Hoe komt HRW aan informatie over martelen in Syrië?
'De Folter-archipel', het nieuwe rapport van mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch beschrijft hoe het Syrische regime mensen martelt in 27 verschillende detentiecentra, inclusief details over het hoe, waar, wanneer en onder wiens commando dat gebeurde. Maar hoe komt de organisatie aan gegevens uit een land dat hier zelf niet mee naar buiten treedt en waarnemers angstvallig weert?
Sinds de opstand in maart vorig jaar begon, heeft Damascus er alles aan gedaan om onafhankelijke waarnemers buiten te houden. Ook al werden er in april 300 VN-waarnemers toegelaten en kregen enkele journalisten een visum: ze werden tegengewerkt van zodra ze onderzoek wilden doen naar de gebeurtenissen. Zo werden waarnemers en journalisten na een massaslachting in Qubeir op 7 juni in eerste instantie door het leger tegengehouden en konden ze het dorp pas een dag later betreden. Ze zagen er wel plassen bloed, maar geen lichamen.
"Een andere complicatie is de propaganda van beide zijden", schrijft HRW-onderzoeker Ole Salvang op de site van CNN. "Informatie van de regering vertrouwen we al lang niet meer, maar we kunnen die van oppositie-activisten ook niet altijd vertrouwen. Sommigen willen bijvoorbeeld niet toegeven dat een slachtoffer een strijder was, en stellen dat er een burger is omgekomen."
Kogelgaten en bloedsporen
Toch probeert de organisatie zoveel mogelijk feiten te verzamelen en liefst zelf het gebied te betreden. "We zijn meerdere malen zonder toestemming in Syrië geweest om mogelijke geweldsmisdrijven te onderzoeken", aldus Salvang. "We fotografeerden kogelgaten en bloedsporen op een plek waar mensen geëxecuteerd zouden kunnen zijn, interviewden burgers die de lichamen hadden gevonden en spraken in een enkel geval met een overlevende."
Een andere bron van informatie zijn de vele Syriërs die het land ontvluchten. "Door zoveel mogelijk verschillende getuigenissen van mensen die elkaar niet ontmoet hebben met elkaar te vergelijken, proberen we de waarheid te achterhalen. Het rapport is gebaseerd op meer dan 200 lange en gedetailleerde gesprekken. We ondervragen voormalige gevangenen niet alleen over de martelingen, maar ook over de opzet van de gebouwen, de locaties van de verhoor- en martelkamers en de namen van bewakers en andere gevangenen. We documenteren littekens, bestuderen foto's en vragen mensen zo precies mogelijk de plek te tekenen waar ze werden vastgehouden. Vervolgens moeten ze die op satellietfoto's proberen aan te wijzen."
Netwerk van geheime detentiecentra
Dezelfde vragen worden gesteld aan deserteurs uit het leger en de geheime dienst die in deze centra hebben gewerkt. "Veel van hen gaven ons namen en rangen van hun meerderen. Op deze manier ontdekten we dat de autoriteiten een netwerk van geheime detentiecentra hebben opgezet. We vermeldden er 27, al zijn het er waarschijnlijk meer, omdat meerdere getuigen dezelfde gebouwen, locaties en manieren van martelen hebben genoemd."
