Hoe angst onze maatschappij bepaalt: "Slachtoffers zijn de nieuwe helden"
In gesprek met Knack roept de Brits-Hongaarse socioloog Frank Furedi ons collectief tot de orde. "Het koesteren van het slachtofferschap is een van de kenmerken van onze risicoschuwe, door angst geobsedeerde maatschappij. Helden hebben afgedaan, slachtoffers zijn de nieuwe helden geworden."
De Brits-Hongaarse socioloog, professor aan de University of Kent, heeft wereldfaam verworven met Culture of Fear, een diagnose van een ziekte die volgens Furedi de westerse maatschappij van binnenuit opvreet: angst.
Furedi neemt geen blad voor de mond: "Vroeger bouwden mensen hun identiteit op aan de hand van hun verwezenlijkingen, ze waren de stuwende kracht van hun eigen bestaan. Dat is veranderd, de mens is niet langer het subject maar veeleer het object van zijn eigen leven geworden. Niet wat je hebt gedaan, maar wat je hebt ondergaan, bepaalt wie je bent. Iedereen is tegenwoordig slachtoffer."
Dat we met z'n allen toevlucht zoeken bij psychologen, therapeuten en allerlei coaches, kan bij Furedi op nog minder bijval rekenen: "Opvoedingsdeskundigen, relatietherapeuten, sekstherapeuten, voor elk aspect van je persoonlijke leven is er een expert. In Engeland heb je zelfs life coaches, zelfverklaarde specialisten die de pretentie hebben dat ze je kunnen vertellen hoe je moet leven. De mens wordt niet langer als een wilskrachtig en autonoom individu gezien, maar als een zwakkeling die niet in staat is zich zonder externe hulp staande te houden."
De angstparadox
Waar wat met video's als die van de onthoofding van James Foley door IS, is angst en gruwel dan niet op zijn plaats? "Natuurlijk is het onthoofden van een onschuldige man afschuwelijk, maar het vormt geen enkele bedreiging voor onze persoonlijke veiligheid. Het is paradoxaal: door zo angstig te reageren, spelen we de vijand in de kaart. We creëren onze eigen monsters. We rollen de rode loper uit voor tegenstanders zoals de IS. Het is perfecte reclame om rekruten te werven onder geradicaliseerde moslimjongeren."
Furedi geeft politici als Cameron en De Wever die waarschuwen voor het jihadisme in Westerse steden, een veeg uit de pan: "Dat is toch geen houding? Een echte leider zou zijn volk oproepen om de rug te rechten. Ja, er is terrorisme in de wereld en het zal niet vanzelf verdwijnen. Laten we ermee leren omgaan en intussen vastberaden de waarden verdedigen waar onze westerse maatschappij voor staat: vrijheid, tolerantie en democratie."
