Herbeleef de spannende verkiezingsstrijd in Nederland
De Nederlandse kiezer was vandaag aan zet. Om voor de vijfde keer in tien jaar een nieuwe Tweede Kamer te kiezen. De inzet: het al dan niet handhaven van het fameuze poldermodel. De eerste resultaten beloven winst voor de VVD van premier Rutte (41 zetels) en de PvdA (40 zetels). De PVV van Geert Wilders deelt in de klappen. Onze redacteurs in Amsterdam volgen de dag van minuut tot minuut via deze liveblog.
23:39 woensdag 12 september 2012
Omdat het duidelijk nog een tijd kan duren eer de definitieve verkiezingsresultaten gekend zijn, sluiten wij deze liveblog af. De volledige uitslag delen wij graag nog vannacht of morgenochtend met u. Hou onze site dus zeker in de gaten!
23:15 woensdag 12 september 2012
Op Twitter wordt flink gemord over het trage tempo van het tellen van de stemmen. Twee uur na het sluiten van de stembussen is pas een handvol kleine gemeenten klaar met het legen van de bussen en het stapelen van de stemformulieren. RTL-verslaggever Erik Mouthaan en blogger Charles Groenhuysen ("Pff, wordt latertje. Onnodig: Afschaffen van stemcomputer kost de natie veel nachtrust") uiten hun ongenoegen.
23:00 woensdag 12 september 2012
Misschien wel de grootste verliezer van vandaag: Jolande Sap van Groen Links sprak tot haar supporters. Ze wijtte het verlies van 6 zetels van haar partij aan "tijdsnood om het vertrouwen van de kiezers terug te winnen." Ze zei ervan overtuigd te zijn "dat het programma van haar partij uiteindelijk meer zetels zal opleveren."
22:27 woensdag 12 september 2012
"Bedankt voor een miljoen stemmen op de beste partij van Nederland!". Hiermee begon een strijdbare SP-voorman Emile Roemer zijn speech tot zijn supporters. Hij gaf met een kwinkslag, maar niet letterlijk toe dat hij met zijn partij te vroeg heeft gepiekt.
Na de eerste exitpoll viel het stil in het Paard van Troje in Den Haag, waar de SP bijeen was. Verbijstering heerste toen bleek dat er geen enkele zetel winst was. De partij die in de peilingen ooit op 38 zetels stond, moet het doen met 15 blauwe stoeltjes in de Tweede Kamer.
22:32 woensdag 12 september 2012
Buitenlandse media volgen de Tweede Kamerverkiezingen met buitengewone interesse. In de exitpolls zien ze een overwinning voor de pro-Europese partijen. Onder meer Griekse media constateren dat opgelucht. De Zweedse krant Svenska Dagbladet stelt: "Als VVD en PvdA het eens kunnen worden na het tellen van de stemmen, krijgt Nederland een redelijk EU-vriendelijke regering in een land waar euroscepsis sterk was tijdens de campagne".
Het Duitse tijdschrift Der Spiegel en het Italiaanse persbureau ANSA constateren beide dat Nederland hoe dan ook een pro-Europese premier krijgt. De krant Publico in Portugal, een van de probleemeconomieën in Zuid-Europa, draait het om. Volgens het dagblad heeft Nederland de anti-Europese extreme partijen SP en PVV gemeden.
22:30 woensdag 12 september 2012
De in de exitpolls voorspelde uitkomst van de verkiezingen is in veel opzichten anders dan de politieke peilingen de afgelopen dagen in het vooruitzicht stelden. Alleen de verwachting dat de verkiezingsdag zou uitmonden in een tweestrijd tussen de VVD en de PvdA om de grootste partij te worden komt vooralsnog uit. De partijen kwamen vanavond in de exitpolls uit op respectievelijk 41 en 40 zetels. Deze uitkomst was voor beide partijen fors hoger dan wat de peilingen eerder voorspelden. In de laatste peilingen van Maurice de Hond van gisteren stonden de VVD en de PvdA allebei op 36 zetels. Bij Ipsos Synovate kwam de VVD uit op 37 zetels tegen 36 voor de PvdA.
