Van Rompuy en Barroso wijzen Erdogan terecht
Europese leiders Herman Van Rompuy en José Manuel Barroso hebben de Turkse premier Recep Tayyip Erdogan dinsdag in Brussel gevraagd om de principes van de rechtsstaat overeind te houden en de onafhankelijkheid van het gerecht te verzekeren. Erdogan ontkende aantijgingen als zou de Turkse democratie aan het ontsporen zijn.
Van Rompuy wees erop dat Turkije als kandidaat-lidstaat van de Europese Unie politieke criteria als de scheiding der machten en het goede functioneren van de rechtsstaat moet respecteren. "Het is belangrijk de verwezenlijkingen niet terug te draaien en te verzekeren dat justitie zonder discriminatie of voorkeur kan functioneren, op transparente en onpartijdige wijze", zo verklaarde hij op een persconferentie met Erdogan.
Erdogan ontkende van zijn kant dat de rechtsstaat of de scheiding der machten in Turkije op de helling staan. Maar hij betoogde dat de wetgevende macht in een democratisch land moet kunnen ingrijpen wanneer rechters of procureurs hun macht op een partijdige manier gebruiken. De Turkse premier waarschuwde voor "een land onder de heerschappij van justitie" en laakte de "desinformatie" over de ontwikkelingen in zijn land.
Ontmoeting overschaduwd
Het was vijf jaar geleden dat Erdogan in Brussel was neergestreken. Na de herlancering van de onderhandelingen over Turkse toetreding en de afspraken rond de versoepeling van de visumplicht en de bestrijding van illegale migratie moest het bezoek het nieuwe elan in de relaties tussen Turkije en Europa onderstrepen.
De ontmoeting van Erdogan met de Europese leiders werd overschaduwd door de politieke crisis die eind vorig jaar in Turkije is losgebarsten nadat een grootschalig corruptieschandaal de AK-partij van Erdogan in diskrediet bracht. De partij sprak van een complot en de regering liet tal van toplui bij justitie en politie uit hun functie verwijderen. Intussen bekijkt het Turkse parlement een omstreden hervorming die de greep van de regering op het gerecht dreigt te versterken.
De Europeanen vragen een bijsturing van de plannen. Europa hoeft geen politieke analyse van de situatie in Turkije te verkondigen, maar moet erop toezien dat wetten en praktijken in overeenstemming blijven met de toetredingscriteria, aldus Van Rompuy. Ook Barroso zei dat zelfs bekommernissen over de onpartijdigheid van gerechtelijke onderzoeken en uitspraken opgelost moeten worden met respect voor de Europese basisprincipes.
Nieuwe spanningen
De Turkse aanpak van het gerecht zet opnieuw spanning op de relaties met Europa. Vorig jaar leek nochtans een nieuw elan in de maak. Na een jarenlange impasse werden de onderhandelingen over de Turkse toetreding tot de Europese Unie opnieuw gelanceerd en beide partijen kwamen ook tot afspraken over de bestrijding van illegale migratie naar Europa via Turkije en over de versoepeling van de visumplicht voor Turken.
De Europese Unie onderhandelt sinds 2005 met Turkije over het lidmaatschap. Erdogan liet vandaag opnieuw zijn ongeduld blijken over de trage voortgang. De gesprekken worden echter bemoeilijkt omdat Turkije lidstaat Cyprus niet wil erkennen. Bovendien verkiest een deel van de Europese politieke elite een bevoorrecht partnerschap met Ankara boven het volwaardige lidmaatschap. Van Rompuy wees erop dat het volwaardige lidmaatschap "de gedeelde doelstelling" van beide partijen in de onderhandelingen blijft. Wel herinnerde hij Erdogan nogmaals aan het belang van een oplossing voor de Cypriotische kwestie.
