen hebben afgeschoven: hun kinderen opvoeden. Ouders moeten financieel zwaar worden gestraft voor de stommiteiten van hun kinderen. Alle sociale voordelen moeten kunnen worden ingetrokken wanneer een kind een misdrijf pleegt.”

Anne Palmart: “Dit gaat mogelijk een deel van de jeugd redden. Veel ouders hebben geen tijd of geen zin om hun kinderen op het rechte pad te houden of durven niet tegen hen in te gaan. Ik hoop dus dat de dienstplicht er komt, maar dan wel voor jongeren die niet willen verder studeren.”

Karel Dierckx: “Dat zijn pakweg 100.000 dienstplichtigen om kost en inwoon voor te voorzien, plus de kosten van de opleiding, en dat elk jaar. Ter referentie: dat is meer dan drie keer zoveel dan we beroepsmilitairen hebben. Die moeten allemaal hun carrière een jaar uitstellen, met alle economische gevolgen vandien. Waar gaat Theo dat geld vandaan halen? En dat om discipline te proberen kweken? Dat werkt dan allang niet meer. De meerderheid heeft ook geen disciplineprobleem.”

Een week na de ontgoocheling op het WK rechtte Remco Evenepoel de rug met een historische zege op het EK. Lezeres Inge Verbiest zat op het puntje van haar stoel, Jo Van den Breen zag een mirakel aan de meet.

Emile Jans: “Zo kun je je zondagmiddag ook doorbrengen: een allegaartje azijnpissers de mond snoeren, een would-be-slimme Italiaan een neus zetten en een volledig vaderland doen juichen, lees: Remco heten en Europees kampioen wielrennen worden. Of zoals ze in Wallonië zeggen: il faut le faire.”

Dirk Ongenae: "Wat voor een mentale veerkracht heeft Remco ook nu weer getoond. Rustig gebleven na die val en dan vanuit een ogenschijnlijk verloren positie toch nog de sprint winnen. Om het even welke andere renner had zich 100 meter voor de finish rechtgezet, maar Remco geeft nooit op. Grote meneer, wereldklasse. Proficiat, je bent een groot kampioen."

Inge Verbist: "Wij zaten op het puntje van onze stoel... zó spannend maakte Remco het. Weer een fe-no-me-nale prestatie. Na zijn dipje stond hij er weer, en hoe! Giulio Ciccone drong hem de buitenbocht op en ging er als een speer vandoor. Hij zag de trui al rond zijn lijf hangen maar onderschatte duidelijk de kracht en het doorzettingsvermogen van Remco. De streep mocht geen centimeter vroeger vallen, of de teerling was anders gerold."

Jo Van den Breen: "De prijzen wordt aan de meet uitgedeeld: die leuze kan men nu letterlijk nemen. Wat een ongelooflijke verloop van de sprint! Een echt mirakel, proficiat Remco."

Renee Van Driel: "Proficiat Remco. Ik was hemels gelukkig toen werd omgeroepen dat jij won en niet Chicconi, die zich de laatste 7 km redelijk onsportief gedroeg. Jij bleef doordrukken. Proficiat voor je perfecte jump."

Robert Geysels: "Alle titels die er te winnen zijn heeft Remco nu op zijn naam: zowel in het tijdrijden als op de weg. Hij is Belgisch, Europees, wereld en olympisch kampioen. Een uniek palmares. En toch is hij nog steeds maar 26."

Bart De Wever heeft een grote btw-hervorming op de onderhandelingstafel van de regering gelegd. HLN- lezers hebben het gevoel dat ze dieper in hun portefeuille zullen moeten tasten, terwijl de overheid meer geld blijft uitgeven dan er binnenkomt.

