"Barbuda is totaal verwoest en onbewoonbaar, 8 doden op Sint-Maarten"
Orkaan Irma heeft op het Caribische eilandje Barbuda een spoor van verwoesting achtergelaten. Dat zegt premier Gaston Browne. Hij liet weten dat voor circa 125 miljoen euro schade is aangericht en vreest dat 90 procent van het eiland verwoest is. Er is voorlopig sprake van minstens één dode. Op het Nederlands-Franse eiland Sint-Maarten zijn al minstens acht doden geteld.
Het is nog niet duidelijk of er op het Nederlandse deel van Sint-Maarten dodelijke slachtoffers zijn gevallen. "We kunnen er nu nog geen niks zinnigs over zeggen. Je houdt je hart vast als je de schade ziet, maar we weten het nog niet", zei de Nederlandse minister van Binnenlandse Zaken Ronald Plasterk vanochtend tegenover de openbare omroep NOS.
Nog eens 21 andere mensen zijn gewond geraakt, zo heeft de Franse minister van Binnenlandse Zaken Gérard Collomb tegenover radiozender France Info gezegd. De balans kan nog stijgen.
Orkaan Irma kon vandaag niet centraler over Barbuda passeren: op satellietbeelden was te zien hoe het volledige eiland op een gegeven moment in het oog van de storm lag.
Barbuda is het kleinste eiland (160 km2, 1.600 inwoners) van het landje Antigua en Barbuda, en het gebied dat woensdag als eerste door Irma is getroffen. Alle contact met de buitenwereld is sindsdien verloren en er wordt gevreesd voor massaal veel schade en mogelijk ook een hoog aantal slachtoffers.
Premier Gaston Browne is vanavond aangekomen op Barbuda en zei in een eerste interview geëmotioneerd dat wel 90 procent van de infrastructuur op het eiland volledig is weggevaagd. "Compleet verwoest, compleet verwoest", was het weinige dat Browne kon uitbrengen. Zestig procent van de bevolking zou dakloos zijn. De schade zou 150 miljoen dollar bedragen. De premier roept op het volledige eiland te evacueren omdat het onbewoonbaar is geworden: naast de verwoeste gebouwen is er nergens nog elektriciteit.
De regering bevestigt dat er voorlopig één dode is gevallen, een baby die omkwam toen de moeder haar getroffen huis wilde verlaten. "Voor het ogenblik hebben we slechts één dode geregistreerd", aldus Browne, maar de orkaan van categorie 5 heeft dermate veel vernieling aangericht dat er van het eiland van 1.600 inwoners "niets meer overblijft dan een puinhoop". Browne monsterde de schade vanuit de lucht en stelde vast dat "minstens 95 procent van de gebouwen beschadigd is". "Het hele eiland staat onder water. Op dit moment is Barbuda amper bewoonbaar", zei de premier aan lokale radiozender ABS.
Eerder vandaag, voor hij op het eiland was aangekomen, zei hij nog dat iedereen in Barbuda veilig was. Op het naburige Antigua, waar Browne ook premier van is, was er slechts lichte schade.
Irma scheert langs Puerto Rico
Woensdagavond lokale tijd scheerde de orkaan van categorie 5 op ongeveer 50 kilometer ten noorden van Puerto Rico met winden tot 295 kilometer per uur. Hoewel het oog van de storm het Amerikaanse eiland niet bereikte, viel op vele plaatsen de stroom uit. Ongeveer de helft van de drie miljoen inwoners zit zonder stroom en in het centrum en het noorden van het eiland zijn rivieren buiten hun bedding getreden.
De Amerikaanse regering had eerder al de noodtoestand uitgeroepen op Puerto Rico en de Maagdeneilanden. De gouverneur van Puerto Rico, Ricarde Rossello Nevares, had de bevolking ook al gevraagd om niet op straat te komen en beschutting te zoeken op veilige plaatsen.
Orkaan Irma, die al een spoor van vernieling naliet op Barbuda en Sint-Maarten, rukt nu verder op naar het westen in de richting van de Dominicaanse Republiek. Minstens tot de Bahama's zal de orkaan haar huidige kracht behouden, zo schatten meteorologen.
