Nederlandse regering verzweeg eerste signaal over eiercrisis aan Kamer

De Nederlandse regering heeft in een brief aan de Tweede Kamer, het equivalent van onze Kamer van Volksvertegenwoordigers, over de eiercrisis nagelaten te melden dat er in november 2016 al een signaal lag over gebruik van de giftige stof fipronil. Dat blijkt uit een intern document van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA), de tegenhanger van ons FAVV, op straat ligt, zo bericht het Algemeen Dagblad.

Belgisch minister van Landbouw Denis Ducarme onthulde vandaag in de Kamercommissie Landbouw en Volksgezondheid dat er al in november 2016 signalen waren dat fipronil in Nederlandse eieren zou zitten. Dat moet blijken uit twee nota's van de NVWA die het FAVV "per toeval" in handen kreeg.

"Politieke doodzonde"

In het gelekte NVWA-document, met de datum 22 juli, staat dat de eerste tip in november 2016 binnenkwam bij de voedselwaakhond. Daarna heeft er een gesprek plaatsgevonden waaruit bleek dat er geen direct gevaar was voor de volksgezondheid, het milieu of het dierenwelzijn. Vervolgens is geconstateerd dat er geen onmiddellijk optreden nodig was. 

In de kabinetsbrief door Nederlands minister van Volksgezondheid Edith Schippers en staatssecretaris van Economische Zaken Martijn Van Dam van 3 augustus aan de Tweede kamer staat die hele passage niet. Die bevat wel een tijdlijn van de gebeurtenissen, maar die start pas begin juni 2017, als er op een Belgisch leghenbedrijf fipronil in eieren is aangetroffen, schrijft het Algemeen Dagblad.

In Nederland is het een kernwaarde dat Kamerleden volledig worden geïnformeerd. Ze reageren dan ook verbijsterd op de nieuwe onthulling. Het CDA heeft vanmiddag spoedvragen gesteld. Kamerlid Jaco Geurts: "Dit is een ernstige zaak, ik neem het heel hoog op dat er zo slecht wordt gecommuniceerd." Esther Ouwehand van de Partij voor de Dieren spreekt over "een politieke doodzonde". Zij wil de Tweede Kamer terugroepen uit het politiek reces vanwege de eiercrisis. Of er genoeg steun is om de Kamer terug te roepen, moet nog blijken.

"Hoop dat het niet waar is"

"Als het klopt dat Nederland in november al sporen van fipronil in eieren heeft aangetroffen, dan is dat verbijsterend", reageert Hennie De Haan, voorzitter van de Nederlandse Vakbond Pluimveehouders. "Maar vooralsnog heeft niemand waar wij mee spreken aangegeven zich hierin te herkennen. Ik hoop dat het niet waar is."

De Haan deed haar verklaring aan de pers na afloop van een "zeer constructief" verlopen overleg met onder meer Martijn van Dam, de Nederlandse staatssecretaris van Economische Zaken.

Volgens De Haan heeft de Nederlandse overheid ermee ingestemd de pluimveesector te helpen met de onderzoeken naar het schoonmaken van de stallen en naar het hervatten van de productie van fipronilvrije eieren. Ook gaat het ministerie helpen met de internationale handelsbetrekkingen. "Meer dan de helft van onze eierproductie gaat de grens over, dus daar hebben we ook echt steun van de overheid bij nodig", aldus De Haan.

Nederlandse kippenboeren die als gevolg van de fipronilcrisis in geldproblemen zijn gekomen, zullen bovendien ook steun krijgen van de banken.

Economische belangen

De Nederlandse voedselwaakhond foodwatch vindt intussen dat de NVWA bij een volgend kabinet niet langer onder de verantwoordelijkheid van het Nederlandse ministerie van Economische Zaken mag vallen. De organisatie is een petitie begonnen om die oproep kracht bij te zetten richting de politiek. 

"Om de voedselveiligheid en gezondheid te kunnen garanderen in Nederland hebben we een sterke, strenge en bovenal onafhankelijke toezichthouder nodig, die het publieke belang altijd voorop stelt. Dit is nu niet het geval omdat de NVWA continu onder druk staat om economische belangen af te wegen tegen de gezondheid van burgers", stelt foodwatch.

Het eierschandaal maakt volgens foodwatch "pijnlijk duidelijk" dat het toezicht op de voedselveiligheid in Nederland faalt. "Vermoedelijk is de consument al een jaar lang blootgesteld aan eieren waarin het verboden insecticide fipronil zat. Bovendien werden consumenten verkeerd voorgelicht toen het schandaal eindelijk aan het licht kwam", aldus de voedselwaakhond.

Volgens foodwatch zou de NVWA een zelfstandig orgaan moeten worden dat dan als onafhankelijke toezichthouder kan opereren. Een andere optie is de instantie onderbrengen bij het Nederlandse ministerie van Volksgezondheid.

De voedselwaakhond stelt dat de rechten van consumenten de afgelopen jaren meerdere malen zijn geschonden ten voordele van bedrijfsbelangen. Foodwatch wijst onder meer naar de Q-koorts uitbraak, het paardenvleesschandaal en de weigering van de NVWA om inspectieresultaten van vieze winkels en restaurants openbaar te maken.