Bye bye Britten: VK heeft EU-lidmaatschap officieel opgezegd
Het Verenigd Koninkrijk heeft het historische vertrek uit de Europese Unie officieel in gang gezet in Brussel. De Britse ambassadeur bij de EU, Sir Tim Barrow, overhandigde de afscheidsbrief iets voor 13.30 uur aan Donald Tusk, voorzitter van de Europese Raad. We zijn nu negen maanden na het referendum. "After nine months the UK has delivered", kondigde Tusk de ontvangst van de Britse brief aan.
Negen maanden na het historische referendum overhandigde de Britse ambassadeur Tim Barrow Tusk de brief van premier Theresa May waarin het Britse verzoek tot vertrek uit de EU wordt aangemeld. Daarmee start de periode van maximaal twee jaar waarin Londen en de Europese instellingen en lidstaten het eens moet worden over de voorwaarden voor de terugtrekking en de toekomstige relaties.
De Britse premier Theresa May had de zogenoemde artikel 50-brief gisteravond plechtig ondertekend, waarna die per trein naar de andere kant van het Kanaal werd overgebracht. Het Britse EU-lidmaatschap loopt in principe over precies twee jaar af, ongeacht of er een akkoord over de boedelscheiding is.
De 27 overige regeringsleiders nemen over een maand een besluit over de richtlijnen waaraan de Europese Commissie zich bij de onderhandelingen moet houden. De gesprekken tussen EU-onderhandelaar Michel Barnier en zijn Britse tegenhanger David Davis worden naar verwachting in de tweede helft van mei afgetrapt. "Dit is dag 1 van een heel lange en moeilijke weg", liet Barnier weten.
May: "We blijven wel bij Europa"
"Dit is een historisch moment, waarvan er geen weg terug is. Dat heeft de Britse premier Theresa May in een toespraak in het Britse parlement verklaard, enkele minuten nadat Europees president Donald Tusk de brief ontving waarin de Britse regering officieel bekendmaakt dat het Verenigd Koninkrijk de Europese Unie wil verlaten."Voortaan zal het Verenigd Koninkrijk zijn eigen wetten maken", kondigde May aan. Ze wil "van de kans gebruikmaken om een sterker en eerlijker Groot-Brittannië te bouwen".
May is er naar eigen zeggen van overtuigd dat de Britten de hele Brexit tot een goed einde kunnen brengen. "Ik geloof in Groot-Brittannië, en ik geloof ook dat onze beste dagen voor ons liggen."
De premier belooft een land dat sterker, eerlijker, meer verenigd en meer naar buiten toe gericht is dan vandaag en "een magneet voor internationaal talent" zal zijn. Het Verenigd Koninkrijk zal zich met andere woorden niet isoleren.
Hard werken
Mochten Londen en Brussel er niet in slagen een akkoord te vinden, zal het Verenigd Koninkrijk volgens de regels van de Wereldhandelsorganisatie handel moeten voeren met de EU. "En op het vlak van veiligheid zou onze samenwerking in de strijd tegen misdaad en terrorisme verzwakt worden", aldus May. "Daarom moeten we hard werken om dit scenario te voorkomen."
Nu ze de Brexit-procedure in gang gezet heeft, begint May aan het ontwerp van haar Great Repeal Bill, die de Europese wetgeving die in Groot-Brittannië van toepassing is, in een zo groot mogelijke mate in nationale wetgeving moet omzetten. Donderdag publiceert de Britse regering alvast een witboek om haar positie te verduidelijken.
Dé brief
De brief waarmee de Britse premier Theresa May de Europese lidstaten officieel meedeelt dat haar land de EU wil verlaten, telt zes bladzijden. May stelt er de principes in voor die de onderhandelaars van de Brexit zouden moeten hanteren. Ze is op zoek naar een "diepgaand en bijzonder partnerschap" met de Europese Unie, schrijft ze.