22:24 woensdag 12 september 2012
De PvdA-kopstrukken Wouter Bos en Wim Kok zijn duidelijk in hun nopjes met het verkiezingsresultaat van hun partij. Beide geven in hum commentaar op de voorlopige uitslag opzichtig de credits voor het resultaat aan Diederik Samsom en partijvoorzitter Hans Spekman.
22:20 woensdag 12 september 2012
PVV-leider Geert Wilders erkende dat zijn partij een flinke nederlaag heeft geleden bij de Tweede Kamerverkiezingen. "We hebben als PVV zwaar verloren. Vandaag zetten we een stap achteruit, morgen likken we onze wonden", aldus Wilders tegenover zijn aanhangers in een café in Den Haag. Maar hij riep zijn achterban ook op zich op te richten. "Dit is ook een nieuw begin. Ons gevecht in Nederland is harder nodig dan ooit. De mooiste jaren van de Partij voor de Vrijheid liggen nog voor ons." In de exitpoll staat de PVV op 13 zetels, dat zijn er 11 minder dan bij de vorige verkiezingen.
22:14 woensdag 12 september 2012
De SP lijkt het bij de Tweede Kamerverkiezingen, net als 2 jaar terug, met 15 zetels te moeten doen. 'Iets is er niet goed gegaan', zo reageerde oud-SP-leider Jan Marijnissen na de prognose. "Dat gaan we intern bespreken."
22:02 woensdag 12 september 2012
"De VVD en de PvdA zijn veroordeeld tot elkaar." Dat concludeert politicoloog van de Universiteit van Amsterdam Philip van Praag op basis van de exitpoll. Volgens hem gaat de verdeling in de Eerste Kamer een belangrijke rol spelen in de informatie en de formatie. De VVD en de PvdA zouden een coalitie van twee partijen kunnen smeden in de Tweede Kamer, maar in de Senaat komen ze met 30 van de 75 zetels bij lange na niet aan een meerderheid.
21:48 woensdag 12 september 2012
Hoewel Maurice de hond vorige week aangaf dat VVD en PvdA door strategisch stemmen op 40 zetels zouden kunnen uitkomen, zaten alle opiniepeilers er flink naast, want minstens vijf zetels te laag bij het voorspellen van de uitslag. Dat leidt tot rumoer op sociale media. (Zie hieronder)
21:42 woensdag 12 september 2012
Schiermonnikoog is dit jaar de snelste met het tellen van de stemmen. Bij een opkomstpercentage van 148% is de PvdA (30%) de grootste geworden op het waddeneiland, voor de VVD (22%).
21:32 woensdag 12 september 2012
Definitieve prognose:
VVD: 41 zetels
PvdA: 40 zetels
SP: 15 zetels
PVV: 13 zetels
CDA: 13 zetels
D66: 12 zetels
GroenL. 4 zetels
Chr.Unie 4 zetels
SGP 3 zetels
50Plus 3 zetels
PvdD 2 zetels
Opkomstpercentage: 73 procent
21:29 woensdag 12 september 2012
SP-Kamerlid Ronald van Raak wilde na de exitpoll van de verkiezingen voor de Tweede Kamer niet van een teleurstelling spreken. De partij van Emile Roemer komt voorlopig uit op 15 zetels en blijft daarmee gelijk. In de prognoses stond de SP de voorbije weken steeds op flinke winst. 'Het is zoals het is', aldus Van Raak. 'We hebben brons gehaald. Dat is geen topmedaille, maar nog wel altijd een medaille. In het geweld van de VVD en de PvdA zijn we overeind gebleven.'
21:21 woensdag 12 september 2012
Bij het CDA ging een schok door de zaal toen uit de eerste prognoses bleek dat de partij 8 zetels heeft verloren en op 13 zetels uitkomt in de Tweede Kamer. CDA-senator Elco Brinkman vond de uitslag 'buitengewoon droevig'.
