Hoe media worstelen met de Charlie Hebdo-beelden

Veel media worstelen deze dagen met het gebruik van de heftige beelden van de aanslag, maar ook van de Charlie Hebdo-cartoons. Niet plaatsen, wel plaatsen? Op de voorpagina, of juist ergens middenin? Persbureau AP besloot zelfs geen enkele foto met gewraakte cartoons via de beeldbank aan te bieden.

"Het is al jaren ons beleid om provocatieve beelden niet in ons aanbod op te nemen", verklaarde een woordvoerder van AP het op sociale media bekritiseerde besluit. Wel biedt het persbureau foto's aan van de hoofdredacteur met een Charlie Hebdo in zijn hand, maar dan ingezoomd op zijn hoofd, waardoor alleen de koptitel van het blad te zien is. Onder meer The Telegraph nam deze foto uit 2012 mee.

De foto's uit dezelfde serie waarbij de bij de aanslag omgekomen cartoonist triomfantelijk enkele voorpagina's laat zien, werden in de loop van de gisteren verwijderd uit de AP-beeldbank. Ze zijn op het internet overigens nog volop te vinden, de meeste Belgische en Nederlandse kranten namen de foto's mee, met name op hun sites. Grote internationale kranten als The New York Daily News waren voorzichtiger en besloten de foto's te gebruiken, maar de cartoons op de voorpagina's onherkenbaar te maken.

Acties

Volkskrant-fotobespreker Hans Aarsman besloot actie te ondernemen tegen het AP-besluit. Aarsman liet via Twitter weten geen foto's van het persbureau te zullen bespreken voor zijn wekelijkse rubriek in de krant. "Tot AP de cartoons weer beschikbaar maakt. Ongeblurred en ongepixeld. Lafbekken!" Voor de Nederlandse kranten Volkskrant en de NRC Handelsblad is het plaatsen van de cartoons geen discussie. NRC Next plaatste vandaag een cartoon op de voorpagina, voorzien van drie kogelgaten.

De Volkskrant plaatste op de site een fotospecial met een overzicht van Charlie Hebdo-cartoons. Deze zijn vandaag ook in de krant te zien. Volkskranthoofdredacteur Remarque in een reactie: "We geven journalistieke uitdrukking aan de schok die dit veroorzaakt, we belichten de aanval op de vrijheid van alle kanten, we brengen een hommage aan Charlie Hebdo en we drukken uiteraard de cartoons af van de vermoorde tekenaars."  

The New York Times besloot geen foto's te plaatsen waarop cartoons te zien zijn. "Wij plaatsen nooit beelden die de intentie hebben om een geloofsovertuiging te krenken. Na beraad hebben we besloten dat onze redacteuren de cartoons in woorden zouden beschrijven", verklaarde een woordvoerder gisteren. Grote tv-stations in de VS besloten tot terughoudendheid. ABC en CBS lieten weten de cartoons niet te tonen, FOX News deed het eenmaal en liet weten dat niet nog eens te zullen doen. De NOS in Nederland stelt geen aanleiding te zien om uitzenden van de cartoons uit de weg te gaan. Hoofdredacteur Gelauff:"We laten de cartoons wel zien in onze uitzendingen: niet als statement, maar omdat ze nieuwswaarde hebben."

Liquidatie

Behalve de foto's zorgden ook de heftige beelden van de liquidatie van een agent tijdens de aanslag voor hoofdbrekens op journalistieke redacties. De NOS toonde de beelden eenmaal, vlak nadat de beelden binnenkwamen. "We laten dit zien, omdat dit is hoe de terreurdaad eruit heeft gezien in Parijs." Nog geen tien minuten later werd het filmpje herhaald, maar het fatale moment was zwart gemaakt, alleen de knal van de kogel klonk nog. NOS-hoofdredacteur Marcel Gelauff even na de uitzending: "De liquidatie is 1 keer wel uitgezonden om te laten zien dat deze terreur op straat er zo uitziet. Zeer schokkend, maar dit is wat plaatsvond."

Volgens Volkskrant-tv-recensent Jean-Pierre Geelen een verkapt excuus: "Een merkwaardige reactie, die vaagjes een excuus leek te moeten verwoorden. Gebaseerd op de kennelijke gedachte dat er beeld bestaat dat zo schokkend is dat je het hooguit éénmaal mag uitzenden. Daarna is het plotseling te schokkend om nog herhaald te worden." Ook RTL en buitenlandse zenders onthielden de kijker het ene moment. CNN had het beeld niet verduisterd, maar vertroebeld. De nieuwszender toonde wel stilstaand beeld van het fatale moment. De beelden zijn op diverse Nederlandse websites wel ongecensureerd te vinden, onder meer op die van De Telegraaf en Geenstijl.

Beveiliging

Vooral bij het al dan niet tonen van de cartoons speelt angst voor aanslagen een rol. Er wordt sinds gisteren extra gelet op de beveiliging van journalistieke redacties. Zo is de beveiliging rond het pand van het Nederlandse TMG, waar onder meer de redacties van De Telegraaf en Metro zijn gevestigd, sinds vannacht opgeschroefd. De leiding van NRC Media, waar NRC Handelsblad en nrc.next onder vallen, doet geen uitlatingen over eventuele extra beveiliging. Ook bij de redacties van de Volkskrant en Het Parool, die in hetzelfde pand in Amsterdam zijn gehuisvest, is afgesproken geen mededelingen te doen over veiligheidsmaatregelen.