Eigen partij valt Trump keihard aan uit vrees voor schade

De Republikeinse partij wordt bloednerveus van de zegetocht van Donald Trump. De partijtop vreest grote politieke schade als de controversiële miljardair straks de man wordt die namens hen een gooi doet naar het presidentschap en is nota bene in eigen kringen een fel tegenoffensief gestart: #NeverTrump.

Sinds Mitt Romney in 2012 de verkiezingen verloor van Barack Obama bleef hij op de achtergrond. Maar het idee dat Donald Trump zijn opvolger wordt als presidentskandidaat van de Republikeinen stoort Romney zo erg dat hij donderdag een vlijmscherpe speech gaf om kiezers te waarschuwen. "Er is volop bewijs dat Trump een oplichter is, nep. Zijn plannen leiden ons naar een recessie."

Aanval op partijgenoot
John McCain, die het in 2008 tegen Obama opnam, steunt Romney. En ze zijn niet de enigen. Onder het motto 'Never Trump', inmiddels een veelgebruikte hashtag, vallen Trumps partijgenoten hem keihard aan. Lang lukte het de Republikeinen niet de krachten te bundelen voor een anti-Trumpoffensief, maar een interview waarin de miljardair niet direct afstand nam van een steunbetuiging van de racistische Ku Klux Klan lijkt voor velen de druppel.

Als Trump het intolerante, roekeloze gezicht van de Republikeinen wordt, zo is de vrees, dan kan de partij weleens zo impopulair worden dat niet alleen het Witte Huis onbereikbaar wordt, maar ook de meerderheid in het Congres verdampt bij nieuwe verkiezingen.

Derde kandidaat
Gouverneur Charlie Baker van Massachusetts en senator Ben Sasse uit Nebraska verzekeren bijvoorbeeld dat ze nooit op hem zullen stemmen. "Als Trump de genomineerde wordt, ga ik op zoek naar een derde kandidaat", schreef Sasse in een open brief, waarin hij ook nog Trumps autoritaire trekken 'griezelig' noemt.

Republikein Max Boot, buiten-landadviseur van Trumps rivaal Marco Rubio: "Ik zou nog eerder op Jozef Stalin stemmen dan op Donald Trump."

Gewraakt
Zelfs de invloedrijke Republikeinse voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, Paul Ryan, vond het nodig in te grijpen na het gewraakte interview over voormalig KKK-voorman David Duke, die oproept op Trump te stemmen. "Ik weet niks van David Duke", zei Trump daarover. "Ik weet niet waar je het over hebt, ik weet niks van white supremacists."

Ongeloofwaardig
Volgens Trump had hij de vraag niet goed verstaan door een 'slecht oortje'. Ryan vond dat niet geloofwaardig. "Als iemand de kandidaat van de Republikeinse partij wil zijn, kun je in zo'n geval niet wegduiken en spelletjes spelen. Een kandidaat moet iedere groep die gebouwd is op onverdraagzaamheid afwijzen."

Slechte publiciteit
Het fragment over de Ku Klux Klan komt terug in een stroom aan negatieve spotjes over de presidentskandidaat, die miljoenen gekost hebben. Ook de geflopte Trump University en dubieuze episodes uit Trumps zakelijke verleden worden uitgebreid onder de aandacht van kiezers gebracht.

Volgens Katie Packer, voormalig campagnemanager van Romney die een anti-Trumpcomité leidt, zijn de geldschieters voor zulke commercials 'wakker geworden'. "Voor het eerst in deze campagne is er een gecoördineerde poging om Trump en de uitgangspunten van zijn kandidatuur aan te pakken", zei ze tegen de Los Angeles Times.

Brief

Meer dan 90 vooraanstaande Republikeinen roepen de Amerikaanse bevolking op om niet op Donald Trump te stemmen. Zijn voorstellen zouden immers de veiligheid van het land ondermijnen, beweren ze. Daarmee komt het tot een nieuwe clash tussen Trump en de Republikeinse partij.

"De beweringen van Mr. Trump leiden ons tot de conclusie dat hij als president de autoriteit van zijn positie zou gebruiken om zich te gedragen op manieren die Amerika minder veilig maken en die afbreuk zou doen aan ons aanzien in de wereld," zo schreven de betrokkenen woensdag in een open brief die werd gepost op de blog 'War on the Rocks', een platform voor voormalige diplomaten, legerofficiers, medewerkers van de inlichtingendiensten en geleerden.

"Bovendien vormt zijn uitgebreide visie van hoe presidentiële macht moet ingezet worden tegen zijn tegenstanders een directe bedreiging voor de burgerlijke vrijheid in de Verenigde Staten," staat verder in de brief te lezen.

De ondergetekenden zijn onder andere Robert Zoellick - voormalig voorzitter van de Wereldbank en vice-minister van Buitenlandse Zaken, Michael Chertoff - de voormalige Minister van Binnenlandse Veiligheid, en Dov Zakheim - een voormalige topmedewerker van het Pentagon onder president George W. Bush.

"Hiermee trekken echt een duidelijke morele lijn en zeggen we dat als we onze ziel willen beschermen, we hier niet mogen overgaan," zegt Eliot Cohen, die in het verleden raadgever was voor voormalig minister van Buitenlandse Zaken Condoleezza Rice. Hij hielp de brief mee opstellen.

In de brief doen de schrijvers afstand van Trumps visie op buitenlandse politiek, onder andere zijn "haatdragende, anti-islam rhetoriek" en zijn eis dat Mexico de bouw van een muur langs de grens met de V.S. financiert. "Als toegewijde en loyale Republikeinen, kunnen we geen Partijnominatie steunen met Mr. Trump aan het hoofd," zo zeggen de ondergetekenden. "We verbinden onszelf ertoe om met alle energie te vermijden dat iemand verkozen wordt die zo uitermate ongeschikt is voor het ambt."

Te laat?
Het kan wel eens te laat zijn. De vraag is bovendien of Trump wel geraakt wordt door kritiek van de gevestigde politici van wie zijn kiezers zo genoeg hebben. De controversiële miljardair, die Mitt Romney al inwreef dat hij 'een slechte kandidaat was die verloor', zegt zelf dat hij de Republikeinen juist gaat 'verenigen' en wijst erop dat hij veel teleurgestelde burgers weer bij de partij heeft betrokken.

Zijn tegenstanders hopen dat ze kunnen voorkomen dat Trump de 1.237 gedelegeerden verzamelt die nodig zijn om direct te worden aangewezen als kandidaat. Als zijn drie overgebleven concurrenten ook allemaal gedelegeerden blijven winnen, lukt dat mogelijk niet. In dat geval mogen de kandidaten tijdens de Republikeinse Conventie in juli dealtjes sluiten om de gedelegeerden van een ander in hun kamp te lokken - tot een van hen uiteindelijk toch de 1.237 haalt.

Risico
En er kan zelfs een nieuwe deelnemer van stal worden gehaald, Romney bijvoorbeeld. Maar dat is een risicovol scenario, dat sinds 1952 niet meer is voorgekomen.

Maar wat doen Trump en zijn kiezers als hij duidelijk de koploper is, maar toch door de partijtop opzij wordt geschoven? Als zij zich afkeren van de Republikeinse Partij - Trump heeft al gedreigd als onafhankelijke kandidaat mee te doen - kan de Democratische deelnemer, waarschijnlijk Hillary Clinton, daarvan profiteren.