Getuigen werpen nieuw licht op schipbreuktragedie Middellandse Zee

Negen illegale migranten overleefden de schipbreuk die zich enkele dagen geleden op de Middellandse Zee voltrok. Deze enkelingen werpen nu nieuw licht op het exacte verloop van de tragische ondergang. "Toen we weigerden om voor de vierde maal in vier dagen op een kleinere en onveilige boot over te stappen, sloegen bij de smokkelaars de stoppen door", zo verklaart een van hen aan IOM, de Griekse Internationale Organisatie voor Migratie.

IOM liet gisteren verschillende overlevenden van de schipbreuk aan het woord. De details over de betreurenswaardige poging tot mensensmokkel die hierbij aan het licht kwamen, zijn opzienbarend. Een van de migranten wist de hulpverleners te vertellen dat ze voor de bewuste dag al drie keer gedwongen waren van schip te veranderen. Toen de migranten een vierde keer gevraagd werd om een overstap te maken, weigerden deze stellig. "De boot zag er echt te klein uit voor vijfhonderd mensen. Bovendien voelde het bijzonder onveilig aan", aldus een van de overlevenden.

Overstappen of terugkeren
De mensenhandelaars, die de opstandigheid van hun 'smokkelwaar' helemaal niet wisten te appreciëren, dreigden er eerst mee naar Egypte terug te keren. Toen de vluchtelingen daarop stelden dat ze nog liever terugkeerden dan aan boord van het gammele schip te gaan, gingen de smokkelaars door het lint. "De mannen begonnen als gekken te schreeuwen en gooiden zelfs stokken onze richting uit", verklaart één van de getuigen. Toen de migranten daarop nog geen voet verzetten, zetten de smokkelaars koers richting het schip en ramden erop in. Een enkeling die de sprong naar de kleinere boot alsnog waagde, vatten ze bij de kraag en dwongen hem het water in.

Na de aanvaring begon het vluchtelingenschip onmiddellijk te zinken. De smokkelaars bleven ter plaatse tot ze zeker waren dat de boot ook effectief gezonken was. "Ze lachten zelfs met ons", vertelt één van de getuigen. En dat terwijl een van de passagiers zichzelf probeerde te verhangen aan de rand van het schip.

Beloofde land
Met zo'n kleine 500 personen begonnen de Libische migranten aan hun vlucht. "Onze reis begon nog zo hoopvol", vertelden twee van de Palestijnse overlevenden. "Een reisagentschap in Gaza bood aan ons naar Italië over te brengen. Aan een kostprijs van 2000 dollar per persoon, op voorhand te betalen." Het bureau adviseerde de vluchtelingen elk afzonderlijk naar Egypte af te reizen, alwaar ze zouden samenkomen, om er gezamenlijk per boot hun reis verder te zetten.

Van schip naar schip
"Zoals gevraagd trokken we op eigen krachten naar Egypte. Op de afgesproken plek werden we opgewacht door vier bussen, die ons naar de haven van Damietta brachten." Op elke bus werden ongeveer honderd personen samengepakt, zo schatten de getuigen. Eenmaal in de haven gingen de vluchtelingen aan boord van een groot schip. De boot was 15 tot 18 meter lang, en klaarblijkelijk waren er al een pak mensen aan boord. "Toen we aankwamen was het schip al voor de helft gevuld", aldus een van de migranten.

Honderd kinderen vermist op zee
"Voor vertrek hield de kapitein een kleine headcount", zegt een Palestijnse overlever. Kinderen onder de tien jaar uitgezonderd, zouden er zo'n 450 mensen aan boord zijn. Op basis van de getuigenis vermoedt het IOM dan ook dat er tot ongeveer honderd kinderen op het schip gezeten moeten hebben. De meesten onder hen zijn tot op heden vermist op zee.

Zwemmen of verdrinken
Volgens de getuigen was de bewuste boot onderverdeeld in twee dekken. Driehonderd personen bevonden zich op het benedendek. Tweehonderd 'gelukkigen' konden zich op het bovenste dek scharen. "De mensen op de laagste verdieping verdronken nagenoeg onmiddellijk", verklaart één van de overlevenden. De passagiers op het bovenste dek keken machteloos toe, terwijl de drenkelingen zich aan elkaar vastklampten om aan verdrinking te ontsnappen. "We vormden daarop een levende barricade, om zo lang mogelijk te voorkomen dat er meer mensen in het water terecht kwamen."

Veel passagiers slaagden er op die manier in drie dagen boven water te blijven. Op de derde dag werd het weer echter slechter: er kwamen sterke rukwinden opzetten en golven sloegen over. "Meer en meer mensen verdwenen onder het water."

Vrachtschip brengt redding
Op die noodlottige derde dag verscheen echter ook de redding. Negen overlevenden werden door een vrachtschip opgepikt. Zeven van hen, waaronder een tweejarig meisje, werden per helikopter naar het Grieks militair hospitaal overgebracht. Een van de drenkelingen overleed daar aan zijn verwondingen. Een jong meisje is nog steeds in kritieke toestand.