Het zal mogelijk maanden en geen dagen of weken duren vooraleer alle schade hersteld kan worden.
"Sint Maarten is van de buitenwereld afgesloten"
Het door orkaan Irma getroffen Sint-Maarten is nauwelijks bereikbaar en daardoor vrijwel afgesloten van de buitenwereld. Dat heeft de Nederlandse minister van Binnenlandse Zaken Ronald Plasterk gisterenavond gezegd. In het televisieprogramma 'Pauw' zei Plasterk dat er door de onbereikbaarheid nog geen goed beeld is van de situatie. De minister noemt dat een "akelige gedachte". Hij herhaalde dat er veel schade is, ook aan belangrijke toegangspunten. Zo is het vliegveld ernstig beschadigd en de toegang tot de haven ook moeilijk. Hij wees erop dat de elektriciteit en verbindingen zijn uitgevallen. Daardoor is ook nog niet duidelijk of er slachtoffers zijn. Alles wordt in elk geval in het werk gesteld om het vliegveld weer bereikbaar te maken, eerst voor helikopters en kleinere vliegtuigen. Het is de bedoeling dat morgen een eerste groot vliegtuig met extra hulpmiddelen naar Sint-Maarten kan.
Catastrofaal
Ook volgens Paul de Windt, directeur van de krant The Daily Herald op Sint-Maarten, zijn de gevolgen van het natuurgeweld "catastrofaal. Er liggen manshoge stapels troep in de straten. We hebben geen stroom, geen elektriciteit, geen benzine. Alleen vaste telefoonlijnen werken nog. De overheid kan nauwelijks met de bevolking communiceren."
Ook het Franse deel van Sint-Maarten (Saint Martin) is "voor 95 procent" vernield, zo deelde voorzitter Daniel Gibbs van de Territoriale Raad mee. "Het is een enorme ramp. 95 procent van het eiland is vernield. Ik ben in shock", zo verklaarde hij aan Radio Caraïbes International. Eerder had de prefect van het naburige Guadeloupe meegedeeld dat er in het Franse deel van Sint-Maarten al zes doden zijn geteld. "Deze balans is niet definitief. We riskeren jammer genoeg nog meer ontdekkingen te doen", zo verklaarde de prefect aan journalisten.
Eerder had de Franse minister van Overzeese Gebieden Annick Girardin aangegeven dat er op het Franse eiland Saint-Barthélemy en op Saint-Martin minstens twee doden waren gevallen als gevolg van de doortocht van Irma.
Op Binnenlandse Zaken in Parijs is een crisiscentrum opgericht. In Den Haag zal een crisiscentrum over verdere hulp beslissen.
NH90-helikopter
Nederlandse militairen zijn intussen druk bezig om een beter beeld te krijgen van de situatie op Sint-Maarten, Saba en Sint-Eustatius. Dat gebeurt met patrouilles op de grond en door met een NH90-helikopter over het rampgebied te vliegen.
Het Nederlandse marineschip Zr.Ms. Zeeland is inmiddels dicht bij de kust van Sint-Maarten. Behalve dit schip is ook Zr.Ms. Pelikaan in de buurt van de eilanden om hulp te bieden. De schepen hebben extra mensen, vrachtwagens, waterwagens, een legerambulance, een bulldozer, bootjes en patrouillewagens aan boord.
Plasterk zei ook dat het verzoek is gekomen om een vliegtuig te sturen met mensen en materiaal. Volgens Plasterk is dat mogelijk, maar zal het toestel wel eerst moeten kunnen landen. Daarom moet eerst het vliegveld worden vrijgemaakt.
Morgenvroeg om 10.00 uur vindt in Nederland een vergadering plaats van de ministers die het meest betrokken zijn bij de hulpverlening op de eilanden. Premier Mark Rutte zal de vergadering leiden.
Minstens twee doden
Nederlandse militairen zijn, ook op Saba en Sint-Eustatius, begonnen met patrouilles. De opvangcentra zitten er overvol. Over slachtoffers is nog weinig bekend, ook al omdat de communicatieverbindingen en infrastructuur grote schade hebben opgelopen.
