Jane Goodall (91), de bekendste apenonderzoekster ter wereld, overleden
De Britse biologe en antropologe Jane Goodall is woensdagochtend overleden. Dat maakt het Jane Goodall Instituut woensdag bekend. Ze werd 91 jaar oud.
KIJK. VTM NIEUWS kon Jane Goodall, die een unieke band had met chimpansees, in 2022 nog interviewen:
De antropologe was in Californië op het moment van haar overlijden. Goodall stierf een natuurlijke dood, aldus het Jane Goodall Institute in een bericht op sociale media. Ze was bezig aan een lezingenreeks in de Verenigde Staten.
“Dr. Goodalls ontdekkingen als etholoog hebben een revolutie teweeggebracht in de wetenschap, en ze was een onvermoeibare pleitbezorger voor de bescherming en het herstel van onze natuurlijke wereld”, aldus het bericht.
Wereldberoemd danzij onderzoek naar chimpansees
Goodall werd wereldberoemd in de jaren zestig met haar onderzoek naar wilde chimpansees in het Gombe-reservaat in Tanzania. Ze was 26 toen ze voor het eerst naar Tanzania reisde om wilde chimpansees te observeren en ontdekte dat de apen niet alleen gereedschap maken en gebruiken, maar ook vlees eten, rituelen uitvoeren en zelfs georganiseerde conflicten uitvechten. Die vaststellingen veranderden de manier waarop de wetenschap keek naar de scheidingsslijn tussen mens en dier.
Haar mentor, de Britse paleoantropoloog Louis Leakey, reageerde toen legendarisch: “Nu moeten we óf het begrip ‘gereedschap’ herdefiniëren, óf de definitie van ‘mens’, óf accepteren dat chimpansees ook mensen zijn.”
Goodall gaf de chimpansees die ze observeerde namen – Flo, David Greybeard, Fifi – in plaats van nummers. Het maakte haar werk toegankelijk en herkenbaar, en gaf de dieren voor het eerst een eigen plaats in de wetenschap én in de harten van het publiek.
KIJK. Wetenschapsexpert Martijn Peters: “Ze heeft meermaals de wetenschap op haar kop gezet”
Een icoon voor wetenschap en natuur
Met haar onorthodoxe aanpak, ze leefde tussen de chimpansees om hun gedrag van dichtbij te volgen, inspireerde Goodall generaties vrouwelijke wetenschappers, zoals Dian Fossey en Biruté Galdikas. Televisiespecials en haar boeken maakten van haar een wereldbekende naam en gezicht.
Vanaf de jaren zeventig legde ze zich steeds meer toe op bescherming van de dieren en hun leefgebied. Ze verzette zich tegen het vangen van chimpansees voor dierentuinen en laboratoria en trok de wereld rond om te pleiten voor natuurbehoud.
In 1977 richtte ze het Jane Goodall Institute op, dat inmiddels in 35 landen actief is. Haar programma Roots & Shoots, dat jongeren betrekt bij natuurbehoud, draait in meer dan 120 landen.
In 1964 trouwde Goodall met de Nederlandse wildlife-fotograaf Hugo van Lawick, met wie ze een zoon kreeg, Hugo Eric Louis. Het huwelijk strandde in 1974. Later hertrouwde ze met Derek Bryceson, directeur van de nationale parken in Tanzania, die in 1980 overleed.
Pionier voor vrouwelijke wetenschappers
Goodall was een pionier in haar vakgebied, zowel als vrouwelijke wetenschapper in de jaren zestig als door haar onderzoek. Ze maakte de weg vrij voor een reeks andere vrouwen om in haar voetsporen te treden, waaronder wijlen Dian Fossey. In 2023 werd de onderzoekster benoemd tot Officier in de Orde van Oranje-Nassau. Ze werd toen geprezen als een bron van inspiratie voor met name vrouwen en meisjes wereldwijd.
“Werk zal worden voortgezet”
"Jane is overleden, maar haar missie wordt voortgezet door duizenden mensen", zo reageert het Jane Goodall Instituut Nederland op het overlijden van de bekende primatoloog. "Ondanks het feit dat Jane op hele hoge leeftijd was, zijn we geschokt door dit onverwachte nieuws."
Tijdens haar leven heeft Goodall "generaties wetenschappers geïnspireerd, talloze mensen uit alle lagen van de samenleving hoop geboden, en ons allemaal op het hart gedrukt dat 'ieder van ons elke dag een verschil maakt - het is aan onszelf om te bepalen welk verschil dat is'", aldus het instituut.