Rien Kajuiter: “Terwijl de federale regering opnieuw urenlang vergadert over de begroting, stellen vele burgers zich dezelfde vraag: wie krijgt deze keer de rekening gepresenteerd? Opnieuw wil men het tekort oplossen via een zoektocht naar extra inkomsten, hogere belastingtarieven en nieuwe besparingen. Maar waarom blijft de overheid meer uitgeven dan er binnenkomt. In gezinnen werkt het anders. Wanneer het huishoudbudget niet klopt, kijkt men kritisch naar de uitgaven. Je kunt tenslotte niet eindeloos dezelfde rekening doorschuiven naar de mensen die elke maand al hun belastingen betalen. Steeds meer burgers hebben het gevoel dat de politiek besparen gelijkstelt met de belastingbetaler wat dieper in zijn portefeuille te laten tasten. Telkens weer wordt dat voorgesteld als een moeilijke maar noodzakelijke keuze. Noodzakelijk is het vooral omdat eerdere keuzes niet werden gemaakt. Hoog tijd om de vraag om te draaien. Hoe gaan we verstandig om met het beschikbare budget in plaats van waar halen we extra geld vandaan? Een begroting sluit je niet door telkens een extra rekening naar dezelfde mensen door te schuiven. Je sluit ze door eindelijk te stoppen met leven op kosten van hun geduld.”

 René Lenaerts: "Je kan uiteraard tekorten wegwerken met meer belastingen, maar de last op de betaler blijven verhogen gaat ten koste van de consumptie en bevordert de handel niet. Ergens moet er een grens op directe of indirecte belastingen liggen, op het gevaar af een communistische staat te worden. Want dan bezit de staat vrijwel alles en geeft ze de burger enkel nog zakgeld. Daar worden enkel de 'apparatsjiks' die zichzelf verrijken via zakkenvullerij of corruptie beter van. En België komt gevaarlijk dicht bij de grens als recordhouder van de belastingdruk. Besparen is dus de boodschap, maar dat moet helaas beslist worden door onze te talrijke apparatsjiks."

Danny Steenhaut: "Morrelen aan de btw gaat de Belg nog meer naar de buurlanden jagen voor zijn aankopen. Dan gaan de overheidsschulden nog meer oplopen. Besparingen zijn noodzakelijk. En ja, dat eist moed. Maar we leveren met z'n allen al decennialang in. Genoeg is genoeg. Men kan niet blijven naar de pijpen dansen van de werkgevers (lees VOKA)."

Martin Bernaert: "Blijkbaar beperkt deze regering zich opnieuw tot wat knip- en plakwerk, terwijl de rekening vooral bij de gewone man terechtkomt. Wie moet rondkomen met een karig tot matig inkomen, mag opnieuw inleveren. Ondertussen blijven de heilige huisjes grotendeels overeind: subsidies aan bedrijven, fiscale aftrekposten voor zelfstandigen, managementvennootschappen en onze peperdure politieke structuur. Zolang daar nauwelijks aan geraakt wordt, blijft het dweilen met de kraan open. Volgend jaar mogen ze dan opnieuw op zoek naar 20 miljard of meer. Je kunt nu eenmaal geen emmer vullen als er meer water langs de gaten wegvloeit dan erin komt. Zonder structurele hervormingen blijft de gewone burger betalen voor een probleem dat de regering zelf niet fundamenteel oplost."

Geert Messiaen: "Op een economisch kerkhof bouw je geen sociaal paradijs. Als de begroting ontspoort, weet deze regering maar één oplossing: meer geld halen bij de burger. Hogere btw, extra lasten, nieuwe taksen. Maar waar is de economische groei? Waar zijn de investeringen, jobs en maatregelen die gezinnen en ondernemers opnieuw ademruimte geven? Zonder groei geen welvaart. Zonder welvaart geen betaalbare sociale zekerheid. En toch blijft de politiek liever de rekening doorschuiven naar wie werkt, onderneemt, spaart en belastingen betaalt. Ondertussen zien we politici vrolijk gratis oliebollen uitdelen en voor de camera poseren. Sympathiek? Misschien. Maar het betaalt geen enkele factuur van de burger. Dus politici: kijk eindelijk eens in de spiegel. Schrap overbodige structuren. Pak dubbele bevoegdheden aan. Durf provincies en Senaat ter discussie te stellen. Schrap politieke privileges. En als er bespaard moet worden, laat de politiek dan zelf ook besparen. Niet altijd opnieuw de werknemer, de gepensioneerde, het gezin of de ondernemer. Eerst de overheid. Dan de burger. De hardwerkende Belg vraagt geen cadeaus. Hij vraagt dat de overheid met zijn geld even zorgvuldig omgaat als hijzelf. Want de echte vraag is simpel: Wanneer betaalt de overheid eindelijk zelf de rekening? Dat is geen populisme. Dat is politieke verantwoordelijkheid."

