Centrumrechts wint verkiezingen in Griekenland

Het Europese reddingsplan voor Griekenland lijkt gered. De twee Griekse partijen die eerder akkoorden over leningen en bezuinigingen sloten met Europese partners, hebben naar het zich laat aanzien vandaag een absolute meerderheid in het parlement gewonnen. Het zijn de conservatieve Nea Dimokratia (Nieuwe Democratie) van Antonis Samaras en de socialistische Pasok. De leider van de Nea Dimokratia, Antonis Samaras, heeft alle pro-Europese partijen inmiddels opgeroepen een "regering van nationale eenheid" te vormen, aangevoerd door zijn eigen partij.

Ongeveer 9,9 miljoen Grieken brachten hun stem uit. Ze moesten opnieuw het stemhokje in omdat na een eerste stembusslag begin mei geen regeringscoalitie gevormd kon worden. De stembureaus openden om 7 uur (plaatselijke tijd) en sloten om 19 uur de deuren.

Uitslagen
Nadat bijna 90 procent van de stemmen was geteld, stond de ND op bijna 30 procent en de Pasok op ruim 12 procent van de stemmen. In het Griekse stelsel krijgt de grootste partij daarnaast 50 zetels bonus in het parlement van 300 zetels.

Tweede met bijna 27 procent van de stemmen wordt de linkse partij Syriza. Die heeft zich fel gekeerd tegen de kredietovereenkomsten en tegen het bezuinigingsbeleid van de regering van ND en Pasok. Die werd eind vorig jaar als een regering van nationale eenheid gevormd om de geldschieters tevreden en Griekenland binnen de eurozone te houden.

Voor een overwinning van Syriza werd in Brussel gevreesd. De partij wordt geleid door een 37-jarige voormalige communist. Alexis Tsipras gaf zijn verkiezingsnederlaag toe. "Ik heb gesproken met Samaras om hem te feliciteren. Hij kan een regering gaan vormen'', aldus Tsipras.

Besparingen
De verkiezingen waren cruciaal voor de toekomst van de euro. Nea Dimokratia houdt vast aan het besparingsplan van de EU en het IMF, in ruil voor 240 miljard euro krediet (sinds 2010) en 107 miljard kwijtschelding van schulden. Samaras wil wel het besparingstraject heronderhandelen om weer met groei aan te knopen. Het radicaal-linkse Syriza van Alexis Tsipras wil daarentegen het besparingsplan, dat in februari goedgekeurd werd door het parlement, vervangen door een links relancebeleid, gericht op de hernationalisatie en herverdeling van middelen.

"We roepen alle politieke machten die de doelstelling delen om het land in de eurozone te houden (...) op om deel te nemen aan een regering van nationale eenheid", verklaarde Samaras tijdens zijn eerste persbijeenkomst na de stembusslag. "Het land heeft geen minuut te verliezen", zei hij nog. De leider van het socialistische Pasok, Evangelos Venizelos, heeft niettemin al laten weten dat hij enkel zijn steun zal verlenen aan een pro-Europese coalitieregering met rechts als ook gematigd en radicaal links, waaronder Syriza, erbij worden betrokken.

Strenge leermeester
Duitsland, de belangrijkste "strenge leermeester'' in de eurozone, leek Griekenland vanavond tegemoet te komen en de gematigde krachten aan te moedigen. Berlijn heeft altijd op harde bezuinigingen gehamerd om de overheidsfinanciën in Athene weer op orde te krijgen. Wat Duitsland betreft, kan nu nog een keer met de Grieken gepraat worden over de opgelegde bezuinigingen. Die onderhandelingen kunnen alleen gaan over tijdelijk uitstel; er zijn geen "substantiële wijzigingen'' mogelijk in het hervormingsprogramma, aldus minister van Buitenlandse Zaken Guido Westerwelle. Hij hoopt op de "redelijkheid'' van de gematigde partijen. "Beslissend is dat een pro-Europese regering wordt gevormd'', aldus de liberale bewindsman.

De Europese partners hameren erop dat Griekenland zich aan de afgesproken bezuinigingen houdt, als voorwaarde voor nieuwe financiële steun. Als Griekenland van het Europese financiële infuus wordt gehaald, dreigt het land binnen enkele weken failliet te gaan. De voorzitter van de eurogroep, Jean-Claude Juncker, zei vanavond te hopen op de snelle formatie van een kabinet dat het Balkanland "terugbrengt op een pad van duurzame groei''.

Euro klimt meteen
De euro bereikte vandaag het hoogste niveau in drie weken tijd, nadat de eerste officiële uitslagen van de Griekse verkiezingen wezen op een overwinning van de pro-Europese partijen. De euro klom tot een stand van 1,2730 dollar, ten opzichte van 1,2655 tijdens de late handel in New York vrijdag. Het is de hoogste stand sinds 22 mei.