Ook Fleur Agema, tweede op de lijst van de PVV, reageerde woensdag voor de NOS-camera teleurgesteld op de verkiezingsuitslag. De partij van Geert Wilders ging in de exitpoll van NOS en RTL van 24 zetels in 2010 naar 13 nu. 'Het is een forse tweestrijd geweest tussen Samsom en Rutte. Er hebben evenwel nog een heleboel kiezers voor de PVV gekozen.'
21:13 woensdag 12 september 2012
Het lijkt erop dat de grote twee de concurrentie heeft 'opgegeten'. PVV en CDA verliezen fors en de SP mag blij zijn als het resultaat van 2010 geëvenaard wordt. Opmerkelijk is ook de entrée van 50Plus. Die komen met drie mensen in het parlement.
21:03 woensdag 12 september 2012
Eerste voorlopige prognose:
VVD 41 zetels
PvdA 40 zetels
SP 15 zetels
PVV 13 zetels
CDA 13 zetels
D66 12 zetels
GroenLinks 4 zetels
Christen Unie 4 zetels
SGP 3 zetels
Partij voor de Dieren 2 zetels
50Plus 3 zetels
19:59 woensdag 12 september 2012
Een verslaggever en cameraman van PowNews zijn vanavond door de beveiliging bij de PVV-verkiezingsbijeenkomst in een café in Den Haag naar buiten gezet. De twee hadden zich tegen de regels in buiten het persvak begeven om vragen te stellen aan mensen. Daarop werden ze verwijderd.
19:56 woensdag 12 september 2012
Bij de PVV worden briefjes van honderd gulden uitgedeeld. Met het hoofd van Geert Wilders erop.
19:49 woensdag 12 september 2012
Volkskrant-verslaggever Remco Meijer is bij de PvdA vanavond. In de rij voor Paradiso wordt er gespeculeerd over 40 zetels.
19:31 woensdag 12 september 2012
Om 19.15 uur had 60 procent van de stemgerechtigden zijn stem uitgebracht voor een nieuwe Tweede Kamer. De opkomst schommelt daarmee rond het gemiddelde van de vorige Tweede Kamerverkiezingen in juni 2010. Toen had rond dezelfde tijd 63 procent gestemd.
19:15 woensdag 12 september 2012
Volgens journalist Toine Heijmans zal Geert Wilders speechen als het meerendeel van de stemmen is geteld. 'Waarschijnlijk pas na middernacht', schrijft hij.
18:31 woensdag 12 september 2012
Onder bewoners van Bonaire, St. Eustatius en Saba is weinig animo om te stemmen voor de Tweede Kamer. In de eerste uren sinds de opening van de stembussen is de opkomst laag. Gebrek aan informatie lijkt de belangrijkste reden voor de terughoudendheid.
Uit lokale enquêtes blijkt dat veel bewoners niet weten waar de verschillende politieke partijen voor staan. Er is nauwelijks campagne gevoerd in Caribisch Nederland. De bewoners van de drie Caribische eilanden mogen voor het eerst meedoen aan rechtstreekse verkiezingen.
18:23 woensdag 12 september 2012
De opkomst bij de verkiezingen is op dit moment 48 procent, dat is 2 procent lager dan bij de vorige verkiezingen. Dat blijkt uit cijfers van onderzoeksbureau Ipsos Synovate.
18:09 woensdag 12 september 2012
Jolande Sap, lijsttrekker van Groen Links, blijft ook na de verkiezingen de politiek leider van de partij, ongeacht de uitslag die GL vanavond maakt. in de peilingen staat de partij er beroerd voor.
17:50 woensdag 12 september 2012
In Amsterdam was de opkomst woensdag om 1 uur 's middags iets lager dan bij de vorige verkiezingen: 14,1 procent tegen 15,0 procent in 2010. Tijdens de Tweede Kamerverkiezingen van 2006 lag het opkomstpercentage nog op 21 procent om 1 uur 's middags.