John De Creus: "Nooit gedacht dat er met Vooruit in de Vlaamse en federale regeringen, zo veel zou bespaard worden op gezinnen en kinderen."

Jacques Loontjens: "Hoewel de Vlaamse begrotingsoefening niét over héél de lijn slecht is, hoop ik dat premier De Wever zijn coalitiepartners over de brug zal krijgen voor een paar duurzamer hervormingen. Zo zou in de ziekte- en invaliditeitsverzekering eindelijk het evenredigheidsprincipe kunnen ingevoerd worden. Dat wie minder of niets bezit of verdient, een grotere uitkering of tussenkomst van de staat verdient in de kosten dan wie (véél) méér verdient en/of bezit. De euromiljonairs. Marc Coucke vindt zelf dat hij en zijn collega-euromiljonairs géén kindergeld moeten verlangen, laat staan slechts 2 euro moeten bijdragen bij de huisarts. Voor hun ziekenhuiskosten betalen zij zélfs geen hospitalisatieverzekering bij de mutualiteit maar een veel duurdere polis bij een private verzekeraar, met een véél bredere dekking. Zo'n evenredigheidsprincipe bij uitkeringen zou niét énkel een véél grotere besparing opleveren, maar ook véél eerlijker zijn. Bij de pensioenhervorming en de hervormingen aan het kindergeld liet men jammer genoeg deze kans liggen."

Jan Vandamme: "Geachte ministers, hou er bij het opmaken van de begroting rekening mee dat minder uitgeven zou moeten primeren op meer binnenkrijgen."

Mario Vanderlinden: "Het is ronduit onaanvaardbaar dat men opnieuw geld gaat halen bij mensen die het al moeilijk hebben, terwijl wie financieel veel sterker staat grotendeels buiten schot blijft. Geld nodig? Haal het waar het zit! Pak fiscale achterpoortjes, privévoordelen en constructies via vennootschappen kordaat aan. Iedereen moet zijn verantwoordelijkheid nemen, maar dan wel volgens zijn draagkracht. Stop met de modale burger als eerste rekeninghouder te behandelen. Geen twee maten, geen uitzonderingen!"

Patrick Mahieu: "België heeft een hoge schuldenlast doordat de overheid al decennialang meer uitgeeft dan er binnenkomt, met uitschieters in de jaren '70 en '80. De vraag is hoe het in godsnaam komt dat de mensen blijven stemmen op politiekers die niet in staat zijn een land te beheren met gezond verstand?"

Andy Boudry: "Hoe kun je als land kampioen zijn in de meeste en hoogste belastingen en dan nog geld tekort hebben? Niet moeilijk: we hebben teveel ministers, teveel regeringen die graag sinterklaas spelen en geld uitgeven aan overbodige zaken. Maak een andere oefening. Als er 100 euro binnenkomt mag je daar maar 80 euro van uitgeven, in plaats van 120. De rest dient om die schuldenput te vullen."

Gust van Langenhove: "Bedankt Bart De Wever om de kleinverdieners en gepensioneerden mee te doen betalen voor de salariswagens, terwijl we meer btw zullen moeten betalen voor aankoop en onderhoud van onze eigen wagen. Deze regering zorgt voor zichzelf en de rijke mensen. Nieuwbouw ontsnapt aan de btw-verhoging, terwijl er al veel te veel beton gestort wordt. Zo kunnen grootverdieners, die bovenop hun salariswagen al een gratis laptop, smartphone, internet, laadpaal en pensionsparen krijgen, ook nog eens een villa bouwen aan verminderd btw-tarief."

