Europese Unie wil aanwezigheid in Noordpoolgebied versterken
De Europese Commissie heeft haar Noordpoolstrategie herzien, waarin versterking van de veiligheid tot topprioriteit is benoemd. Het Noordpoolgebied loopt het risico een nieuw toneel van vijandelijkheden te worden, waarschuwde een hooggeplaatste EU-functionaris dinsdag.
“Nieuwe scheepvaartroutes en de ontsluiting van grondstoffen veranderen het veiligheids- en economische landschap van het gebied. Dat leidt tot toenemende geopolitieke spanningen, strategische concurrentie en militaire activiteiten”, stelt de Commissie.
Een van de onderdelen van de dinsdag gepresenteerde strategie is de betere bescherming van onderzeese kabels via een Arctisch kabelknooppunt. Daarin moeten EU-lidstaten en landen buiten de EU informatie delen en trends analyseren. Het knooppunt moet uitgroeien tot een centrum voor maritieme veiligheid.
De EU moet meer ijsbrekers aanschaffen om voor de benodigde maritieme veiligheid te zorgen. De EU heeft er nu ongeveer tien, Rusland zo’n veertig. De strategie richt zich ook op de aanpak van klimaatverandering in het Noordpoolgebied, economische groei en kansen voor mensen die er wonen.
Meer inzet op klimaatonderzoek
Omdat het Noordpoolgebied fungeert “als een mondiale klimaatregulator”, gaat de EU meer inzetten op klimaatonderzoek om de opwarming van de aarde, de stijgende zeespiegel en veranderende weerpatronen beter te begrijpen. Op basis daarvan kunnen tegenmaatregelen worden genomen, hoopt de EU.
De EU gaat geen olie, gas en steenkool uit het Noordpoolgebied winnen en ook niet afnemen, benadrukte een hooggeplaatste EU-functionaris. Wel is ze geïnteresseerd in het opwekken van energie uit zon en wind. De EU gaat de bewoners in het Noordpoolgebied helpen met het tegengaan van buitenlandse manipulatie en desinformatie.
Territoriale integriteit niet meer vanzelfsprekend
De huidige Noordpoolstrategie stamt uit 2021. De herziening ervan is mede ingegeven door de eerdere dreigementen van de Amerikaanse president Donald Trump om Groenland in te lijven.
"Wanneer we zien dat soevereiniteit, territoriale integriteit en de regels die de stabiliteit in de regio hebben geschraagd, niet langer als vanzelfsprekend kunnen worden beschouwd, moeten we in actie komen en onze strategische houding aanpassen", verklaarde voorzitter Ursula von der Leyen dinsdag in het Europees Parlement in Straatsburg.
Tegen nieuwe olie- en aardgasprojecten
Het Noordpoolgebied warmt gemiddeld vier keer sneller op dan de rest van de planeet. Dat opent ook nieuwe opportuniteiten op vlak van grondstoffen en energie. De Commissie blijft inzetten op hernieuwbare energieprojecten en kant zich tegen nieuwe olie- en aardgasprojecten in de regio. In vergelijking met de vorige strategie ziet ze wel af van haar ambitie om een internationaal akkoord tegen nieuwe boringen te smeden.
Nieuwe fondsen om de strategie te stutten, kan de Commissie voorlopig niet beloven. De onderhandelingen over de nieuwe meerjarenbegroting van 2028 tot 2034 zijn immers nog volop aan de gang. Wel beloofde Von der Leyen in september bij een bezoek aan Groenland nog een enveloppe van 200 miljoen euro voor dit en volgend jaar. Die kan onder meer aangewend worden voor de versterking van digitale connectiviteit, mijnbouw en hernieuwbare energie.