17:45 woensdag 12 september 2012
Waar mensen al niet mee bezig zijn. De 'denktank' German Marshall Fund of the US vogelde uit dat als de verkiezingen hier vandaag in Nederland zouden gaan tussen Barack Obama of Mitt Romney, dat Obama hier dan een monsterzege zou boeken. De regerende Amerikaanse president zou zelfs 82 procent van de stemmen krijgen. De Republikeinse rivaal Romney zou met 5 procent een smadelijke nederlaag lijden.
17:36 woensdag 12 september 2012
Hij liever dan wij: een Amsterdamse schepen, Maarten van Poelgeest, heeft hier in Nederland toegegeven dat hij niet op zijn GroenLinkse echtgenote, Kathalijne Buitenweg, maar op lijsttrekster Jolande Sap heeft gestemd.
16:53 woensdag 12 september 2012
Een sympathisante van de Partij van de Dieren met een masker van kopstuk Marianne Thieme gaat uit de kleren in een filmpje op YouTube om zieltjes te winnen voor de Partij van de Dieren. 'Dieren kunnen niet worden uitgekleed, maar wel worden uitgebuit,' is de boodschap van het filmpje dat stemmen voor de PvdD ronselt.
16:51 woensdag 12 september 2012
Op Twitter melden veel mensen dat ze 'gestemt' hebben. De site finchline.nl heeft in kaart gebracht welke kiezers slechte spellers zijn. 'Op de PVV wordt meest gestemt', kopt de site. Maar ook op PvdA, VVD, D66 en SP wordt veel 'gestemt'.
16:44 woensdag 12 september 2012
Nederlanders moeten niet per se stemmen in hun eigen gemeente. Ze kunnen dat ook doen in bijvoorbeeld stations en in andere gemeenten mits ze een kiezerspas aanvragen. En zo kan Sjon Stellinga, de burgemeester van Schiermonnikoog, zeggen dat het opkomstpercentage tussen de 130 en 140 procent zal liggen.
16:13 woensdag 12 september 2012
Volgens de laatste opkomstcijfers van Ipsos Synovate en NOS heeft inmiddels 37 procent van het 'electoraat' gestemd.
15:46 woensdag 12 september 2012
Nederlandse militairen in Afghanistan hebben ook hun stem kunnen uitbrengen voor de Tweede Kamerverkiezingen. Defensie zorgde voor stembussen voor de ongeveer 540 Nederlandse militairen in Kunduz en Mazar-e-Sharif in Afghanistan. Het was voor het eerst dat militairen ter plekke hun stembiljet in een bus konden gooien.
15:37 woensdag 12 september 2012
Minister Spies van Binnenlandse Zaken heeft vanochtend een nieuw stembiljet getest in Alphen aan den Rijn. Na het uitbrengen van haar werkelijke stem, vulde ze het testformulier in.
Met het nieuwe stembiljet kunnen ook blinde, slechtziende en laaggeletterde kiezers zelfstandig stemmen. De nieuwe biljetten kunnen ook sneller worden geteld en digitaal naar kiezers in het buitenland worden gestuurd.
15:28 woensdag 12 september 2012
De stembusgang wordt door de New York Times geduid als een 'windvaan' voor de koers van de rest van Europa. 'Het debat in Nederland wordt gezien als een indicator voor de Duitse verkiezingen volgend jaar, met dezelfde kwesties van Europese solidariteit, nationale belangen en ongenoegen over zwakkere zuidelijke Eurolanden.'
15:19 woensdag 12 september 2012
Gabriëlle Popken, senator voor de PVV van Wilders, heeft haar huis in Den Haag laten verbouwen door Poolse werknemers. De partij van Wilders kwam eerder dit jaar in opspraak door het instellen van een meldpunt waar mensen overlast door onder meer Polen konden melden, of ook konden melden dat Polen klussen deden die ook door Nederlanders gedaan kunnen worden. Aan de verbouwing bij Popken zouden zeven Polen drie maanden lang hebben gewerkt. Popken zegt dat het niet zij, maar de Nederlandse aannemer was die de Polen heeft gecontracteerd.