Dirk Clemeur: "Een btw-verhoging zal leiden tot prijsstijgingen. De spilindex zal dan sneller overschreden worden. Lonen zullen dan sneller stijgen, maar ook de uitkeringen en de pensioenen. Zo zal de staatsschuld nog sneller toenemen. Wie gelooft nog in de politiek?

Francois Ravache: "Hoe je het ook draait of keert, het volk is zoals altijd de dupe van slecht beleid. Wij mogen ons geld op tafel leggen omdat zij dat jarenlang over de balk gegooid hebben en ze zullen dat blijven doen. Om nog fatsoenlijk te kunnen leven moet je in een ander land gaan wonen."

Jozef Buggenhout: "Aan premier Bart De Wever. U bent historisch gevormd en kent dus als geen ander de kracht van historische parallellen. Uiteindelijk draait het allemaal om geld: het smeermiddel dat wrijvingen geruisloos doet verlopen, maar waarvan het tekort nu tot veel ophef leidt. Geld dat er simpelweg niet is, gekenmerkt door hardnekkige tekorten en schulden.

In 1789 riep koning Lodewijk XVI van Frankrijk de Staten-Generaal bijeen — de Drie Standen — na een onderbreking van 175 jaar. Ook toen draaide het om enorme financiële putten. Frankrijk gaf destijds kwistig geld uit aan subsidies, onder meer voor de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog tegen aartsvijand Groot-Brittannië. De guillotine mag dan geschiedenis zijn, de maatschappelijke spanningen blijven even scherp. Als u het mes in de begroting moet zetten, doe het dan alstublieft met precisie — en niet met een botte bijl.

Stel u voor dat de Franse Revolutie en haar vervolg nooit hadden plaatsgevonden. Onze wereld zou er radicaal anders uitzien, en het België zoals we dat nu kennen zou niet eens bestaan. Veel van onze instellingen danken we immers aan Napoleon en het erfgoed van de Revolutie: van de Code Napoléon en de stroomlijning van het recht tot de administratie, het notariaat, gelijke standaarden en de fundamenten van onze mensenrechten en eigendomsrechten. Zelfs alledaagse zaken als margarine en bietsuiker danken we aan die periode.

De erfenis en de waarden van de Verlichting zinderen tot op de dag van vandaag na in onze samenleving. Houd daar rekening mee bij de aanstaande begrotingsronde. Maak de besparingen aanvaardbaar en menselijk. In de politiek heeft iedereen zijn eigen waarheid om te overleven, vaak gedreven door vastgeroest gedachtegoed waarbij het eigen hemd nader is dan de rok. Maar vergeet niet dat de burger verder kijkt.

Tot slot nog twee concrete raadgevingen in de geest van dit verhaal. Investeer in de toekomst, niet in het verleden. Geef geen belastinggeld aan verouderde structuren die rijp zijn voor de sloop, maar zet in op vernieuwing. Maak werk van een toekomstgerichte visie — ook op het vlak van energie en infrastructuur — die de burger waardig is.

Respecteer uw werkgever: De burger is niet dom. De burgers zijn uw werkgevers: zij zorgen voor uw wedde en uw welstand. Houd hun belang altijd voor ogen."

Tegen 2050 wil Vlaanderen komaf maken met aardgas in woningen. Ook appartementen moeten van hun verwarming op gas af en dat vormt een grote uitdaging. Theodoor Vanhove waarschuwt dat veel eigenaars zullen stoppen met verhuren.

