"Overal waar IS actief is, zijn er Belgen"

Naar schatting zeven op de tien Belgen die naar Syrië zijn getrokken, hebben zich bij IS gevoegd, zo heeft Jaak Raes, het hoofd van de Staatsveiligheid in ons land, gezegd op een lezing voor de Duitse inlichtingendienst waarover De Tijd bericht. "En overal waar IS actief is, zijn er Belgen." Hij waarschuwt zowel voor de terugkeerders als voor de jihadi's die hier gefrustreerd achterblijven.

Jaak Raes gaf begin mei een presentatie op een symposium van het BfV (Bundesamt für Verfassungsschutz), de Duitse tegenhanger van de Staatsveiligheid, over de lessen die ons land heeft getrokken uit de verijdelde aanslagen in Verviers. Het plaatje dat hij schetst, is niet bijster geruststellend. "Ja, we hebben het terreurplot in Verviers verijdeld", klinkt het, "maar er zitten nog altijd honderden Belgen in Syrië. Het is moeilijk om dergelijke plots te ontdekken."

Volgens hem zijn er 263 Belgen naar Syrië getrokken. 56 van hen zijn er gedood, 122 zijn al teruggekeerd. "Onze schatting is dat 70 procent van de Belgen in Syrië zich bij Islamitische Staat heeft gevoegd. En overal waar IS actief is, zijn er Belgen." Sharia4Belgium is een belangrijke 'incubator' voor strijders, maar er is ook het 'bandwagon'-effect, waarbij kennissen en vrienden elkaar overtuigen om te vertrekken. Raes zegt dat de toekomstige vertrekkers zo bijzonder moeilijk te detecteren zijn.

Geluk gehad

Raes maakt zich ook zorgen over de achterblijvers, die er niet in slagen te vertrekken. "Je hebt dan 'frustrated travelers', die iets willen doen op lokaal niveau, zoals gebeurd is in Canada", stelt hij. Ook de terugkeer van Belgische jihadi's is uiteraard een risico. "Het gaat om individuen met posttraumatische stressstoornissen, maar ook om terugkeerders die hun ervaring gebruiken in de georganiseerde criminaliteit in ons land." Bovendien ziet Raes een soort 'Syrië alumni'-netwerk ontstaan, dat steun gaat bieden aan lokale terroristische cellen.

Bij Verviers was zijn dienst op het juiste moment op de juiste plaats. "Maar dat was vorig jaar niet het geval met de aanslag op het Joods Museum in Brussel." Hij vraagt voldoende middelen voor de Staatsveiligheid en de mogelijkheid om "hoogstaande onderzoekstechnieken en ambitieuze verzamelmethodes" te kunnen inzetten. "We hebben geluk gehad in Verviers, maar we moeten ook bezorgd zijn. Want deze cel heeft zeer weinig fouten gemaakt."