Vervroegde uittreding in onderwijs dooft uit

De Vlaamse regering heeft de ruim 500 miljoen euro gevonden die nodig waren om het begrotingsevenwicht te behouden. Er wordt bespaard op werkingsmiddelen en subsidies en een aantal sociale beleidsmaatregelen, waaronder de kindpremie, worden uitgesteld. De ministers leveren ook 2 procent loon in en in de verdelingsrechten komt er een kleine belastingverhoging. De meest in het oog springende maatregel is echter de vervroegde uittreding in het onderwijs die zal uitdoven. De vakbonden reageren woedend en plannen acties.

Door de terugvallende economie moest de Vlaamse begroting vroeger dan gepland worden bijgesteld. De voorspelde economische groei van 1,6 procent bij de oorspronkelijke opmaak, valt nagenoeg volledig weg. Daardoor moest de Vlaamse regering op zoek naar 543,9 miljoen euro.

De regering stelde de begrotingscontrole vandaag voor in de commissie Begroting van het Vlaams Parlement. Na inzet van de buffers (bijna 130 miljoen euro) en aantal van vorig jaar geërfde meevallers werd er uiteindelijk nog gezocht naar 250 miljoen euro. Die worden nu vooral gevonden bij de besparingen. Een bevriezing van uitgaven in alle departementen moet 104 miljoen euro opleveren. De lonen van ambtenaren, onderwijzers en mensen in de cultuursector worden hiervan gespaard. Ook het veelbesproken derde VRT-net blijft overeind. In onderzoek en ontwikkeling wordt eveneens niet gesnoeid. Vervoersmaatschappij De Lijn moet een exploitatietekort van 60 miljoen euro zelf dempen.

Inkomsten
Verder worden maatregelen in het "nieuw sociaal beleid" uitgesteld, zoals de kindpremie, nieuwe uitgaven voor de schooltoelage, de maximumfactuur voor thuiszorg en de zorgverzekering. Dat moet alles samen 30 miljoen euro uitsparen. Aan de inkomstenzijde wordt er 60 miljoen gevonden uit een kortere aangiftetermijn in de successierechten. De verdelingsrechten, een deel van de registratierechten, worden verhoogd van één naar twee procent, goed voor 30 miljoen euro.

De Vlaamse regering wil ook dat het onderwijspersoneel langer aan het werk blijft. Leerkrachten kunnen nu met pensioen als ze zestig zijn. Ze kunnen via het TBS-systeem zelfs vroeger stoppen, op 58 jaar en in het kleuteronderwijs zelfs op 56 jaar. Ze krijgen dan een wachtgeld tot ze echt met pensioen gaan. Die mogelijkheid zal nu geleidelijk uitdoven, behalve voor het kleuteronderwijs. Daar wordt de regeling wel beperkt tot maximaal twee jaar, in plaats van de huidige vier jaar. Die hervorming moet de Vlaamse overheid dit jaar nog vijf miljoen euro aan besparingen opleveren.

Structurele koerswijzigingen
Hoe de hervorming er concreet gaat uitzien, is voorwerp van sociaal overleg. Vlaams minister-president Kris Peeters maakt zich alvast sterk dat er een aantal structurele koerswijzigingen zijn genomen. De begroting blijft in evenwicht en heeft zelfs nog wat buffers over. Die kunnen gebruikt worden bij de volgende begrotingscontrole in april.

Dan zal misschien al duidelijk zijn welke 'fantoombevoegdheden' de federale overheid niet meer zal financieren. Dat zijn zaken die eigenlijk deelstaatbevoegdheden zijn, maar door de federale overheid gefinancierd worden. De federale regering wil die bevoegdheden - zoals grootstedenbeleid of interuniversitaire samenwerking - schrappen. Voor alle gewesten en gemeenschappen zou het gaan om 250 miljoen euro. De Vlaamse regering wil bekijken of en welke uitgaven voor die bevoegdheden het wil overnemen, maar wil eerst een volledige oplijsting van die taken krijgen van de federale overheid.
 
Ook met de in het communautair akkoord afgesproken hogere pensioenbijdrage van de eigen ambtenaren en onderwijspersoneel heeft de Vlaamse regering nog geen rekening gehouden. Het zou gaan om zowat 50 miljoen euro. "Dat betekent niet dat we blind blijven. De Vlaamse regering zal dit meenemen tijdens haar tweede controle in april", zegt Peeters.

Evenwicht
Bij die controle houdt Vlaanderen vast aan een begroting in evenwicht, "zonder aan de economische relance te geraken". "We kiezen voor besparingen die de inkomens van de mensen vrijwaren en die de groeimotoren van onze economie maximaal ontzien". Minister van Begroting Philippe Muyters (N-VA) benadrukt dat het gaat om een "voorzichtige en vooruitziende" begroting. Ook nu zijn er nog voor meer dan 100 miljoen euro aan buffers over om eventuele tegenvallers op te vangen.
 
Coaltiepartner sp.a is tevreden met het akkoord. "Het voorstel van de regering bewijst dat de begroting solide is. In de huidige crisis is een besparing van 2 procent nodig maar niet dramatisch. Er was geen nood om de sloophamer boven te halen zoals sommigen voorstelden", zegt fractieleider Bart Van Malderen.

Reactie oppositie
De oppositiepartijen in het Vlaams Parlement zijn niet onder de indruk van de begrotingscontrole van de Vlaamse regering. "Pappen en nathouden", zei Open Vld-fractieleider Sas Van Rouveroij. "Onvoldoende structurele, te veel eenmalige ingrepen", zegt LDD-fractieleider Lode Vereeck. "Investeringen in een duurzame toekomst blijven uit", zegt Groen-fractieleider Filip Watteeuw.

Ondernemingsorganisaties
De Vlaamse regering doet met het begrotingsevenwicht "haar deel van de inspanningen die de regeringen in ons land moeten leveren", meent Jo Libeer, gedelegeerd bestuurder van Voka. "Om dit evenwicht te bewerkstelligen, opteert ze echter onvoldoende voor structurele besparingen. Ze kiest daarenboven te gemakkelijk voor eenmalige maatregelen. Dat zal niet volstaan om ook de kosten op te vangen van de fantoombevoegdheden en de pensioenen van de Vlaamse ambtenaren".

Unizo is positiever. "De Vlaamse regering is vooral ingegaan op besparingen aan de uitgavenkant. Dat is positief, op die manier blijft de economie in belangrijke mate gespaard", klinkt het.