Bye bye erfenis: Betaal je bejaardenzorg... met je huis

Bejaarden die zorg nodig hebben, belanden toch niet altijd in een verzorgingstehuis: niet elk pensioentje kan dat aan. In Nederland hebben ze daar iets op bedacht: "Verbind het eigen huis en het pensioen met zorg." Het idee komt van Paul Schnabel, directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau en is bedoeld om de stijgende kosten in de zorgsector door de vergrijzing tegen te gaan. Dat staat te lezen in de Volkskrant.

Slechts 15 procent van Nederlanders is ouder dan 65, maar hun zorgkosten zijn goed voor 43 procent van het totaal. Als die groep door de vergrijzing groter wordt, stijgt dus ook het totaal aan zorgkosten.

Lijfrente
"Als ouderen een eigen huis hebben, zouden ze de waarde kunnen inzetten om de zorg te betalen." Dat betekent dat meer mensen thuis kunnen blijven worden, maar een deel van de waarde ervan gebruiken voor de zorg die ze nodig hebben. Een soort lijfrente dus, waarbij niet iemand anders kan profiteren van het huis, maar wel de staat of de bank. Als gevolg daarvan wordt er minder van de opbrengst 'gereserveerd' voor de kinderen.

Ook voor pensioenen
Nederland mag dan minder last hebben van de baksteen in de maag als de Belgen, het idee is er net zo goed controversieel. Maar Schnabel gelooft in het idee. Meer zelfs: hij ziet een uitbreiding mogelijk naar de pensioenen.

"Drie jaar geleden klonk het nog dat de pensioenen gegarandeerd waren. Maar dit verhaal is niet meer vol te houden." Dus zal het nodig zijn om het eigen huis in onderpand te geven, om als gepensioeneerde rond te komen.

"Voor de zorgsector is dat gevoel van urgentie er nog niet, maar dat komt nog wel. En dat is het moment waarop het bespreekbaar wordt om je eigen huis aan een bank of pensioenfonds verkoopt, om er je eigen zorg mee te financieren."

Eigen appeltje voor de eigen dorst
Ergens klinkt het logisch: een huis is een goede investering, zo klinkt het altijd, maar dat appeltje voor de dorst wordt maar zelden opgesoupeerd door degenen die er zelf voor hebben gespaard. Om hun eigen oude dag te financieren, is het dus niet te vergezocht dat ze hun eigen spaarpot aanspreken.

Vraagtekens
Maar er zijn ook veel vraagtekens te plaatsen bij het verhaal van Schnabel. Opvallend is dat mensen zonder eigen huis uit de boot vallen: wie betaalt hun zorg dan? De staat waarschijnlijk, maar dat verhoogt het ongenoegen van mensen die én belastingen betalen én toch hun eigen spaargeld moeten afstaan en zet zo het herverdelingsprincipe nog meer onder druk.

En er zijn nog andere problemen: wat als je partner overleden is? Dan is de ene helft dus voor de erfgenamen en de andere helft voor de bank?

Ouderen blijven in dit principe ook langer in een (te) groot huis wonen, wat de druk op de huizenmarkt nog meer doet toenemen.

Protest van de erfgenamen
Om nog maar te zwijgen over het protest van de mogelijke erfgenamen, die een bank zien profiteren van de toegenomen waarde van het ouderlijk huis en zijzelf niet. Terwijl erfenissen al sinds jaar en dag de manier zijn waarom generaties vooruit geraken.

Het is een idee, maar een idee waar nog veel werk aan is. (edp/anp)