Raf Janssen: "Terwijl wij vooral de kost zien, er niet in geloven en terugdeinzen voor hernieuwbare energie, schakelt China een versnelling hoger. In 2025 installeerde het 58 procent van alle nieuwe zonne- en 72 procent van alle nieuwe windcapaciteit wereldwijd. Dat zijn geen groene dromen, dat is economische strategie. De transitie moet betaalbaar zijn, absoluut. Maar ze afremmen uit angst voor de kost? Misschien wordt dat uiteindelijk de duurste keuze."

Dirk Lemaitre: "Dit zal, net zoals het verbod op verbrandingsmotoren voor auto’s tegen 2030, een stille dood sterven."

Marlies Van De Velde: "Alles wat gebouwd is voor 2000 is te slecht geïsoleerd om een warmtepomp interessant en rendabel te maken. Al die huizen en appartementen zouden dus eerst nog extra isolatie moeten krijgen."

Dirk Andelhofs: "Wat is het alternatief? Tot in den treure afhankelijk blijven van fossiele energie uit het buitenland? Dansen naar de pijpen van de Trumps van deze wereld? Miljarden per jaar naar het buitenland zien vloeien? En daarbij onze kinderen opzadelen met een totaal onleefbaar klimaat? Gelukkig is er Europa dat ons de juiste richting uitstuurt. Hernieuwbare energie is de toekomst. We kunnen dit als we willen. De reacties op HLN tonen aan hoe verslaafd aan gas de meeste mensen wel zijn. Stop toch met klagen en zoek een oplossing. Die oplossingen zijn er wel degelijk. Je moet eerst de investering doen, dat is zeker waar. Maar meestal zijn de alternatieven op termijn zelfs goedkoper. Ooit waren de Belgen de dappersten der Galliërs. Vandaag zijn we een volk van zagers en klagers geworden."

Ivan Van Gestel: "Het moet geweldig goed aanvoelen wanneer je zomaar kunt beslissen over de toekomst van een hele natie. Tegen ons werd eind jaren tachtig gezegd dat we beter zouden investeren in een aardgasinstallatie in plaats van te blijven verwarmen met mazout, omdat gas milieuvriendelijker was. Nu, 40 jaar later, zeggen ze dat dit ook niet milieuvriendelijk is en dat we moeten overschakelen op warmtepompen. Maar de overheid heeft wel plannen om gascentrales te bouwen om ons te voorzien van stroom. Hoe leg je dit uit?"

Patrick Van Goubergen: "Hoe je dat moet doen? Heel eenvoudig: doe zoals in Nederland, daar installeren ze centrale warmtepompen in de kelder of op het dak van een flatgebouw."

Michel Neckebroeck: "Aardgasvrije appartementen tegen 2050 zie ik nooit lukken. Dit gaat immers over gigantische investeringen en zeker privé-verhuurders zullen deze kosten niet dragen. Als men het toch zou verplichten, zal de huurprijs voor een appartement heel sterk oplopen."

Linda D’Haese: "Mijn grote vraag is: hoe gaan ze dat oplossen in oudere appartementsgebouwen? Elk appartement zo’n warmtepomp op het terras, als er al een is? Wat met de slechte isolatie, radiatoren en het lawaai? Om nog maar te zwijgen over het elektriciteitsverbruik als je geen zonnepanelen hebt. Zullen de elektrische leidingen van zo’n gebouw dat wel aankunnen? Om te kunnen verwarmen met warmtepompen zal het gebouw volledig gestript moeten worden."

Theodoor Vanhove: "De omschakeling naar een ander type verwarming is een investering die de verhuurder veel geld kost. Tel daarbij de renovatie van keuken, badkamer en het volledige onderhoud van het te verhuren pand. Daar komt een extra verzekering en dergelijke bij. Ik schat dat het verhuren, zoals wij dat altijd gewoon zijn geweest, een eindig verhaal wordt omdat het onbetaalbaar is."

Geert Moens: "Uiteindelijk is het altijd de bewoner die betaalt, anders is het niet interessant om nog te verhuren. Residentieel vastgoed is sowieso al geen topinvestering."