Kabinetsformatie in Italië kan beginnen na verkiezing linkse kamervoorzitters
De Kamer van Afgevaardigen en de Senaat van Italië zijn erin geslaagd om een nieuwe voorzitter te kiezen, allebei uit het centrumlinkse kamp. Dat betekent dat bijna drie weken na de parlementsverkiezingen de kabinetsformatie kan beginnen. De eerste formele stap is daarbij het advies van de voorzitters van beide kamers van het parlement aan president Giorgio Napolitano.
Vrijdag hadden beide kamers al enkele keren tevergeefs geprobeerd om een nieuwe voorzitter te kiezen, toen ze voor het eerst in de nieuwe samenstelling bijeenkwamen. Maar vandaag kozen zowel Kamer als Senaat voor een voorzitter uit het centrumlinkse kamp. De Democratische Partij (PD) van ex-communisten en progressieve katholieken levert Senaatsvoorzitter Pietro Grasso (68); het 'Italiaanse GroenLinks' SEL levert Kamervoorzitter Laura Boldrini (51).
Boldrini behaalde in de Kamer een absolute meerderheid met 327 stemmen achter haar naam. In de Senaat heeft links geen absolute meerderheid, want de vroegere maffiajager Pietro Grasso had met 137 slechts 20 stemmen meer dan zijn rechtse tegenstrever, uittredend voorzitter Renato Schifani. Diens kandidatuur was voorgedragen door de partij van ex-premier Silvio Berlusconi, Volk van de Vrijheid. Grasso kreeg 20 stemmen meer dan de linkse coalitie, die hem had voorgedragen, rijk is.
Ze kregen allebei ook steun van de Beweging 5 Sterren (M5S) van de komiek Beppe Grillo, die voor het eerst in het parlement zit. Dat wordt gezien als overwinning voor Pier Luigi Bersani, de kandidaatpremier van de PD. Het centrumlinkse kamp heeft in de Kamer een absolute meerderheid, maar lonkt in de Senaat naar steun van de M5S.
Staande ovatie
De nieuwe voorzitters zijn allebei nieuwkomers in de politiek. Grasso gaf van 2005 tot eind 2012 bij het Openbaar Ministerie leiding aan de strijd tegen de georganiseerde misdaad, als nationaal antimaffiaprocureur. Boldrini is journaliste en voormalig woordvoerster van Unhcr, de VN-organisatie voor steun aan vluchtelingen.
Boldrini en Grasso kregen bij hun eerste toespraken als kamervoorzitters staande ovaties. Boldrini's toespraak, met bevlogen pleidooien voor de rechten van de vrouw en de strijd tegen de maffia, is op Italiaanse nieuwssites al tienduizenden keren bekeken.
Europa
Tijdens zijn eerste toespraak als Senaatsvoorzitter zei Grasso dat Italië "snelle en efficiënte antwoorden" nodig heeft op de problemen waarmee het door de economische crisis te maken heeft. Het lot van Italië is meer dan ooit verbonden met dat van de andere Europese landen, aldus Grasso.
Italië is de derde economie van de eurozone en heeft te kampen met een enorme staatsschuld. President Giorgio Napolitano hamert op het belang van een snelle kabinetsformatie om het vertrouwen van de financiële markten te houden.
De verkiezing van de twee voorzitters betekent echter niet dat de politieke impasse in Italië voorbij is. Ondanks het voorzitterschap van beide kamers, die hetzelfde gewicht in de schaal leggen, kan links omwille van het ontbreken van een abolute meerderheid in de Senaat, nog steeds niet een regering vormen die het vertrouwen kan krijgen. Wel maakt de voorzittersverkiezing het president Giorgio Napolitano mogelijk officieel politieke leiders te consulteren met het oog op de vorming van een regering.
En nu?
De volgende stap in de kabinetsformatie is nu een afspraak tussen de twee Kamervoorzitters en president Giorgio Napolitano (87). is nu het consulteren Italiaanse staatsrecht is daarbij de eerste stap dat de president de voorzitters van Kamer en Senaat consulteert. Volgens het ongeschreven staatsrecht ontvangt Napolitano vervolgens zijn nog in leven zijnde voorgangers. Op dit moment is dat alleen de 92-jarige Carlo Azeglio Ciampi.
Daarna zijn de leiders van de politieke groeperingen aan de beurt. Napolitano gaat vervolgens een informateur of formateur aanwijzen. Dat wordt naar verwachting Pier Luigi Bersani van de centrumlinkse Democratische Partij (PD) van ex-communisten en progressieve katholieken. De PD, het 'Italiaanse GroenLinks' SEL en hun bondgenoten hebben samen een absolute meerderheid in de Kamer van Afgevaardigden.
In de Senaat is zo'n meerderheid echter ver te zoeken, ook met de steun van de aanhangers van huidig demissionair zakenpremier Mario Monti. Bersani lonkt daarom naar de steun van de Beweging 5 Sterren (M5S) van komiek Beppe Grillo, die voor het eerst in het parlement zit. Bersani hoopt met een hervormingsprogramma op hoofdpunten een meerderheid in de Senaat achter zich te krijgen.
Na een benoeming door president Napolitano moet een kabinet-Bersani binnen 10 dagen het vertrouwen vragen aan Kamer en Senaat. Dat ging in de geschiedenis van de Italiaanse Republiek vijf keer mis, voor het laatst met het kabinet-Andreotti V. Dat werd in 1979 al na 11 dagen weer naar huis werd gestuurd door het parlement.
