Hoe Emile (2) na beet van vleermuis ebola verspreidde
Wat als een tragedie voor een gezin uit Guinee begon, is uitgegroeid tot een crisis in heel West-Afrika en sinds kort ook daarbuiten. Toen een peuter in Meliandou, in het zuiden van Guinee, in contact kwam met een fruitvleermuis, was dat het startschot voor een spoor van vernieling dat nog lang niet is gestopt. De Amerikaanse regering noemt ebola intussen de zwaarste epidemie sinds aids.
In december vorig jaar werd de twee jaar oude Emile in de buurt van het dorp Meliandou gebeten door een van de fruitvleermuizen die bij valavond in heel West-Afrika in bomen samentroepen. Op dat moment werd Emile 'Patient Zero', het onfortuinlijke eerste slachtoffer van een ebola-uitbraak die al meer dan 3.800 slachtoffers maakte en enkele van de meest kwetsbare landen in West-Afrika in de chaos stortte.
Gezinstragedie
Op 26 december kreeg Emile koorts. Hij overleed twee dagen later. Nog eens acht dagen later overleed zijn zusje van drie, Philomena. Hun moeder Sia overleed op 11 januari aan de ziekte, hun grootmoeder Koumba drie dagen later. Onderzoekers menen dat deze overlijdens de opmars van het virus door Guinee en de naburige landen Liberia en Sierra Leone hebben ingezet.
Dokters dachten aan cholera
"Na het overlijden van het jongetje bleef de ziekte ongemerkt smeulen en werden verschillende besmettingsketens in gang gezet", zo stelt de Wereld Gezondheidsorganisatie (WHO). Dorpelingen waren bang, dokters stonden voor een raadsel. Sommigen dachten dat het om een uitbraak van cholera ging, maar niemand was zeker en in dat informatievaccuüm kon het virus zich makkelijk verspreiden.
Vage grenzen
Inmiddels heeft de WHO achterhaald dat Meliandou in de 'hot zone' van de uitbraak ligt: een driehoekig woudgebied waar de grenzen van Guinee, Liberia en Sierra Leone samenkomen. Deze landen liggen al jarenlang in conflict inzake diamanten en andere natuurlijke rijkdommen. De gezondheidsvoorzieningen zijn er beperkt, de bevolking is het gewend de grenzen over te steken op zoek naar werk of een beter bestaan.
Kettingreactie
Volgens de WHO liep een vriend van het gezin van Emile, een man uit Sierre Leone, de ziekte op en overleed hij in Kangama, in Sierra Leone. Een neef van Koumba, de oma van Emile, reisde naar de Guinese hoofdstad Conakry, waar hij op 5 februari overleed.
Zo begon een kettingreactie van virale vernieling die het pad zou effenen voor ebola in West-Afika.
In een artikel dat in april dit jaar werd gepubliceerd in The New England, halen onderzoekers het geval aan van een besmette hulpverlener.
"Op 10 maart 2014 alarmeerden ziekenhuizen in Guéckédou en Macenta het ministerie van Volksgezondheid van Guinee en - twee dagen later - Médecins Sans Frontières over clusters van een mysterieuze ziekte gekenmerkt door koorts, hevige diarree, braken en een hoge sterftegraad", schreven de onderzoekers.
Op 23 maart publiceerde de WHO op haar website een formele melding over een ebola-uitbraak in Guinee. Tegen 8 augustus noemde de WHO de epidemie "een bedreiging van de volksgezondheid die internationale bezorgdheid verdient".
Diezelfde maand bevestigde een team van Europese en Afrikaanse onderzoekers de hypothese dat de uitbraak was veroorzaakt door het contact van één peuter met één besmette vleermuis. De 17 specialisten brachten drie weken door in de buurt van Meliandoe, interviewden er de inwoners en vingen vleermuizen en andere dieren. Hun besluit luidde dat de ziekte werd verspreid door kolonies van migrerende fruitvleermuizen.
Vandaag, meer dan negen maanden na het overlijden van Emile, bekampen uitgeputte en vaak slecht uitgeruste gezondheidswerkers nog altijd het virus in Sierra Leone, Guinee en Liberia. Kleinere uitbraken werden opgetekend in Senegal en Nigeria, maar die konden snel worden ingedijkt. Op 30 september werd het eerste geval van ebola in de VS gediagnosticeerd.
Spanje
Eerder deze week verklaarden de Spaanse autoriteiten dat een verpleegster die een Spaanse missionaris had verzorgd - die man had het virus in Sierra Leone opgelopen en overleed in Madrid - positief had getest op ebola. De 44-jarige Teresa Romero werd daarmee de eerste persoon die de ziekte opliep buiten West-Afrika.