15:03 woensdag 12 september 2012
Het grootste verschil in de peilingen ligt in de schatting voor het zetelaantal van ouderenpartij 50Plus. Bij TNS NIPO stormt de partij van lijsttrekker Henk Krol met maar liefst vier zetels de Kamer in. Andere opiniepeilers houden het op 2 zetels.
15:03 woensdag 12 september 2012
De peilingen vertonen verder hetzelfde beeld. De PVV van Wilders kan rekenen op 17 à 18 zetels, de SP schommelt tussen de 20 en de 22 zetels en het CDA eindigt volgens de peilingen op 12 tot 15 zetels in de Tweede Kamer.
15:02 woensdag 12 september 2012
In alle grote peilingen zijn VVD en PvdA verwikkeld in een nek-aan-nek-race voor de verkiezingsoverwinning. In twee peilingen zijn de liberalen de grootste met één zetel verschil, de andere peilingen suggereren een gelijkspel.
14:58 woensdag 12 september 2012
"Die hele formatie, dat gaat weken, misschien wel maanden duren", voorspelt Johan Fretz van De Volkskrant. "Een ramp? Nee joh. Vraag maar aan de Belgen, die hebben de tijd van hun leven gehad zonder kabinet."
14:52 woensdag 12 september 2012
Indien links wint in Nederland steunt Den Haag weliswaar de reddingsplannen voor onder andere Griekenland, maar niet meer de harde bezuinigingen zoals Merkel die graag ziet. De Duitse bondskanselier zou na Frankrijk een belangrijke partner in de bezuinigingspolitiek verliezen, aldus Die Welt.
14:51 woensdag 12 september 2012
The Financial Times voorziet echter een terugkeer van kiezers naar het centrum en verwacht teleurstelling bij tegenstanders van Europa en van de noodkredieten om de eurozone te laten aansterken.
14:49 woensdag 12 september 2012
De Nederlandse verkiezingen verzwakken naar verwachting de greep van de Duitse bondskanselier Angela Merkel op Europa en kunnen een opsteker worden voor eurosceptici, volgens de Britse krant The Daily Telegraph.
14:45 woensdag 12 september 2012
In Eindhoven zou rond het middaguur al ruim de helft van de inwoners hun stem hebben uitgebracht, meldt Omroep Brabant. De opkomst was daar om 12.30 uur 57,57 procent. Een opmerkelijk hoog getal, aangezien in andere gemeenten als Amsterdam, Den Haag en Rotterdam de opkomst rond het middaguur tussen de 10 en 20 procent lag.
14:08 woensdag 12 september 2012
Zes uur nadat de stemlokalen op het Nederlandse 'vasteland' zijn opengegaan, mogen ook de inwoners van Caribisch Nederland, om half acht plaatselijke tijd, naar de stembus. Het is de eerste keer dat inwoners van de eilanden Bonaire, Sint Eustatius en Saba deelnemen aan de Tweede Kamerverkiezingen.
14:07 woensdag 12 september 2012
De gemeente Leiden gebruikt stembussen die niet voldoen aan de Kieswet. Zowel de stembussen zelf als de gleuf waar de stembiljetten ingaan, moeten afzonderlijk op slot kunnen, zodat er in geval van ordeverstoringen niet mee gerommeld kan worden. Bij de Leidse bussen kan de sleuf niet degelijk worden afgesloten.
14:06 woensdag 12 september 2012
De Nederlanders stemmen tegen de achtergrond van de eurocrisis en de daarmee verband houdende aftakeling van de welvaartsstaat. De Franse krant Le Monde ziet het poldermodel verloren gaan: "De pilaren van de consensuspolitiek van sociaaldemocraten, christendemocraten en liberalen zijn ingestort en Nederland gaat al naar de vijfde stembusgang in tien jaar tijd. Het geloof in hun 'modèle des polders' is weggevallen."
14:05 woensdag 12 september 2012
In drie stembureaus in de gemeente Heerlen waren vanochtend de stembiljetten een tijd lang op. De drukte was in de stembureaus in Heerlerheide, Welten en Hoensbroek volgens burgemeester Paul Depla zo groot, dat de bureaus in zeer korte tijd door de biljetten heen waren. 'Ik baal hier vreselijk van', zei de burgemeester.
