Kofi Annan stopt als VN-gezant voor Syrië

Kofi Annan stopt als gezant van de Verenigde Naties en de Arabische Liga voor Syrië. Dat heeft VN-secretaris-generaal Ban Ki-moon vandaag bekendgemaakt. Annan wil geen verlenging van zijn mandaat dat eind deze maand afloopt. Annan kwam met de strijdende partijen in Syrië een plan overeen om een einde te maken aan het geweld. Zowel het regeringsleger als de rebellen hielden zich daar niet aan. Annan kreeg bovendien onvoeldoende steun in de veiligheidsraad. Daardoor "veranderde mijn rol fundamenteel", zei hij vandaag op een persconferentie in Genève.

"Ik heb niet alle steun gekregen die de zaak verdiende. (...) Er is verdeeldheid binnen de internationale gemeenschap. Dat alles heeft mijn plichten ingewikkelder gemaakt", hekelde Annan het gebrek aan unanimiteit binnen de Veiligheidsraad en de internationale gemeenschap.

Hij hekelde voorts de "groeiende militarisering" van het Syrische conflict, die samen met de internationale verdeeldheid zijn rol "grondig veranderd hebben". Daarnaast zei hij dat Syrisch president Bashar al-Assad "vroeg of laat" zou moeten vertrekken in het kader van de politieke transitie. Volgens hem kan zijn opvolger meer kans op slagen hebben om het land naar een politieke transitie te leiden, zonder een militaire optie.

Annan wilde regering en opstandelingen in Syrië ertoe bewegen een einde te maken aan het geweld, maar afspraken daarover werden aan de lopende band genegeerd. Westerse en Arabische landen wilden sancties opleggen en het geweld veroordelen, maar Rusland en China blokkeerden dat in de Veiligheidsraad.

Annan-plan mislukt
Annan gaf drie weken geleden voor het eerst volmondig toe dat zijn vredesplan was mislukt. In het Annan-plan uit februari stond onder meer dat de strijdende partijen hun troepen moesten terugtrekken uit bewoonde gebieden. Ook moesten burgers noodhulp krijgen en moesten regering en oppositie in gesprek gaan over hervormingen.

Het mandaat van Annan loopt op 31 augustus af en de Ghanees wilde niet dat het zou worden verlengd. Ban prees Annan om "de onzelfzuchtige manier waarop hij zijn geweldige vaardigheden en prestige heeft gebruikt bij deze moeilijke en ondankbare opdracht". De VN en de Arabische Liga gaan op zoek naar een opvolger.

Snelle opvolging
Buitenlandchef Catherine Ashton van de Europese Unie dringt aan op een snelle opvolging van Kofi Annan. Die opvolger moet zijn werk voortzetten voor een vreedzame politieke overgang in Syrië. Het vredesplan van Annan moet daarbij het uitgangspunt zijn.

Ashton verklaarde dit vandaag in een reactie op het door haar "diep" betreurde opstappen van Annan als internationaal bemiddelaar voor Syrië.

Druk opvoeren
Volgens de VN heeft Annan een hand uitgestoken, maar is die niet aangenomen. "Regering en oppositie blijven tonen dat ze vastbesloten zijn om steeds meer geweld te gebruiken", aldus een verklaring. Brits premier Cameron zei ondertussen aan televisiezender Sky News dat de Verenigde Naties resoluties moeten afkondigen om de druk op Syrië op te voeren. Dat Annan zijn mandaat als bemiddelaar eind augustus niet zal verlengen, toont volgens Cameron aan dat dit nodig is.

"Dramatische patstelling"
Dat Kofi Annan stopt als internationale gezant voor Syrië toont volgens de Franse minister van Buitenlandse Zaken Laurent Fabius "de dramatische patstelling in het conflict". Volgens Fabius blijft het belangrijk dat er een staakt-het-vuren komt in Syrië en dat president Bashar al-Assad vertrekt.
Frankrijk is een van de vijf permanente leden van de VN-Veiligheidsraad. Met andere landen werkte Parijs aan sancties tegen Syrië, maar dat werd geblokkeerd door Rusland en China.

Aanhoudende verdeeldheid
Rusland betreurt de beslissing van Annan. Dat heeft de Russische vertegenwoordiger bij de Verenigde Naties gezegd. Rusland steunde Annan "zeer krachtig", bezwoer diplomaat Vitali Tsjoerkin.

In de Veiligheidsraad heeft Rusland continu tegen sancties gestemd. Moskou is een van de belangrijkste bondgenoten van het Syrische regime. VN-chef Ban Ki-moon hekelde vandaag "de aanhoudende verdeeldheid in de Veiligheidsraad, die een belemmering voor diplomatie is geworden en het werk van elke bemiddelaar veel moeilijker maakt".