Happy end voor ebola-helpers na serum uit VS?

In Guinnee, Liberia en Sierra Leone voltrekt zich een medische ramp die al ruim 800 slachtoffers heeft geëist. Het extreem dodelijke virus ebola verspreidt zich sneller dan het bestreden kan worden. Vanuit onder andere de Verenigde Staten komen barmhartige Samaritanen de West-Afrikanen helpen waar zij kunnen. Dan worden de dokter en een hulpverlener ziek. Een serum wordt overgevlogen vanuit de VS naar Liberia en de twee geraken aan de beterhand.

Het lijkt op een remake van de film 'Outbreak' uit 1995, alleen is dit scenario echt. De waarheid die de fictie nadoet. Met de 33-jarige dokter Kent Brantly als Dustin Hoffman. En de 59-jarige Nancy Writebol als het toonbeeld van Amerikaanse barmhartigheid: een moeder van twee kinderen wijdt haar leven aan het geloof en het helpen van de mensheid. Als onderdeel van de evangelische organisatie Samaritan's Purse reist ze in augustus 2013 samen met haar man naar Afrika, waar ze de ruimtes desinfecteert waar geïnfecteerde slachtoffers verbleven.

Ook Brantly wordt gedreven door zijn geloof in God en wist nog voordat hij dokter werd dat hij kansarmen wilde helpen, aldus zijn vrienden uit zijn geboorteplaats Forth Worth (Texas) tegen CNN. "Vanaf jonge leeftijd wilde hij een verschil maken in deze wereld." Hij werkte in onder andere Oeganda, Tanzania en Haïti. Vorig jaar vertrekt hij met zijn vrouw en twee jonge kinderen naar Liberia om daar als dokter te werken.

Verlichting bieden
Wanneer de ebola-uitbraak in juni hevig om zich heen begint te slaan, neemt Brantly de rol op zich van medisch directeur van het Samaritan's Purse ebola-centrum in de Liberiaanse hoofdstad Monrovia. Hij probeert daar samen met zijn collega's, onder wie dus Nancy Writebol, verlichting te bieden aan ebola-patientën en verdere verspreiding te voorkomen.

Ebola veroorzaakt inwendige bloedingen en soms bloedingen uit de mond, oren en ogen. De ziekte heeft een overlevingskans van slechts 10 procent. Het werk brengt grote risico's met zich mee: de ziekte is zeer besmettelijk en wordt verspreid door direct contact met urine, bloed, zweet of speeksel van patiënten. Het kwetsbaarst voor het virus zijn familieleden van patiënten en artsen en verpleegkundigen die hen behandelen.

De hulpverleners vechten tegen de bierkaai, het virus verspreidt zich almaar sneller. Het dodental staat inmiddels op zeker 826. Het aantal geregistreerde infectiegevallen stijgt in een tijdsbestek van 2 dagen met 117. Op 30 juli zijn er in totaal 1.440 besmettingsgevallen. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie WHO is de epidemie gezien deze cijfers nog lang niet op zijn retour.

Liberia staat ondertussen op zijn kop. De regering in Monrovia in Liberia heeft om besmettingen met het virus te voorkomen de scholen gesloten. Alle ambtenaren die voor het bestuur van het land niet van essentieel belang zijn, zijn met verlof gestuurd. Lijken van ebola-slachtoffers moeten allemaal worden gecremeerd wegens vermoedens dat lichamen die in woongebieden worden begraven de ziekte verder verspreiden.

Het noodlot
Ook in het Samaritan's Purse ebola-centrum slaat in juli het noodlot toe. Dokter Brantly merkt dat hij symptomen van de ziekte krijgt. Hij isoleert zichzelf van zijn collega's en vertelt ze over zijn vermoedens. Even later wordt hij inderdaad gediagnosticeerd met het dodelijke virus.

De dokter zit in quarantaine en zijn gezondheid verslechtert snel. Hij belt al met zijn vrouw om afscheid te nemen als er uit onverwachte hoek hulp komt. Een 14-jarige jongen die dankzij de behandeling van Brantly het ebolavirus overleefde, doneert zijn bloed aan Brantly, waardoor hij de relatief simpele maar controversiële intraveneuze immuunglobuline-behandeling kan ondergaan. Het plasma van de jongen zit vol met antistoffen die succesvol zijn gebleken in het verslaan van de ziekte. Door die via bloedtransfusies te doneren, wordt het immuunsysteem ondersteund in de strijd tegen het ebolavirus.

