Kiezen Egyptenaren voor Moebarak-light of het complete islampakket?
In Egypte wordt een opvolger gekozen voor president Hosni Moebarak. Het resultaat van deze historische verkiezing kan niemand voorspellen. Al worden er woede kansen toegedicht aan een islamist, een vertrouweling van Moebarak en de gewezen baas van de Arabische Liga.
Als de Egyptenaren deze week een opvolger kiezen voor president Hosni Moebarak, slaan ze de weg in voor een nieuwe republiek. Toch zien de meeste kiezers slechts twee alternatieven: een light-versie van ex-president Moebarak of een kortzichtige islamist, die christenen en liberalen als tweederangsburgers behandelt. Dat zijn geen goede vooruitzichten voor een vreedzame, democratische toekomst.
Taliban-dictatuur
De verkiezingsstrijd werd al vuil gespeeld. De topkandidaten uit het liberale kamp verwijten de islamisten het land te willen hervormen tot een soort taliban-dictatuur. De islamisten beweren immers dat hun seculiere tegenstanders niets anders zijn "dan een restant van het oude regime".
De eenmakende 'geest van de revolutie', die bij de parlementsverkiezingen nog voelbaar was, is vervlogen. Heel Egypte is weliswaar door verkiezingskoorts gevat. Maar er speelt ook grote angst mee. De voorbije maanden hebben immers aangetoond dat bereidheid tot compromissen sluiten geen sterke eigenschap is van de Egyptische politiek. Nu al hebben enkelen onder hen te kennen gegeven dat ze een verkiezingsresultaat dat niet naar hun zin is, als onrechtmatig zullen aanvechten. Nieuwe protesten en geweld zijn het gevolg dan.
Bevoegdheden?
Bovendien is het nog steeds niet duidelijk welke machtsbevoegdheden de nieuwe staatsleider zal hebben. Zo willen de generaals, die na de aftocht van president Hosni Moebarak in februari 2011 de macht hadden overgenomen, hun privileges niet opgeven. Welke rechten de nieuwe grondwet aan de president wil geven, staat ook nog volledig open.
Twee ronde is cruciaal
Dat een van de kandidaten in de eerste stembusgang morgen en donderdag meer dan 50 procent van de stemmen haalt, lijkt onwaarschijnlijk. Daarom gaat het er nu vooral om wie de tweede en beslissende ronde op 16 en 17 juni haalt. In totaal staan er 13 namen op de stembrieven, waarbij één kandidaat zich inmiddels officieus uit de race heeft teruggetrokken.
Vijf kandidaten
Volgens de laatste peilingen maken vijf kandidaten een kans om de finale te bereiken: Ahmed Shafik, de laatste regeringsleider onder Moebarak, de liberale carrièrerediplomaat Amr Mussa, die secretaris-generaal van de Arabische Liga was, Abdel Moneim Aboul Fotuh, die zich als gematigd islamist verkoopt, Mohammed Mursi, de officiële kandidaat van de Moslimbroeders, en de activist Hamdien Sabbahi, de favoriet van oud-links en de jeugd.
De elite van het land, die vorig jaar nog luidkeels juichte toen het leger Moebarak van de macht verdreef, is intussen diep gefrustreerd geraakt. Vooral academici en zakenlui vragen zich af of een democratie volgens het principe 'one man, one vote' werkelijk de juiste weg is voor een land waarvan een kwart van de bevolking niet kan lezen en schrijven.
"Was het oude regime werkelijk zo slecht?"
"Het is inderdaad ironisch dat de revolutie, die als vrijheidsbeweging van de jonge, dynamische Egyptische jeugd was begonnen, ons nu in ijltempo van de ene dictatuur naar de andere stuurt. Deze keer wordt het een dictatuur van heilige mannen. Eerlijk waar, met veel spijt geef ik toe dat ik me langzaam begin af te vragen of het oude regime werkelijk zo slecht was. God bescherme dit gezegende land voor de onverschilligen en hebzuchtigen", verklaarde een jonge ondernemer uit Kairo, die een jaar geleden nog boordevol optmisme en plannen zat. "Lieve Amr Mussa, red ons alsjeblief van de huichelaars!", bidt een Egyptische leerkracht Engels, die in Saoedi-Arabië woont.
Radwa Fausi (27) wil haar stem aan Hamdien Sabbahi geven, "omdat hij afstand van de Moslimbroeders neemt en voor sociale rechtvaardigheid is". Maar net zoals vele aanhangers van de 'enige revolutionair' onder de kandidaten, heeft ook deze jonge vrouw, die in een callcenter in Kairo werkt, angst dat haar stem verloren gaat, omdat Sabbahi in de peilingen meestal op de vierde of vijfde plaats staat.
Westen is bezorgd
Westerse regeringen en in Kairo gevestigde buitenlandse bedrijfsvertegenwoordigers hadden na de parlementsverkiezingen in het voorjaar verklaard, dat ze ook nu nog aan de kant van Egypte staan nu meer dan 70 procent islamisten in het parlement zetelen. In werkelijkheid volgen ze de economische en politieke ontwikkeling van het land met grote bezorgdheid. Een verkiezingsoverwinning van de islamist Abul Fotuh, die door de radicaal-islamistische salafisten wordt ondersteund, zou touroperators en investeerders serieus doen opschrikken.
Ook een actuele bevraging van het Amerikaanse instituut voor opinieonderzoek Pew bracht een voor Westerse promotoren van de democratie een alarmerend resultaat. Op de vraag welk land een voorbeeld voor de rol van de religie in de politiek en de regering zou zijn (Turkije of Saoedi-Arabië) koos 61 procent van de bevraagden voor het Saoedisch model. Slechts 17 procent van de Egyptenaren ziet het momenteel door islamisten geregeerde, maar buiten het systeem seculiere Turkije als voorbeeld.
