NMBS maakt Fyra-dossier over aan Brussels parket

Het Brusselse parket heeft een vooronderzoek geopend naar de aankoopprocedures voor de Fyra-hogesnelheidstrein. Dat gebeurde nadat het parket gisteren een klacht had ontvangen van de raad van bestuur van de NMBS. Ondertussen kondigt de Italiaanse treinbouwer AnsaldoBreda gerechtelijke stappen aan en ontkent dat de treinstellen onveilig zouden zijn.

NMBS-CEO Mark Descheemaecker was door de commissie Infrastructuur uitgenodigd voor een gedachtewisseling. Hij gaf er aan dat hij op 22 februari persoonlijk aan Ernst & Young de opdracht had gegeven een audit uit te voeren over het aankoopproces voor de periode van 2000 tot 2004. Dat rapport belandde op 24 mei op zijn bureau en werd een week later besproken op de Raad van Bestuur van de NMBS.

Gisteren werd het overgemaakt aan het parket van Brussel. Descheemaecker wilde niet al te veel details over het rapport kwijt, behalve dat Ernst & Young drie elementen heeft bekeken, waaronder naast de evolutie van het aankoopproces ook de financiële situatie van AnsaldoBreda, de Italiaanse constructeur van de Fyra. Voor het overmaken van het rapport beroept Descheemaecker zich op artikel 29 van het Wetboek van Strafvordering, om als gedelegeerd-bestuurder van een nv van publiek recht melding te maken van mogelijke onregelmatigheden.

"Intense discussies"
"Ik ben blij van de AnsaldoBreda-treinen af te zijn, nadat ik er in 2003 al heel lang heb tegen gevochten", verklaarde de NMBS-CEO nog. Voordien had hij een tijdspad gegeven over de totstandkoming van het akkoord met de Italianen. In 2000 was immers sprake van elf hst-stellen om de verbinding tussen ons land en Nederland te realiseren - een aantal dat het management in 2003 nog bevestigde. "Ik verheel niet dat er toen intense, zelfs bitse discussies hebben plaatsgevonden in het directiecomité om de eventuele aankoop ter discussie te stellen", zei Descheemaecker, die toen in dat comité zetelde.

Uiteindelijk werd beslist geen elf maar drie treinen te weerhouden. In mei 2004 werd het contract met AnsaldoBreda ondertekend, voor levering in 2007. Nederland hield vast aan zijn vijftien treinen. Later kwam er daar nog één bij voor de verbinding tussen Den Haag-Breda-Antwerpen-Brussel. Dat was in 2005, toen ons land had aanvaard die verbinding te laten inleggen. Nederland dreigde toen immers met een miljoenenclaim tegen ons land in verband met rittijdproblemen. Probleem was dat daarvoor extra rollend materieel nodig was. Volgens de ceo zou dat de NMBS vijftien jaar lang met een jaarlijks verlies van 15 miljoen euro hebben opgezadeld. "De NMBS heeft steeds geweigerd die trein aan te kopen zonder financiële dekking", luidde het.

De NMBS besliste vorige week de Fyra definitief van onze sporen te weren en het contract met de Italiaanse constructeur stop te zetten. Descheemaecker benadrukte dat de hst enkel een voorlopig certificaat had gekregen om in ons land te rijden. De NMBS heeft de toestellen nooit verworven en enkel een voorschot van 37 miljoen euro betaald, dat verzekerd is met bankgaranties. Wat de overige kosten betreft, verwees Descheemaecker naar de niet-gebeurde intresten op die 37 miljoen euro, die zouden neerkomen op meer dan 5 miljoen euro, en het laten opmaken van expertenrapporten, wat enkele honderdduizenden euro's zou hebben gekost. Een en ander wordt opgelijst om terug te vorderen.

Vragen van kamerleden
Verschillende Kamerleden vroegen zich af hoe het mogelijk was dat die treinen ooit konden rijden, gezien de talloze, soms hallucinante tekortkomingen die vorige week op basis van de verslagen van twee onderzoeksbureaus openbaar werden gemaakt. Volgens Descheemaecker bestonden "er geen grote risico's qua zuivere veiligheidsaspecten", ook gezien de korte periode waarin de Fyra heeft gereden. Wat de veiligheid betreft, bleven enkele parlementsleden toch op hun honger zitten. Bedoeling is dat staatssecretaris voor Mobiliteit Melchior Wathelet en eventueel vertegenwoordigers van de Dienst Veiligheid en Interoperabiliteit der Spoorwegen (DVIS) volgende week langskomen voor een gedachtewisseling.

Descheemaecker stelde naar eigen zeggen vast dat de gebruikersorganisaties in België en Nederland bijzonder positief hebben gereageerd op de voorstellen van de NMBS over de uitbouw van het treinaanbod. Hij had het over een "eerste positieve stap naar een gezond evenwicht in het treinaanbod tussen beide landen".

Reactie AnsaldoBreda
"De Fyra is veilig", zegt Fyra-bouwer AnsaldoBreda dan weer in een persbericht. "Niet technische problemen liggen aan de basis van de problemen met de treinstellen in januari, maar wel onvoorzichtig en onverantwoordelijk gebruik tijdens winterse omstandigheden." Het Italiaanse bedrijf kondigt ook op zijn beurt gerechtelijke stappen aan om een schadevergoeding te bekomen.