Grieken zijn weer aan zet na nachtelijk akkoord
De eurolanden zijn er maandagochtend na een zeventien uur durende vergadering in geslaagd een akkoord te sluiten dat uiteindelijk kan leiden tot nieuwe financiële steun aan Griekenland. Het gaat om een bedrag van maximaal 86 miljard euro, maar daar staan snoeiharde hervormingen tegenover. Volgens Commissievoorzitter Juncker, bondskanselier Merkel en de Griekse premier Tsipras is een Grexit voorlopig van de baan.
In een nachtelijke marathonsessie boden de eurolanden Griekenland uitzicht op nieuwe onderhandelingen over financiële steun. In ruil daarvoor moest de Griekse premier Alexis Tsipras echter instemmen met de meest vergaande voorwaarden in de geschiedenis van de EU.
Zo moet het Griekse parlement uiterlijk woensdag al akkoord gaan met een reeks bezuinigings- en hervormingsmaatregelen, zoals de verhoging van de btw en de pensioenleeftijd. Ook moet de arbeidsmarkt worden gemoderniseerd en moeten allerlei handelsbeperkingen in Griekenland worden weggenomen.
Premier Tsipras, die de overeenkomst maandagmiddag al zou willen voorleggen, kan hoogstwaarschijnlijk rekenen op de steun van het leeuwendeel van de oppositiepartijen. In zijn eigen Syriza moet hij echter veel weerstand overwinnen en krijgt hij wellicht te maken met muiterij.
Als de Griekse volksvertegenwoordiging akkoord is, moeten de parlementen van veel EU-lidstaten hun zegen nog geven.
Onafhankelijk fonds
Het heetste hangijzer lijkt de oprichting van een onafhankelijk fonds, waaraan allerlei staatsbezittingen moeten worden overgedragen. Dit fonds gaat die bedrijven verkopen of exploiteren, en moet daar uiteindelijk 50 miljard euro mee ophalen. Daarvan wordt 25 miljard euro gebruikt om het kapitaal van de zwakke Griekse banken te versterken. Van de rest wordt de helft ingezet voor de aflossing van schulden, de andere helft mag Griekenland in de eigen economie investeren.
Als aan deze voorwaarden wordt voldaan, dan kunnen de eurolanden woensdag besluiten dat de onderhandelingen tussen de toezichthouders van de Europese Commissie, de ECB en het IMF over nieuwe steun kunnen beginnen. Griekenland heeft de komende jaren 82 tot 86 miljard euro nodig. Onderzocht wordt nog of dit bedrag naar beneden kan via alternatieve belastingmaatregelen of meer privatiseringen. Op korte termijn heeft Griekenland al 7 miljard euro nodig (per 20 juli) en nog eens 5 miljard medio augustus. Dit onderstreept de noodzaak tot een snelle implementatie van de gemaakte afspraken.
Grexit van de baan?
Tsipras zei dat het akkoord voorkomt dat Griekenland uit de eurozone verdwijnt. Zijn Nederlandse collega Mark Rutte wilde een Grexit nog niet volledig uitsluiten. Hij wil eerst dat de Griekse politiek zich schaart achter de voorwaarden die zijn gesteld.
Rutte erkende maandagmiddag dat hij zich niet aan zijn verkiezingsbelofte houdt als het reddingsprogramma voor Griekenland doorgaat. Hij had beloofd dat er geen geld meer naar de Grieken zou gaan. "In de kern lever ik mijn verkiezingsbelofte in", aldus Rutte.
De Duitse bondskanselier Angela Merkel benadrukte maandagochtend dat Griekenland ook het Internationaal Monetair Fonds (IMF) opnieuw om hulp moet vragen. De Grieken krijgen nu ook noodsteun van het IMF, maar dat hulpprogramma loopt in het voorjaar van 2016 af.
De Griekse regering moet het geschonden vertrouwen zien te herwinnen, zei Merkel verder. Ze rekent er daarbij op dat de geëiste maatregelen met een grote meerderheid door het Griekse parlement worden aangenomen.
De Franse president François Hollande bevestigde maandag dat de aflossingstermijn van de Griekse schulden wordt opgeschoven om hun wat ademruimte te geven. Merkel zegt open te staan voor "een langer respijt", maar rechtstreekse kwijtschelding is voor haar taboe. Er kan volgens haar pas van schuldenverlichting worden gesproken zodra "de eerste geslaagde beoordeling van het nieuwe Griekse programma" er is.
Het strenge Duitsland en het welwillender Frankrijk stonden tijdens het overleg over Griekenland tegenover elkaar. In een onderonsje van Merkel, Hollande, Tsipras en Tusk wisten zij elkaar te vinden en kwam een vergelijk in zicht.
Tsipras: moeilijke strijd
Volgens de Griekse premier Alexis Tsipras heeft zijn land het afgelopen halfjaar een "moeilijke strijd" gevoerd om een akkoord te bereiken over de noodhulp die nodig is om weer "overeind te komen". "We hebben de verantwoordelijkheid genomen om dit besluit te nemen om de uitvoering van de extremere plannen van de extremere conservatieve kringen in de Europese Unie te verijdelen."
Voorzitter Jeroen Dijsselbloem van de Eurogroep, de vergadering van ministers van financiën van de eurolanden, memoreerde nog eens dat vertrouwen het sleutelwoord was van de onderhandelingen en het akkoord. "De Grieken hebben laten zien dat ze geloofwaardig zijn, getoond dat het hun menens is", zei hij.
