Is vrijgelaten Amerikaan een held of deserteur?
Door een opmerkelijke deal tussen het Witte Huis en de taliban is de laatste Amerikaanse krijgsgevangene in Afghanistan na 5 jaar een vrij man. Maar is deze Bowe Bergdahl nu een held of een deserteur?
Bowe Bergdahl (28) is bepaald geen Amerikaanse militair van dertien in een dozijn. In zijn jongere jaren ging hij vaak met zijn rugzak op reis, hij toerde door Europa. Hij zeilde als tiener over de Atlantische Oceaan naar de Grote Oceaan.
Hij was een getalenteerd balletdanser - overigens zou hij de danskunst vooral hebben willen leren om een betere vechtsporter te worden.
Een stoere motorcrosser. Kind van eigenzinnige ouders uit de dunbevolkte staat Idaho, die hem niet naar een reguliere school stuurden maar hem liever thuis onderwezen.
Bergdahl stond bekend als een welgemanierde jongeman met een eigen kijk op de wereld. Een wereldvisie die maakte dat hij wél als militair naar Afghanistan wilde, maar dan toch vooral om de Afghaanse bevolking te helpen. Met oorlogstaal als het uitroeien van de as van het kwaad of het aanpakken van terroristen had Bergdahl niet veel op. Zijn trotse ouders evenmin.
Dat Bergdahl als Amerikaans militair niet naar Afghanistan ging om te vechten staat wel vast. Minder duidelijk zijn de omstandigheden waaronder hij 5 jaar geleden gevangen werd genomen door de taliban in het oosten van Afghanistan, tegen de grens met Pakistan.
Er zijn verhalen dat Bergdahl op een dag - het was 30 juni 2009 - zomaar te voet zijn militaire basis in de provincie Paktika uit wandelde, of dat hij zich moedwillig tijdens een patrouille liet afzakken en zo een eenvoudige prooi werd voor de taliban. Hij was toen pas een paar maanden in Afghanistan.
Collega's
Onder zijn collega's staat Bergdahl daarom niet per se bekend als een held, die in het heetst van de strijd zeer tegen zijn zin in handen van de vijand zou zijn gevallen. Sterker nog, afgelopen weekend in de uren na zijn vrijlating regende het negatieve reacties op verschillende militaire websites en blogs. Bergdahl zou een deserteur zijn, die moedwillig in de armen van de taliban liep en door zijn acties zijn collega's onnodig in gevaar bracht. Als hij is teruggekeerd moet hij, zo vinden zij, zich verantwoorden voor de krijgsraad.
Held of deserteur, het was het Witte Huis er toch vooral veel aan gelegen om Bergdahl vrij te krijgen.
Per slot van rekening was hij de enige Amerikaanse krijgsgevangene in handen van de taliban. Juist nu de Amerikaanse president en opperbevelhebber Barack Obama vrijwel al zijn troepen uit Afghanistan heeft teruggetrokken, mag er geen man achterblijven.
Om dat voor elkaar te krijgen, heeft het Witte Huis een opmerkelijke deal gesloten met de taliban. De regering van oliestaat Qatar speelde daarbij een bemiddelende rol.
In ruil voor de vrijlating van Bergdahl, laat Amerika vijf leden van de taliban die worden gevangengehouden in Guantanamo Bay gaan. De regering van oliestaat Qatar speelde bij de onderhandelingen een bemiddelende rol. Het akkoord tussen het Witte Huis en de taliban zet nog meer kwaad bloed bij de critici van Bergdahl.
Ouders
De blijdschap van Bergdahls ouders is er niet minder om. Zij kunnen hun zoon binnenkort weer in hun armen sluiten. Jarenlang moesten ze het doen met spaarzame talibanvideo's waarop het uitgemergelde gezicht van hun zoon te zien was.
Hij herstelt nu in een Amerikaans legerhospitaal in Duitsland. Samen met Obama maakten de ouders afgelopen weekend de vrijlating van hun zoon wereldkundig in de tuin van het Witte Huis. "We zijn hem nooit vergeten," zei de president. Het was ook het moment dat Bowe's vader Bob zijn zoon in een Afghaans dialect toesprak. Deze taal maakte hij zich afgelopen jaren eigen, om op die manier respect te tonen aan de mannen die zijn zoon gevangen hielden.
Ook liet hij om diezelfde redenen een grote baard groeien. Bowe's moeder straalde van oor tot oor. "Ik kan niet wachten hem te knuffelen."