14:02 woensdag 12 september 2012
Ongeveer 13 procent van de stemgerechtigden heeft in de loop van de ochtend zijn stem uitgebracht voor een nieuwe Tweede Kamer. Dat blijkt uit onderzoek van Ipsos Synovate. Daarmee is de opkomst ongeveer hetzelfde als in juni 2010, toen uiteindelijk circa drie op de vier kiesgerechtigden ging stemmen.
14:02 woensdag 12 september 2012
Kiezers in het Gelderse dorp Heteren stonden vanmorgen bij een stemlokaal voor een gesloten deur. Een aantal stembureaus in de gemeente Overbetuwe opent de deuren namelijk pas in de middag. Een woordvoerder van de gemeente zegt dat ze geen idee heeft of de kiezers die hun stem in de ochtend niet konden uitbrengen naar een andere locatie zijn gegaan of in de middag nog terugkomen.
14:01 woensdag 12 september 2012
Geert Wilders roept Nederland op vandaag 'een vuist te maken tegen Brussel'. Hij noemt vandaag een historische dag. 'Uw stem is belangrijker dan ooit', aldus Wilders op Twitter.
13:58 woensdag 12 september 2012
De kans dat de PVV van Geert Wilders in het kabinet komt is nul, zei VVD-leider Mark Rutte vandaag tegen BNR. 'En daarmee brengt een stem op die partij, van iemand die misschien ook wel VVD had willen stemmen, een kabinet met de PvdA dichterbij.
13:56 woensdag 12 september 2012
SGP-voorman Kees van der Staaij viert vandaag zijn 44ste verjaardag. Hij vertelde vanochtend op de radio dat hij een paar boeken, een mooie fles wijn en een leuke pen cadeau heeft gekregen. De jarige Van de Staaij had wel een beetje stempech: 'Ik had dit nog niet eerder meegemaakt. Ik wilde gaan stemmen, maar de punt van mijn rode potlood lag er helemaal uit.' Gelukkig kreeg de lijsttrekker van de SGP prompt een reservepotlood.
13:52 woensdag 12 september 2012
PVV-leider Geert Wilders heeft vanochtend zijn stem uitgebracht in Den Haag. Wilders hoopt op een nieuwe stunt. Bij de vorige verkiezingen wist de PVV een enorme winst te boeken en kwam de partij met 24 zetels in de Tweede Kamer. Deze keer voorspellen de peilingen de PVV-lijstrekker, die sterk ageert tegen de euro en de EU, een iets minder goede uitslag.
13:49 woensdag 12 september 2012
Mark Rutte stemde vandaag op de nummer twee van de VVD-lijst Edith Schippers, net als bij de vorige verkiezingen. Rutte stemde aan het begin van de ochtend in zijn oude lagere school in Den Haag.
13:45 woensdag 12 september 2012
D66-voorman Pechtold bracht als oud-burgemeester van Wageningen zijn stem in die stad uit.
13:43 woensdag 12 september 2012
Arie Slob van de ChristenUnie stemde in het station in Zwolle. Hij moest wel eerst terug naar huis omdat hij zijn identiteitskaart was vergeten.
13:41 woensdag 12 september 2012
Diederik Samsom van de PvdA heeft woensdag als eerste van de lijsttrekkers van de grote partijen gestemd. Hij deed dat in zorgcentrum Groenhoven in zijn woonplaats Leiden. Zijn vrouw en kinderen vergezelden de PvdA-leider.
13:35 woensdag 12 september 2012
Om 07.30 uur zijn in het hele land de stemlokalen open gegaan. Bijna 13 miljoen mensen zijn kiesgerechtigd. Om uiterlijk 21.00 uur sluiten de stembureaus.
13:36 woensdag 12 september 2012
Stichting Kijkonderzoek meldt vanochtend dat ruim 1,7 miljoen mensen gisteravond naar het laatste lijsttrekkersdebat op Nederland 1 gekeken.
