Bersani, de denkende tegenpool van Berlusconi
Als we van de huidige exitpolls mogen uitgaan, dan wordt Pier Luigi Bersani de nieuwe premier van Italië. Hij is in alles de tegenpool van Berlusconi; een denker, degelijk en naar verluidt behoorlijk saai. Wie schuilt er achter het grijze pak van Bersani?
"We moeten winnen, maar we kunnen niet tegen elke prijs winnen", zei Bersani vlak nadat zijn Democratische Partij was genomineerd voor deelname aan de verkiezingen van dit jaar. "'We kunnen niet winnen door sprookjes te vertellen, want op die manier kun je niet regeren."
Het was voor iedereen duidelijk waarop (en vooral: op wie) Bersani doelde: zijn omstreden rivaal Silvio Berlusconi die het, tot ieders verrassing, ver zou schoppen in de opiniepeileingen. Hij stond afgelopen weken dreigend op de tweede plaats, slechts zes procentpunten verwijderd van Bersani.
Tegenpolen
Nooit eerder hebben twee zo verschillende kandidaten elkaar zo dicht genaderd. Het laat zien dat Italië in tweestrijd verkeert. De machocultuur van Berlusconi tegenover het geweten van Bersani. Diep van binnen weten de Italianen - zo getuigt ook de verkiezingsuitslag - dat de pijnlijke weg van bezuinigingen, die Monti ingeslagen heeft, verder bewandeld moet worden. Italië, de derde economie van de eurozone, heeft in absolute termen met afstand de hoogste staatsschuld: ruim 2.000 miljard, ofwel 126 procent van het Bruto Nationaal Product. In het najaar van 2011 steeg de Italiaanse rente op de obligatiemarkten zo hard dat toenmalig premier Berlusconi moest aftreden.
Hervormingen van Monti
Er werd een regering van technocraten samengesteld, onder leiding van oud-eurocommissaris Mario Monti. Zijn opdracht: een reeks broodnodige hervormingen doorvoeren. Dat deed hij met verve. De rust op de markten en het vertrouwen in de Italiaanse economie keerden langzaam terug. Bersani heeft al aangegeven dat hij verder zal bouwen op het fiscale programma van Monti, mocht hij de verkiezingen winnen. Nóg meer bezuinigingen dus, maar tegelijkertijd ook maatregelen om de economie meer aan te trekken.
Het vertrouwen dat hij hierin slaagt is niet bijster groot, maar Bersani heeft in ieder geval de juiste papieren om deze missie te volbrengen. Hij maakte furore als minister van Economische Ontwikkelingen - een functie die hij van 2006 tot 2008 uitoefende. Hij voerde grondige liberaliseringen door en kaartte de privileges van geheime Italiaanse kartels aan. Het succes dat hij daarmee boekte, heeft hem nu waarschijnlijk naar de overwinning geholpen.
Komaf
Bersani werd in 1951 geboren in Piacenza. Hij spreekt nog altijd met het accent van de regio Emilia. Een reden voor Silvio Berlusconi om hem in de verkiezingscampagne al spottend na te apen. Bersani is van eenvoudige komaf: zijn vader was automonteur en benzinepomphouder. De kleine Pier Luigi toonde al jong maatschappelijk engagement: in 1966 was hij, als 15-jarige, een van de duizenden jongeren - ook wel 'engelen van de modder' genoemd - die na de overstroming in Florence hielpen kunstschatten te redden en te reinigen.
Van jongs af aan is Bersani praktiserend katholiek. Hij studeerde filosofie in Bologna en schreef zijn afstudeerscriptie over paus Gregorius I, een van de kerkvaders. Na een korte periode als leraar wijdde hij zich geheel aan de politiek, aanvankelijk als lid van de Communistische Partij. Via de gemeenteraad van Bettola kwam hij in het regioparlement van Emilia-Romagna terecht. In 1993 schopte hij het tot president van die regio.
Niet lang daarna maakte hij de overstap naar de landelijke politiek. De centrumlinkse Romano Prodi haalde hem in 1996 binnen als minister van Industrie. Later bekleedde hij de portefeuille Verkeer.
In 2009 belandde links - na een overwinning van Berlusconi - weer in de oppositie. De recent opgerichte Democratische Partij hield verkiezingen voor een nieuwe leider en Bersani kwam als winnaar uit de bus. Hij stond in die tijd al bekend als degelijk en oubollig. Zo toonde hij zich geregeld in wollen vesten en zo nu en dan in grijs pak. Tussen zijn lippen bungelde bijna altijd een sigaar (zelfs als hij sprak, bleef die sigaar op zijn plek).
Maar hoe degelijk zijn persoon ook is, zijn pragmatische beleid werd volop geprezen. Zijn vorm van bestuderen moet Italië er nu weer bovenop helpen.
Saai imago
Wat betreft het saaie imagoprobleemn daar wordt aan gewerkt. Bersani is sinds kort actief op de sociale media. Laatst tweette hij een foto van zichzelf, bierdrinkend in een bar met een aantal partijvrijwilligers. Ook heeft hij geroepen dat hij binnen zijn partij meer ruimte wil voor jongeren. Partijfunctionarissen zeggen dat als Bersani de verkiezingen wint, de prioriteiten liggen bij het snijden in de loonbelasting, het aansterken van de anti-corruptie wetten en het versterken van staatsinstituten.
"Het zal niet makkelijk worden", merkte Bersani eens op in een interview. "Maar we kunnen niet negeren dat we momenteel geconfronteerd worden met de grootste na-oorlogse crisis. Het grootste probleem is het tekort aan banen."
