"We geven de sleutels van Europa aan sultan Erdogan"

Het Europees Parlement heeft vanochtend gedebatteerd over het principeakkoord dat de Europese staatshoofden en regeringsleiders met Turkije gesloten hebben in het kader van de vluchtelingencrisis. Liberaal fractieleider Guy Verhofstadt (Open Vld) sabelde het akkoord genadeloos neer. "Het probleem wordt geoutsourcet. We geven de sleutels van Europa aan sultan Erdogan."

"Alsof VS hun grens door Mexico zouden laten bewaken"

Bijna alle politieke families in het parlement in Straatsburg blijken - in meer of mindere mate - kritisch voor de uitkomst van de EU-Turkije-top. Enkel de EVP neemt de verdediging op zich.

Bij de liberale ALDE vroeg Guy Verhofstadt dat in de aanloop naar de nieuwe top van volgende week, waar het principeakkoord moet uitmonden in een definitieve deal met Turkije, Europees president Donald Tusk "zijn huiswerk opnieuw doet".

"Turkije zal dit misbruiken"

"Wat we eigenlijk doen, is het probleem outsourcen. We geven de sleutels van Europa aan sultan Erdogan. Wij Europeanen blokkeren de toegang voor alle Syriërs en vluchtelingen die bescherming zoeken en het zullen Turkije en Erdogan zijn die op individuele basis beslissen wie politiek vluchteling is en wie niet, wie Europa binnenmag en wie niet. Wij gaan dus niet meer onze grenzen beheren en bewaken, maar de Turken."

Syriërs zullen misschien doorgelaten worden, maar Afghanen niet, vreest Verhofstadt. "En Koerden die uit Syrië of Irak komen al helemaal niet. De Turken zullen geen enkele Koerd doorlaten." Op Radio 1 ging Verhofstadt nog een stapje verder: "Turkije zal dit misbruiken om een heleboel andere voordelen te krijgen: geld, visa om Europa binnen te geraken, en lidmaatschap van de Unie. En dat op een moment dat Turkije meer en meer een autocratisch land wordt, met zelfs een oorlog tegen de Koerden op zijn eigen grondgebied."

Volgens Verhofstadt zal deze Europese oplossing de mensensmokkel zelfs doen toenemen. Hij waarschuwt dat de smokkelroutes gewoon verlegd zullen worden. "We zullen de revival van de Lampedusa-route zien. En een nieuwe route die via Malta loopt. Een nieuwe route via Albanië. Een nieuwe route via Bulgarije." Aan de Turken vragen om de facto de Europese grenzen te bewaken, is zoals Mexico de Amerikaanse grens zou bewaken, vindt Verhofstadt. De liberale fractieleider ziet dan ook geen enkele reden meer om Turkije nu toe te laten tot de EU.

Grens- en kustwacht

Het eerste wat Europa moet doen is nu een Europese grens- en kustwacht oprichten, zegt Verhofstadt. "Het is toch logisch dat wanneer je vrij verkeer van personen hebt binnen de Schengenzone, je ook een gezamenlijke bewaking aan de buitengrens van die zone hebt, dat weet toch het kleinste kind?"

EVP-fractieleider Manfred Weber, een partijgenoot van de Duitse bondskanselier Angela Merkel, die als een van de architecten van de deal wordt beschouwd, is tevreden met het resultaat van de top. Toch plaatste hij een kanttekening. De miljarden die worden vrijgemaakt, mogen niet rechtstreeks bij de Turkse overheid terechtkomen. "Dit is geen blanco cheque", luidde het. "Dit gaat om samenwerking, niet om afhankelijkheid."

De enige spreker die de dramatische humanitaire situatie in Griekenland aankaartte, was de sociaaldemocratische fractieleider Gianni Pittella. Hij vreest dat het land een "vluchtelingenkooi" gaat worden, "met een ingang maar zonder uitgang".

Het waren de Nederlandse minister van Defensie Jeanine Hennis-Plasschaert en Valdis Dombrovskis, de vicevoorzitter van de Commissie, die in Straatsburg meer toelichting kwamen geven bij de afspraken die maandag op de EU-Turkije-top zijn gemaakt. Hennis-Plasschaert gaf toe dat het nog te vroeg is om victorie te kraaien, maar zei wel dat Europa uitzicht heeft op een akkoord dat de mensensmokkelaars kortwiekt en een "gecontroleerd mechanisme van humanitaire hervestiging" in de plaats stelt. Dombrovskis legde uit hoe Syriërs terug naar Turkije gestuurd zullen kunnen worden omdat ze ook in Turkije asiel zullen kunnen aanvragen.