Nooit eerder zoveel mensen met een leefloon

De eerste vier maanden van dit jaar is het aantal  mensen met een leefloon met ruim tien procent gestegen tot 115.027. Dat is een historisch record, en een rechtstreeks gevolg van het strengere werkloosheidsbeleid, zo staat in De Standaard en Het Nieuwsblad.

Sinds 1 januari zijn de voorwaarden verstrengd om een inschakelingsuitkering te genieten in afwachting van een ­eerste baan. Volgens voorlopige RVA-cijfers hebben 21.593 werklozen in de eerste vier maanden van 2015 daardoor hun inschakelingsuitkering verloren. De cijfers suggereren dat een groot deel onder hen snel de weg van de RVA naar het OCMW heeft gevonden. Al moet een deel van de groei ook toegeschreven worden aan de 'klassieke' instroom van werklozen die hun uitkering geschrapt zien omdat ze onvoldoende inspanningen doen om een job te vinden.

Het aantal mensen met een leefloon zal waarschijnlijk nog toenemen: van april tot juli verloren immers nog eens 3.077 werklozen hun inschakelingsuitkering en sinds september is de regelgeving verder verstrengd. Ook asielzoekers die erkend worden als vluchteling, krijgen recht op een leefloon. De impact daarvan zal vanaf begin 2016 merkbaar worden.

Al die mensen parkeren bij het OCMW mag geen eindstation zijn, waarschuwt Julien Van Geertsom, voorzitter van de overheidsdienst Maatschappelijke Integratie: "OCMW's moeten de nodige middelen en slagkracht krijgen om beter te kunnen begeleiden en te activeren", zegt hij in de krant.

Groen en N-VA hebben eigen interpretatie

De stijging van het aantal leefloners door het strengere werkloosheidsbeleid bewijst voor Groen-Kamerlid Evita Willaert dat het beleid van de regering-Michel contraproductief is en werkzoekenden in de armoede duwt. "Niets is minder waar", reageert haar N-VA-collega Valerie Van Peel. De verschuiving was volgens haar voorspelbaar, "maar niemand is hiermee slechter af dan voordien. Integendeel", luidt het.

De groene Kamerfractie is naar eigen zeggen niet verbaasd over de historische piek in het aantal leefloners. De groenen pleiten er voor de toegang tot de inschakelingsuitkering opnieuw te versoepelen. "Het effect van dit contraproductief regeringsbeleid is dat nog meer mensen in armoede belanden en dat maakt hen nog kwestbaarder", zegt Willaert.

Het oppositielid waarschuwt dat dit nog maar een tipje van de ijsberg is. "Het aantal leefloners zal nog stijgen. Het effect van de verstrengde toegang tot de inschakelingsuitkering zal tegen het einde van deze legislatuur ruim 68.000 jongeren treffen", verwacht Willaert. "Deze maatregelen schieten hun doel totaal voorbij: men duwt jongeren in armoede in plaats van perspectief op een job of een diploma te bieden".

Vanuit de meerderheid noemt N-VA-Kamerlid Van Peel de reactie van de groenen "nogal voorspelbaar". "Dat de verstrenging van de voorwaarden voor een inschakelingsuitkering bijvoorbeeld een verschuiving zou teweegbrengen, lag voor de hand. Maar niemand is hiermee slechter af dan voordien", beweert Van Peel. "Integendeel".

De Vlaams-nationaliste leest in de cijfers dat slechts één op de drie vroegtijdige schoolverlaters, die na 3 jaar hun inschakelingsuitkering hebben verloren (21.593), nadien doorstromen naar het leefloon. "De overige twee derde van deze jongeren vindt dus een job, of gaat opnieuw naar school of beschikt over voldoende andere inkomsten, en hebben dus geen recht op een leefloon", stelt Van Peel. "Een beperking van deze uitkering zorgt ervoor dat minder jongeren zich erin gaan nestelen. En voor degenen die toch aanspraak moeten en kunnen maken op een leefloon, kan het OCMW een bredere ondersteuning bieden dan voordien voor hen het geval was".

Diegenen die bij het OCMW terechtkomen, worden volgens Van Peel ook niet aan hun lot overgelaten. "Na 3 jaar werkloosheid zijn ze vaak net beter geholpen door een begeleiding op maat vanuit het OCMW, waar een bredere omkadering mogelijk is via onder andere budgetbegeleiding, sociale activering naar een geschikte job en persoonlijke begeleiding", luidt het.