Italië eist EU-daadkracht: "Anders laten we migranten onze grens oversteken"

De Europese ministers van Binnenlandse Zaken zijn het vandaag in Luxemburg niet eens geraakt over een verdeelplan voor vluchtelingen die aankomen in Italië en Griekenland. Het is nu uitkijken of de staatshoofden en regeringsleiders volgende week op een top in Brussel een doorbraak kunnen forceren in de aanpak van de vluchtelingencrisis.

Italië dreigde met "een plan B dat Europa enorm zal raken" indien de Europese Unie niet tot een vergelijk inzake de vluchtelingenopvang komt. Premier Matteo Renzi waarschuwt dat Italië tijdelijke visums aan de migranten zou uitreiken die hen volgens het Schengenakkoord het recht geven de grenzen van Italië over te steken. Daarnaast zou Italië kunnen weigeren migranten aan wal te laten die door buitenlandse marineschepen op de Middellandse Zee werden gered. De Duitse minister van Binnenlandse Zaken, Thomas de Maizière, waarschuwt dat het vrije verkeer in Europa op het spel staat als landen hun verantwoordelijkheid niet nemen.

Daarbij gaat het in de eerste plaats over het quotaplan om asielzoekers te verspreiden over de 28 lidstaten van de Europese Unie. Vluchtelingen uit probleemlanden als Syrië, Soedan en Eritrea die via de Middellandse Zee Europa proberen te bereiken, zorgen vooral voor problemen in Italië, Griekenland en Malta.

Griekenland en Italië ontlasten
Lidstaten zoals Duitsland en Oostenrijk steunen het plan waarbij 60.000 asielzoekers worden verdeeld over 25 landen. De commissie wil daarmee Griekenland en Italië ontlasten. Deze twee Zuid-Europese staten worden overspoeld door vluchtelingen. Andere landen argumenteren dat migranten niet gedwongen kunnen worden te verhuizen naar landen waar ze zich niet willen vestigen.

1800 doden
Dit jaar kwamen al meer dan 1800 migranten om het leven in de Middellandse Zee, 20 keer meer dan in dezelfde periode in 2014. De meesten onder hen hadden in gammele en overbevolkte boten de oversteek vanuit Libië gewaagd.

De voorbije weken hebben marineschepen, waaronder ook het Belgische schip Godetia, duizenden mensen gered. Maar er is nog geen akkoord over de verspreiding van de migranten over Europa noch over de manier waarop de netwerken van mensensmokkelaars moeten worden aangepakt.

Spanningen tussen Italië en Frankrijk
Sinds enkele dagen ligt Italië ook overhoop met Frankrijk. In de Italiaanse grensplaats Ventimiglia kamperen 200 migranten uit Soedan en Eritrea. Frankrijk verwijt Italië de Europese asielwetgeving met voeten te treden, Rome argumenteert dat de migranten Italië slechts als een transitland zien. De Italiaanse politie heeft het kamp in Ventimiglia vandaag hardhandig ontruimd, het Rode Kruis biedt noodopvang in het treinstation van Ventimiglia.

"Wij moeten solidair zijn met onze Italiaanse vrienden, en zij moeten verantwoordelijk zijn", verklaarde de Franse minister van Binnenlandse Zaken Bernard Cazeneuve. "Verantwoordelijkheid omvat ook het organiseren van de terugkeer van migranten".

"Kaakslag voor Europa"
De Italiaanse minister van Binnenlandse Zaken Angelino Alfano zegt dat niet alleen het principe van het vrij verkeer op het spel staat, maar tevens het Europese asielbeleid, het principe van de verantwoordelijkheid en dat van de solidariteit. "Daarom moeten we het politieke bankroet van Europa verhinderen. Wat in Ventimiglia gebeurt, is een kaakslag voor Europa. Het is het bewijs dat de migranten niet naar Italië komen om in ons land te blijven, maar om naar Europa te komen".

Italië en Griekenland (dat dit jaar al 100.000 bootvluchtelingen op zijn kusten zag arriveren) dringen er op aan dat andere EU-landen een deel van de lasten dragen.

Schengenakkoord
De Italiaanse premier Renzi waarschuwt dat, indien er geen eerlijke regeling komt, Italië visums zal beginnen uitreiken waarmee migranten volgens het Schengenakkoord in Europa zullen mogen rondreizen. "Als de Europese Raad voor solidariteit kiest, goed. Doet ze dat niet, dan hebben we een plan B klaar dat Europa zwaar zal kwetsen", verklaarde hij aan de Italiaanse krant Corriere della Sera.

Zeerecht
Hoewel geen details over het Plan B van Italië bekend zijn, wordt gesuggereerd dat Italië migranten die door niet-Italiaanse marineschepen op zee werden gered kan verbieden voet op Italiaanse bodem te zetten.

Gevraagd of dat klopt, antwoordde de Italiaanse minister voor Europese Zaken Sandro Gozzi: "Het is duidelijk dat we in een mogelijke tweede fase alle aspecten van het internationale zeerecht zullen toepassen".

Het Schengenakkoord maakte een eind aan de meeste grenscontroles binnen de Europese Unie om zo het vrije verkeer mogelijk te maken. De Duitse binnenlandminister Thomas de Maizière zei dat Duitsland geen terugkeer van grenscontroles wil, maar dat het vrije verkeer in het gedrang komt als er geen verantwoordelijkheid wordt genomen.