De Britse ambassadeur bij de EU, Tim Barrow, overhandigde de Brexit-brief woensdag omstreeks 13.20 uur aan Europese Raadsvoorzitter Donald Tusk. Tien minuten later bevestigde May dat artikel 50 van het Europees verdrag ingeroepen is en dat de procedure voor het vertrek van Groot-Brittannië uit de EU is opgestart. Tegelijk publiceerde ze de brief op haar website.
Europa niet verlaten
"We verlaten de Europese Unie maar niet Europa", schrijft May. Ze benadrukt dat de Britten zich niet afkeren van de Europese waarden. Het Brexit-referendum was "een stemming om onze nationale zelfbeschikking te herstellen", legt ze uit. De EU blijft "de beste vriend en buur" van Groot-Brittannië.
Twee jaar
May hoopt dat de Brexit-onderhandelingen binnen de voorziene periode van twee jaar kunnen worden afgerond en dat er zowel een akkoord over het vertrek als over de toekomstige relatie tussen Londen en de EU gevonden wordt. Het kan niet de bedoeling zijn dat de twee kampen elkaar proberen te beschadigen, zegt ze.
Burgers
Tijdens de onderhandelingen moeten de burgers de prioriteit zijn. May streeft daarom naar een snel akkoord over de rechten van de Britten in de EU en van de EU-onderdanen in Groot-Brittannië. Om die burgers, maar vooral investeerders en bedrijven niet in het onzekere te laten, moet de overgang naar nieuwe samenwerkingsakkoorden tussen Brussel en Londen met "implementatieperiodes" gepaard gaan die hen de kans geven zich aan de nieuwe realiteit aan te passen. "Het zou beide partijen helpen als we onnodige disruptie vermijden door over dit principe al vroeg een akkoord te sluiten."
May schrijft ook dat ze een ambitieus vrijhandelsakkoord met de EU wil. Ze beseft naar eigen zeggen dat hier "gedetailleerde technische onderhandelingen" aan vooraf zullen gaan, maar haar medewerkers zullen met concrete voorstellen komen.
Ze gaat ook in op de bilaterale relatie met Ierland, de enige Europese lidstaat die een landgrens deelt met het Verenigd Koninkrijk. Ieren en Noord-Ieren moet vrij over die grens kunnen blijven reizen, zegt May.
"Geen blije dag"
Geen blije dag, zo reageerde Tusk, die erop wees dat de Europese Unie noch bijna de helft van de Britse kiezers de scheiding wou. "Maar paradoxaal genoeg is er ook iets positiefs aan Brexit. Het heeft ons meer vastberaden en verenigd gemaakt dan voorheen", zo beklemtoonde de Europese president de vastberadenheid van de 27 overblijvende lidstaten.
Tusk verspreidt vrijdag de ontwerprichtsnoeren voor de onderhandelingen met Londen. Die algemene standpunten en principes worden op 29 april op een speciale top voorgelegd aan de staatshoofden en regeringsleiders. Zij bevestigden woensdag in een gemeenschappelijke verklaring dat de Europese Unie "verenigd" zal optreden en haar "belangen zal verdedigen".
De Europese Commissie voert de eigenlijke onderhandelingen, een proces waarbij beide partijen volgens Tusk weinig te winnen hebben. "Dit gaat over het beperken van de schade." De Europeanen willen prioriteit verlenen aan het "minimaliseren" van de onzekerheid die de Britse beslissing met zich meebrengt voor burgers, bedrijven en lidstaten. Daarom willen ze eerst focussen op de belangrijkste regelingen voor een ordelijk vertrek. Dat is een streep door de rekening van de Britten, die hoopten parallel gesprekken te kunnen opstarten over de toekomstige handelsrelaties.
Niettemin beloven de staatshoofden en regeringsleiders dat ze deze gesprekken "constructief" zullen aanvatten en "streven naar een akkoord". Zo niet dreigt immers een ongeordende Brexit met alle gevolgen van dien. "In de toekomst hopen we het Verenigd Koninkrijk als nauwe partner te hebben", zo besluit de verklaring. Tusk zelf sloot zijn persverklaring af met de woorden: "We missen jullie nu al".
