Griekse klaagzang: "No money, no funny, no honey"

Meer dan 450.000 kinderen in Griekenland zijn ondervoed, schat UNICEF. Dokters en verplegers zijn al maanden niet uitbetaald en werken op vrijwillige basis verder. Het onderwijsministerie kan de leerboeken niet meer betalen, laat staan hun onderwijskrachten. De jongerenwerkloosheid tikt af op 53 procent, lonen en pensioenen kelderen met twintig procent. Toeristen blijven weg door de onheilsberichten over het Griekse bankroet en de politiek-economische impasse. De OESO voorspelt dat de Grieken zich nog tot midden volgend jaar zullen moeten beredderen op het sociale kerkhof van de recessie. Maar de broeksriem neigt voor de modale Griek nu al naar het laatste gaatje. Wij luisterden naar verhalen van ontreddering, gelatenheid, woede, wanhoop en onbegrip. Maar haast onveranderlijk kregen we er een glimlach bij.

Vandaag staan we aan de kassa bij de 34-jarige Maria. Moeder van twee, dochter van de voormalige burgemeester van Kavros, in het nog relatief welvarende want goeddeels zelfbedruipende Kreta.

Maria is winkelierster en werkt zestien uur per dag, zeven op zeven. "En toch staat het water me aan de lippen, meneer. De mensen hier hebben geen geld meer. 'No money, no funny, no honey', hoor je de mannen klagen. Geen geld, geen plezier, geen lief".

Hulpmand
Aan de kassa in de supermarkt van haar vader staat een mandje waarin klanten voedingsmiddelen kunnen achterlaten. Elke avond wordt het mandje leegehaald. De bloem, rijst, pasta, koekjes, vlees en vis in blik worden uitgedeeld aan streekgenoten die hier niet meer komen winkelen omdat er geen geld meer is.

"Er is Grieks geld. In Zwitserland"
"We draaien 30 tot 40 procent omzet minder dan vorig jaar, en toen zagen we al een daling van 15 tot 20 procent in vergelijking met 2010. Het gaat al vier jaar achteruit. In het hotel hier tegenover hadden ze vijf jaar geleden in dezelfde periode 400 gasten, nu zijn  het er 100. De mensen hebben geen geld meer, alles wordt besnoeid en belast. De toeristen blijven weg, ze wachten af hoe het hier evolueert. Waarom een maand wachten met nieuwe verkiezingen? Dat zorgt ervoor dat het toerisme twee maanden inkomsten derft. Buitenlandse toeristen kijken de kat uit de boom. Zullen ze nog met euro's kunnen betalen, komen er opstanden, zal er nog eten zijn, zal er nog benzine te koop zijn? En toch, de regering heeft geld. Alleen staat het geparkeerd op Zwitserse banken. Waarom nemen ze het daar niet om de bevolking te helpen? De regering neemt alleen geld bij de armen, dat is het probleem. De grote vissen blijven buiten schot".

Voorbereid op onheil
Toch verliest Maria er haar glimlach niet bij. "Griekenland blijft Griekenland. De zon schijnt, we blijven lachen. Daarom kijk ik niet meer naar het nieuws op televisie. Al een jaar voor de crisis, in 2010, hoorde je niets anders dan dat er onheil op komst was. Om ons voor te bereiden, om de mensen de besparingen in hun maag te splitsen. Vanochtend stond in de krant het verhaal van een man die zijn zieke moeder van het balkon duwde en daarna zelfmoord pleegde uit wanhoop (*). Dergelijke toestanden, elke dag, nee. Op de duur moet je je daar tegen afschermen, anders verlies je je glimlach".

Twee rustdagen per jaar
"Ik ben 34, ik werk sinds mijn zeventiende in de winkel van mijn vader. Zestien uur per dag, dubbele shiften. Dus eigenlijk werk ik al 34 jaar. Ik werk voor mijn huis, en nu willen ze me dat ook nog afnemen. In negen maanden tijd zijn we alles kwijtgeraakt, heel onze toekomst. Ik heb twee zonen, één van vijf en één van zeven. Net nu ik wat minder wilde gaan werken om meer tijd met hen te kunnen doorbrengen, moet ik méér werken. Vroeger sloten we de zaak op alle feestdagen, nu blijven we 363 dagen in het jaar open. We sluiten enkel op kerstdag en op nieuwjaar. De kinderen worden door hun grootouders opgevoed, en dat wringt".

