EU-werkgroep waarschuwt: "Rusland wil verkiezingen in Europa beïnvloeden"
De Europese Dienst voor Extern Optreden (EEAS), een orgaan van de Europese Unie, vreest dat het Kremlin de aankomende verkiezingen in Europa kan beïnvloeden. Het favoriete doelwit: Angela Merkel. "Er is een enorme, verreikende, minstens deels georganiseerde desinformatiecampagne aan de gang tegen de EU, haar politici en haar principes," vertelde een bron dicht bij de East StratCom- werkgroep aan Der Spiegel.
De Amerikaanse inlichtingendiensten zijn het erover eens dat Rusland geprobeerd heeft om de Amerikaanse verkiezingen te beïnvloeden. De vrees dat het Kremlin hetzelfde wil doen in Europa, steekt de kop op in de EU. In het voorjaar vinden er immers verkiezingen plaats in Nederland en Frankrijk en in het najaar in Duitsland.
Nepnieuws in 18 verschillende talen
De East StratCom-werkgroep ging van start in september 2015. Sindsdien heeft het elfkoppige team al meer dan 2500 voorbeelden van valse informatie in achttien verschillende talen verzameld.
De nepnieuwsberichten worden op dagelijkse basis herhaald en in meerdere talen verspreid. Ze handelen onder andere over samenzweringstheorieën over wie verantwoordelijk is voor vlucht MH17 boven Oekraïne, tot beweringen dat de EU sneeuwmannen wil verbieden, omdat ze racistisch zijn. Er circuleerde ook een nepvideo waarin werd gedreigd met aanslagen in Nederland als het land de associatieovereenkomst tussen de EU en Oekraïne zou steunen.
Angela Merkel blijkt het voornaamste doelwit: de Duitse bondskanselier wordt gebombardeerd met nepnieuws, voornamelijk over haar vluchtelingenbeleid en over haar pleidooi voor sancties tegen Rusland.
Het doel van deze desinformatiecampagne is de verzwakking en destabilisering van het westen, door de bestaande verdeeldheden uit te buiten of er kunstmatig nieuwe te creëren.
Georkestreerde aanpak
"Het lijdt geen twijfel dat de pro-Kremlin desinformatiecampagne een georkestreerde strategie is," schrijft de wekgroep op haar website. "Het doel van deze desinformatiecampagne is de verzwakking en destabilisering van het westen, door de bestaande verdeeldheden uit te buiten of er kunstmatig nieuwe te creëren. Vaak worden er grove leugens ingezet, die een bepaalde persoon, politieke groep of overheid moeten in diskrediet brengen."
"Een andere strategie is de verspreiding van zoveel mogelijk conflicterende berichten, om het publiek ervan te overtuigen dat er zoveel versies van een gebeurtenissen zijn, dat het onmogelijk is om de waarheid te ontdekken," zo gaat het bericht verder.
Staatsmedia en trollfabrieken
Volgens de EEAS-bron maakt propaganda deel uit van het Russische staatsbeleid en is het een "militair werktuig". Het Kremlin heeft rechtstreeks controle over de media en "vertelt hen dagelijks wat ze wel en niet mogen schrijven".
Journalisten die gehoorzamen, worden beloond: bijvoorbeeld wanneer ze ontkenden dat er geen Russische troepen aanwezig waren in Oekraïne, of beweren dat de Russen geen oorlogsmisdaden begaan.
Russische staatsmedia die internationaal actief zijn, zoals 'Russia Today' en 'Sputnik News', spelen daarbij ook een belangrijke rol. De foutieve informatie die ze verspreiden, vindt haar weg naar andere media en websites. Ook ngo's, denktanks en de zogenaamde 'trollfabrieken', waarbij honderden werknemers op sociale media berichten en reacties posten, maken deel uit van de Russische werkwijze om nepnieuws te verspreiden.
Tweedracht zaaien
De bedoeling van dit alles: verwarring veroorzaken en tweedracht zaaien. Russische media hebben "erg partijdig en misleidend" bericht over de Brexit-campagne, de Oostenrijkse presidentsverkiezingen en de Amerikaanse verkiezingen, aldus de EEAS-medewerker.
De East StratCom-werkgroep coördineert ook programma's die de onafhankelijke media in Oost-Europa moeten versterken. Volgens critici zijn de relevante media daardoor echter niet meer volledig onafhankelijk en mengt de EU zich rechtstreeks in de Oost-Europese en Russische mediamarkten, maar de werkgroep ontkent dat. Ze concentreren zich uitsluitend op het weerleggen van artikels waarvan kan aangetoond worden dat ze niet waar zijn. Ze vertellen de mensen niet wat ze moeten denken: "Iedereen heeft het recht om anti-Europees te zijn," aldus de werkgroep.