Het idee is al 20 jaar oud maar is nog nooit bewezen, en kan wegens een tekort aan geschikt bloed niet op grote schaal worden toegepast. "Deze jongeman en zijn familie wilden alles doen om de dokter die zijn leven redde, te helpen", vertelt de directeur van Samaritan's Purse Franklin Graham aan Newsweek.

Serum
Aan de andere kant van de wereld werkt een farmaceutisch bedrijf in San Diego ondertussen in het geheim aan een serum. Mapp Biopharmaceuticals Inc. zou het ZMapp-serum hebben ontwikkeld met antilichamen die door muizen worden aangemaakt. Het medicijn is nog in de ontwikkelingsfase. Een test met vier apen was succesvol, maar het serum is nog niet op mensen uitgeprobeerd. Het Amerikaanse Nationaal Instituut voor Volksgezondheid neemt contact op met Samaritan's Purse om de experimentele behandeling aan te bieden waarmee de Amerikaanse patiënten behandeld kunnen worden. Volgens CNN zijn de ampullen vorige week naar Liberia gevlogen om Brantly en Writebol te behandelen.

Brantly en Writebol zijn zich bewust van de risico's maar besluiten het erop te wagen. Het serum wordt diepbevroren bewaard en er is nog maar één serum in gereedheid gebracht. Brantly gunt zijn collega het medicijn eerst, omdat hij "jonger en sterker" is. Dan gaat het plotseling heel slecht met Brantly en krijgt hij het serum alsnog eerst. Het wordt toegediend via een infuus en al na een uur verminderen zijn symptomen. Hij ademt weer makkelijker en de uitslag op zijn romp verdwijnt. Een van de artsen noemt het een wonder, zo meldt CNN.

Terug naar de VS
Werd in 'Outbreak' nog een heel dorp gebombardeerd om te voorkomen dat het virus naar de Verenigde Staten zou overkomen, de Amerikanen lijken in het echte leven genoeg vertrouwen te hebben om Brantly terug te halen naar de Verenigde Staten. Zoals ook het plot van een spannende film zou betamen, is daar een slechterik die roet in het eten wil gooien. Miljardair Donald Trump vindt dat de hulpverleners geweigerd zouden moeten worden. "Mensen die naar verre oorden reizen om anderen te helpen zijn geweldig, maar ze moeten wel zelf de consequenties dragen", twittert hij.  

Hij kan niet voorkomen dat Brantly toch wordt overgevlogen naar Atlanta, om daar in het ziekenhuis verder behandeld te worden. Writebol zou dit weekend nog niet sterk genoeg zijn geweest voor de vlucht, maar wordt vandaag alsnog overgevlogen. De twee hulpverleners lijken inmiddels beiden aan de beterende hand te zijn. De echtgenote van Brantly heeft van achter een glazen wand met haar man gesproken. Hij was in een goed humeur en ontzettend dankbaar dat hij naar de VS was gehaald, liet zij weten.

Happy end
Voor de families van Brantly en Whitebol lijkt er een 'happy end' in het verschiet. Of dat te danken is aan het experimentele medicijn dat ze toegediend kregen, durven de hulporganisaties nog niet te zeggen. Eenzelfde 'zij leefden nog lang en gelukkig'-scenario voor de 1.400 geïnfecteerden in West-Afrika zal hopelijk de komende dagen in Washington iets dichterbij komen. Daar hebben tientallen Afrikaanse leiders zich verzameld voor een driedaagse top over ebola.

Een grootschalige behandeling met ZMapp lijkt op korte termijn niet haalbaar, maar volgens het Amerikaanse Nationale Gezondheidsinstituut kan er mogelijk al in juli 2015 een preventief vaccin tegen ebola beschikbaar worden gesteld. Het vaccin is de afgelopen tijd succesvol getest op apen. In september gaan proeven met menselijke vrijwilligers van start, waarna het vaccin in juli volgend jaar op de markt moet komen.