EU-leiders: "Referendum is grote nederlaag voor Nederland"
Wereldleiders reageren vandaag wisselend op de uitslag van het Nederlandse referendum over het associatieverdrag met Oekraïne. EU-president Donald Tusk zegt rustig af te wachten welke consequenties de Nederlandse regering aan de uitkomst verbindt, maar benadrukte nog eens dat het verdrag al door 27 lidstaten is geratificeerd. Andere politici zijn minder mild. Volgens Europese fractieleiders Guy Verhofstadt en Manfred Weber bewijst de uitkomst dat de EU tekortschiet, en dichter bij de burger moet komen te staan.
Oekraïne zelf liet weten te blijven houden aan de toenaderingspolitiek richting de Europese Unie, ondanks het aantal Nederlandse nee-stemmen bij het referendum. "Wij zullen onze beweging in de richting van de Europese Unie voortzetten", aldus president Petro Porosjenko. Hij bagatelliseerde het belang van het adviserende referendum. "'De stemming in Nederland verplicht tot niets. Maar we zullen er wel over nadenken."
De Oekraïense regering is van mening dat het associatieverdrag er hoe dan ook moet komen. Het land wil graag laten zien dat het vorderingen heeft gemaakt sinds de pro-Russische president Viktor Janoekovitsj in 2014 werd verdreven.
De Russische premier Dmitri Medvedev ziet in de uitkomst hét bewijs dat Europa niets van het politieke systeem in Kiev wil weten. Eerder had Rusland nog het formele standpunt dat het raadplegend referendum uitsluitend een Nederlandse aangelegenheid was.
Achterkamertjespolitiek
Manfred Weber, leider van de centrumrechtse Europese Volkspartij (EVP), het grootste blok in het Europees Parlement, noemde het referendum een "grote nederlaag" voor de Nederlandse overheid. Hij vindt dat de uitkomst serieus moet worden genomen. "We moeten Europa democratischer en transparanter maken."
Weber, tevens een bondgenoot van de Duitse bondskanselier Angela Merkel, zei tegen een radiostation dat de achterkamertjespolitiek in Brussel hard moet worden aangepakt. Volgens de EVP-partijleider moeten politici veel vaker met burgers praten, dingen uitleggen en laten zien dat ze hun zorgen serieus nemen. Volgens Weber geldt dit in het bijzonder voor politici in Groot-Brittannië, waar burgers in juni hun stem kunnen laten horen in een referendum over het Britse lidmaatschap van de EU.
Guy Verhofstadt, fractieleider van de Europese Alliantie van Liberalen en Democraten voor Europa (ALDE), is het daarmee eens. "Deze uitslag verbaast me allerminst", aldus Verhofstadt. "Europa is op dit moment niet in staat de crises die ons bedreigen aan te pakken. We kunnen dit alleen oplossen door beter samen te werken en Europa te hervormen. Het is tijd dat Europa een andere weg inslaat."
Bedroefd
Voorzitter van de Europese Commissie Jean-Claude Juncker zegt "bedroefd" te zijn over de uitslag van het referendum. Juncker zei eerder dit jaar dat een Nederlands 'nee' de deur kan openen naar "een grote continentale crisis" en leidt tot "destabilisering".
Junckers formele reactie is dat de Europese Commissie kennisneemt van de uitslag, in lijn met de woorden van EU-president Tusk. Wat Nederland ermee gaat doen is een Nederlandse aangelegenheid, aldus zijn woordvoerder. "Het is nu eerst en vooral aan de Nederlandse regering."
