De horror van een Russisch strafkamp: dit riskeert Pussy Riot

De toekomst ziet er niet bepaald rooskleurig uit voor de drie leden van de Russische punkband Pussy Riot. Als ze aanstaande vrijdag inderdaad veroordeeld worden tot drie jaar opsluiting in een strafkamp, de strafmaat die geëist is door de openbaar aanklager, krijgen ze dezelfde behandeling als de ergste vrouwelijke criminelen van Rusland.

De drie jonge vrouwen, gearresteerd voor hun 'punklied' gericht tegen president Vladimir Poetin, zullen opgesloten worden tussen moordenaars en dievegges, in cellen die ze met minstens honderd andere gedetineerden moeten delen, gehuld in een grauw uniform met hun naam op de borst. Privacy bestaat er niet, en de hygiënische omstandigheden zijn verre van ideaal. Dat schrijft het persbureau AFP.

Bij grote criminelen
De reden dat de drie vrouwen in een dergelijk 'zware' instelling zullen belanden, is dat het Russische strafrecht slechts één type van detentie kent voor vrouwelijke criminelen, namelijk het strafkamp onder 'normaal bewind'. Voor mannelijke criminelen kent Rusland een veel breder palet aan strafmogelijkheden. Zo bestaan er kampen onder 'normaal toezicht', onder 'streng toezicht' of onder 'bijzonder toezicht'. Naast alle kamp-opties, is er ook nog gewoon de gevangenis.

Zwaar leven
Een Russisch strafkamp bestaat uit verschillende gebouwen (onder meer voor de administratie, slaapzalen voor de gedetineerden of zones waar de gevangenen aan het werk kunnen worden gezet), omheind met een hek waarop prikkeldraad is aangebracht. Op de hoeken staan wachttorens. Het dagelijks leven van de vrouwelijke gedetineerden is eentonig en zwaar. Het is de vrouwen verboden eigen kleding te dragen, het uniform, van een groene ruwe stof, is verplicht. De vrouwen hebben wel het recht te telefoneren, maar over het algemeen slechts één keer per maand. De conversatie mag nooit de 15 minuten overschrijden. In tegenstelling tot hun mannelijke lotgenoten, mogen de vrouwelijke gevangenen een ongelimiteerd aantal pakketjes ontvangen.

Met honderden in cel
De regel is dat er maximaal 100 gevangen in een 'cel' verblijven, maar soms kan dat oplopen tot 120. De dag begint al om 06.00 uur 's ochtends, als de vrouwen gewekt worden voor het appel. Dat betekent dat ze zich buiten op het centrale plein dienen te verzamelen om geteld te worden. Slechts als de temperaturen onder de -30 graden Celsius zakken, gebeurt het appel, dat wel tot dertig minuten in beslag kan nemen, binnen.

Bezoek
De groep vrouwelijke gedetineerden wordt binnen het kamp opgedeeld in recidivisten en vrouwen die voor het eerst gevangen zitten. Ook worden de vrouwen ingedeeld in drie types van bewaking: normaal, gereduceerd en zwaar. Normaal houdt in dat de gevangene zes korte visites (tot vier uur) en vier lange bezoeken (tot drie dagen) per jaar mag ontvangen. Tijdens de lange bezoeken is het toegestaan zich met man of ouders terug te trekken in een aparte ruimte. Bezoekers die buiten de familiale kring vallen, moeten toestemming krijgen van de directie van het kamp.

Werk
Het is deze 'normale' vrouwen toegestaan eten en producten te kopen om in hun basisbehoeften te kunnen voorzien. Hier mag echter niet meer dan 75 euro per maand aan worden besteed. Zij die een 'job' hebben binnen de kampmuren (minder dan de helft heeft die luxe) kunnen ook hun loon (tussen de 25 en 50 euro per maand) daarvoor aanspreken. Het werk bestaat meestal uit het naaien van uniformen voor de cipiers, het leger of het ministerie van Binnenlandse Zaken. Zij die geen baantje hebben, zijn afhankelijk van giften van buitenaf.

Goed gedrag
Vrouwen die onder het 'gereduceerde' regime vallen, meestal verkregen door goed gedrag, mogen onbeperkt voedsel en producten kopen, en krijgen bovenop de bezoeken van het normale regime, twee lange bezoeken extra per jaar.

Slecht gedrag
Het strenge regime wordt gedurende drie maanden opgelegd aan vrouwen die de regels van het kamp overtreden hebben. Dat kan zijn door consumptie van alcohol of drugs, door tegenwerking of door het beledigen van een cipier. Deze vrouwen worden geïsoleerd van de anderen, mogen niet bellen of bezoek ontvangen, en komen slechts anderhalf uur per dag uit hun cel.

Ver weg
Momenteel verblijven zo'n 59.000 (op een totaal van 727.000) vrouwen in 46 verschillende strafkampen in heel Rusland. De plaatsing in een kamp is niet afhankelijk van iemands adres. Zo kan het dat een vrouwelijke gedetineerde uit bijvoorbeeld Moskou honderden kilometers van haar huis en familie haar straf moet uitzitten.