Teruggekeerde Syriëstrijders nauwelijks opgevolgd door Vlaamse justitiehuizen

Bij de Vlaamse justitiehuizen is er geen systematische registratie en opvolging van voormalige Syriëgangers. Dat blijkt uit het antwoord van Vlaams minister Jo Vandeurzen (CD&V) op een vraag van Yasmine Kherbache (sp.a). Vandeurzen geeft toe dat de Vlaamse justitiehuizen de voorbije twee jaar "bijna geen" voormalige Syriëgangers hebben begeleid. "Hallucinant", reageert Kherbache. De sp.a-politica roept Vandeurzen op dringend werk te maken van de beloofde deradicaliseringsprogramma's.

Afgelopen weekend was er een en ander te doen om terreurverdachte Bilal El Makhoukhi. Hij is één van de zes verdachten die vrijdag zijn opgepakt in het onderzoek naar de aanslagen in Parijs en Brussel. Opvallend is dat El Makhoukhi, die in 2012 een tijd naar Syrië trok, vorig jaar nog tot vijf jaar cel (waarvan twee jaar effectief) werd veroordeeld in het grote Sharia4Belgium-proces.

El Makhoukhi zat zijn straf thuis uit onder elektronisch toezicht. Ongeveer een maand geleden - een week voor de aanslagen in Brussel - werd dat elektronisch toezicht beëindigd.

Minister van Justitie Koen Geens stelt voor om veroordeelden met een dergelijk profiel een deradicaliseringsprogramma te laten volgen.

Intussen blijkt dat er bij de Vlaamse justitiehuizen geen systematische opvolging is van teruggekeerde Syriëgangers. Zo is volgens minister Vandeurzen in het registratiesysteem van de justitiehuizen (SIPAR) geen specifieke registratie voor voormalige Syriëgangers voorzien. Wél komt er op korte termijn een categorie "terrorisme", maar die catergorie valt niet automatisch samen met die van de voormalige Syriëgangers.

Vijf dossiers in Antwerpen

Verder blijkt uit een navraag van Vandeurzen bij de verschillende justitiehuizen dat er de afgelopen twee jaar "bijna geen voormalige Syriëgangers werden begeleid door de Vlaamse justitiehuizen". "Enkel in Antwerpen was er sprake van begeleiding van voormalige Syriëgangers. Het gaat over vier dossiers vrijheid onder voorwaarden in het kader van de voorlopige hechtenis en één probatiedossier".

In afwachting dat de categorie 'terrorisme' aan het regstratiesysteem is toegevoegd, probeert men wel al het aantal begeleidingen van personen die verdacht of veroordeeld zijn voor een terroristisch misdrijf in kaart te brengen. Dat gebeurt via een aanmeldingssysteem via de directeurs van de justitiehuizen. Tussen januari 2015 en 8 maart 2016 was er volgens Vandeurzen melding van 14 dergelijke dossiers.

"Hallucinant"

Vraagsteller Yasmine Kherbache: "Dat minister Vandeurzen nu moet erkennen dat er de afgelopen twee jaar bijna geen voormalige Syriëgangers werden opgevolgd door de Vlaamse justitiehuizen is hallucinant".

De socialiste wijst er ook op dat er een jaar geleden al in de Vlaamse resolutie in de strijd tegen radicalisering is afgesproken dat er werk zou gemaakt worden van deradicaliseringsprogramma's voor teruggekeerde Syriëgangers. Kherbache: "De justitiehuizen zijn daarvoor de ideale motor. Dat men een jaar later nog steeds moet beginnen te overleggen om een dergelijk deradicaliseringsprogramma op te zetten is hallucinant. De Vlaamse regering blijft hier op onvoorstelbare manier in gebreke. Hoeveel wake-upcalls heeft deze Vlaamse regering nog nodig?".

Inhoud resolutie

"De resolutie van het Vlaams parlement inzake de aanpak van ex-Syriëgangers stelt dat voor de aanpak van de teruggekeerde Syriëstrijders die zich schuldig gemaakt hebben aan strafbare feiten, de strafrechtelijke afhandeling aanvaardbaar is. Hun daden moeten onderzocht worden en de daders moeten worden berecht. Voor deze categorie moet het federaal strafrechtelijk instrumentarium aangewend worden. Zo gebeurt dat ook binnen de justitiehuizen", aldus Vandeurzen.

Ook in de justitiehuizen werden volgens de Vlaamse minister referentie-justitieassistenten radicalisering aangesteld zoals voorzien in het Vlaams Actieplan. "Deze referentie-justitieassistenten kregen een opleiding inzake radicalisering. De referentie-justitieassistenten zorgen voor interne ondersteuning van collega's die binnen de opvolging van hun dossiers te maken krijgen met deze problematiek", aldus Vandeurzen.

Alle beleidsmedewerkers en directeurs van de afdeling justitiehuizen ontvingen volgens de minister een algemene vorming vanuit de Veiligheid van de Staat over radicalisering en terrorisme. "Er werd tevens een centrale contactpersoon radicalisering aangesteld binnen de afdeling justitiehuizen die onder meer de informatie-uitwisseling met de Veiligheid van de Staat beheert en de verdere kennisuitbouw inzake radicalisering binnen de afdeling justitiehuizen coördineert", benadrukt Vandeurzen.