"Uiteraard stem ik links, wat dacht je? Als je werkt, moet je links stemmen. Pas op, er zijn ook arme mensen die extreem-rechts stemmen, maar daar kan ik met mijn verstand niet bij".

Boos op Duitsers
Maria's vader en eigenaar van de supermarkt annex tankstation, Giorgio (65), komt er bij staan. Hij informeert of we Duitsers zijn. "We zijn boos op de Duitsers, ze nemen ons bloed voor de tweede keer. Ik kwam hier aan in 1973, er was hier toen zelfs nog geen elektriciteit. Ik heb de burgeroorlog en de junta meegemaakt. En nu dit. Ik was vroeger burgemeester hier, voor PASOK. Nu mijd ik de politiek. Als burgemeester deed ik veel voor de mensen, ik heb nooit iets onder tafel aangenomen. Wie verantwoordelijk is voor de crisis? De regering en de Europese Unie. Ze blijven geld afnemen van ons, de kleine ondernemers. Maar de grote, die laten ze met rust. Wij vechten niet, we willen gewoon leven, we een toekomst voor onze kinderen en kleinkinderen".

"Kerk is ook door politiek ingepalmd"
Maria valt haar vader bij: "Had ik geen gezin hier, ik was al lang weg. De jongeren willen hier allemaal weg. Ze hebben gestudeerd, ze hebben mooie diploma's, maar er is geen werk en ze krijgen amper steun. Of de kerk niet helpt? Ach, er zijn lokale initiatieven, er komt steun en hulp van de kerk, maar niet genoeg. Waar is de kerk om te zeggen 'stop, regering' of 'we helpen écht'? De kerk bezit de helft van Griekenland: gebouwen, fortuin, gronden. Waarom laten ze de mensen dat land niet bewerken? Dat zou pas echt helpen. Ach, de kerk is ook door de politiek ingepalmd".

"Het leven is zijn glans kwijt"
Maria prijst zich gelukkig dat ze een man heeft. "Ik heb mijn 'honey', ik ben slim. De crisis vatten we zo samen: 'no money, no funny, no honey' (lacht). Je hebt geld nodig om je te amuseren, om een partner te ontmoeten. Het leven is zijn glans kwijt. Een koffie gaan drinken, een etentje samen, eventueel daarna een kamer huren - er is geen ruimte meer voor de geneugten van het leven. Sinds twee jaar wordt op Kreta amper nog getrouwd. Mensen redeneren 'ik kan mezelf slechts met moeite onderhouden, hoe zou ik een gezin kunnen onderhouden?'"

Gratis vermageringskuur
"Ach, al twee maanden loop ik triest, maar ik wil er niet aan toegeven. Weet je wat het goede is aan deze situatie? Door de stress ben ik sinds vorige winter 23 kilo vermagerd. De crisis is een gratis vermageringskuur. Stel je voor hoe slank ik na de komende winter zal zijn". En Maria lacht weer.

Ze trakteert ons op een sapje. "Vroeger zouden we ook een maaltijd aangeboden hebben, nu kunnen we enkel nog drinken". En opnieuw die onbetaalbare lach.

(*): Maria heeft het over de zestigjarige Antonis Perris. De man duwde zijn negentigjarige aan Alzheimer lijdende moeder van het balkon van de vijfde verdieping en sprong haar achterna. Hij liet een bericht achter waarin hij zegt dat zijn moeder de voorbije jaren schizofrene aanvallen kreeg en dat geen enkel verzorgingstehuis haar wilde opnemen wegens haar ver gevorderde aftakeling. Verder schreef hij dat hij geen geld meer had om voor zijn moeder te blijven zorgen. Hij had al zijn bezittingen, behalve de flat, reeds verkocht, en had zelfs geen geld meer om voedsel te kopen. Toen ook hij zware problemen met zijn gezondheid kreeg, zag hij geen uitweg meer. Zijn zelfmoordbriefje sloot hij af met de woorden: "Sterken der aarde die deze crisis hebben veroorzaakt: u verdient allemaal te worden opgehangen, en dat is nog een lichte straf".
Het aantal zelfmoorden in Griekenland is op twee jaar verviervoudigd. In 2011 leefde één op vier Grieken onder de armoedegrens.

LEES MORGEN: "ALLES IS NAAR DE KLOTEN, MAAR WE TREKKEN HET ONS NIET AAN" - Vlaamse Nadia en Griekse Nikos verhuren vakantieverblijven, door de crisis begonnen ze te tuinieren.