De Koerdische vrouwenrevolutie tegen IS waar niemand over praat

Aan de Syrische grens met Turkije en het noorden van Irak ligt Rojava of Westelijk Koerdistan, een de facto autonoom gebied met 4,6 miljoen inwoners. Daar voltrekt zich een hoogst merkwaardige revolutie. Toch besteden westerse media amper aandacht aan het sociale experiment dat zich kenmerkt door feministische strijdlust, anarchisme en confederalisme. De revolutie mag dan balanceren op het brandpunt van de Syrische dictatuur, de barbarij van IS en de vijandigheid van Turkije tegenover Koerdische autonomie, de resultaten verdienen meer aandacht.

Het enige aspect van het Rojava-experiment dat internationaal werd belicht, is de YPJ (of Women's Protection Unit), de 7.500 vrouwen sterke paramilitaire groepering die in 2012 werd opgericht en successen boekt in de strijd tegen IS, tegen het al-Nusra front en tegen het Syrische regeringsleger. De militaire dienstplicht werd in juli 2014 uitgeroepen wegens de aanhoudende strijd tegen IS.

Duizenden jezidi's bevrijd in Irak
Het waren leden van de YPJ, samen met hun mannelijke evenknie van de YPG, die duizenden jezidi's bevrijdden toen die in het noorden van Irak op de Sinjarberg omsingeld waren door IS. Zij redden zo tienduizenden levens, terwijl de Verenigde Staten hun tussenkomst beperkten tot het droppen van voedselpakketten.

Kobani gevrijwaard van IS
Het waren ook de vrouwen van YPJ die de Noord-Syrische stad Kobani verdedigden toen IS de stad bestookte met tanks, raketten en drones. Er vielen honderden slachtoffers, maar de stad bleef gevrijwaard van IS hoewel naburige dorpen in handen van de jihadisten vielen.

De verbetenheid van de Koerdische strijdsters kreeg media-aandacht, maar hun ideologie blijft opvallend buiten de schijnwerpers.

De Democratische Eenheidspartij en de Koerdische Nationale Raad installeerden in Rojava een mix van doorgedreven libertarisme - overal zijn wapens en er zijn geen belastingen - met anarchisme dat naar de Occupy-beweging neigt en een stevige dosis feminisme.

Democratisch confederalisme
De meeste Koerdische groeperingen, en in het bijzonder zij die de steun van de Verenigde Staten genieten, streven naar een Koerdische staat. Maar in Rojava wordt de idee van een natiestaat opzijgeschoven ten voordele van wat ze democratisch confederalisme noemen.

Lokale besturen
In de drie kantons van Rojava is er een kleine centrale regering met een absoluut minimum van 40 procent vrouwelijke afgevaardigden. Maar het overgrote deel van het dagelijkse bestuur gebeurt op lokaal niveau: van straat tot straat en van dorp tot dorp.

Vredescomités
Mannen die hun vrouw slaan, worden in Rojava uit de gemeenschap gezet, wat hun leven zo goed als onmogelijk maakt. Er is in Rojava geen politiemacht noch gevangenissen. Zogenaamde 'vredescomités' in elk dorp proberen wraakacties tussen families te verhinderen door overleg en wederzijdse overeenkomsten.

Kindsoldaten
De YPJ en YPG en de democratische beweging waarvoor ze ijveren zijn evenwel niet onbesproken. Ze worden ervan beschuldigd kindsoldaten in te zetten. De strijdkrachten ontkennen dat. Ze houden het erop dat meisjes vanaf twaalf jaar als kok en poetsvrouw voor de YPJ worden ingeschakeld en weliswaar een militaire basisopleiding krijgen, maar niet in de strijd worden ingezet.

Zowel YPG en YPJ hebben banden met de PKK van Abdullah Öcalan en worden door de meeste landen als een terreurorganisatie gezien. De voormalige Marxistisch-Leninistische partij heeft ook duistere connecties met de drughandel en de Turkse inlichtingendiensten.

Het volk van Rojava koos voor het schier onmogelijke: het installeren van een nieuwe maatschappelijke orde en tegelijk als een kleine strijdkracht opereren in een regionale oorlog met wereldwijde repercussies.

Closer dan zussen
"De Syrische regering kan ons niet beschermen tegen IS, dat moeten we zelfstandig doen", verklaart de 26-jarige Evin Ahmed tegenover Marie-Claire.

Ahmed is zoals de andere leden van YPJ bijzonder loyaal tegenover haar strijdende zussen. "We zijn closer dan zussen. Dit is mijn enige leven, ik kan me geen ander bestaan voorstellen". Dat gevoel leeft volgens haar bij alle leden van YPJ, die een code van eerlijkheid, moraliteit en rechtvaardigheid naleven.

Onafhankelijkheid
De groepering biedt de vrouwen ook een gevoel van onafhankelijkheid. Generaal Zelal (33) verwoordt het zo: "Ik wil niet trouwen of kinderen krijgen of de hele dag thuis zitten. Ik wil vrij zijn. Mocht ik niet bij YPJ zijn, zou mijn geest doodgaan".

Hoewel het niet hun missie is, blijkt de YPJ een feministische beweging op zich. De leden ijveren naar gelijkheid tussen vrouwen en mannen. Een deel van hun motivatie om zich bij YPJ te voegen, is de opvatting over vrouwen in hun cultuur te ontwikkelen, te tonen dat vrouwen sterke leiders kunnen zijn.