“Komaan, deze kant op!”: dolfijnen loodsen verdwaalde walvis terug naar open zee

Ruim twee weken lang zat een jonge walvis gevangen in een ondiepe riviermonding in West-Australië. Elke poging om de oceaan te bereiken liep vast op zandbanken. Tot een groep dolfijnen opdook en de verdwaalde reus volgens ooggetuigen naar de vrijheid loodste.

De Zuidkaper, een bedreigde walvissoort, was op 28 juni het Peel-Harvey-estuarium ten zuiden van Perth binnengezwommen. Hoe hij daar terechtkwam, weet niemand. Mogelijk werd hij tijdens uitzonderlijk hoogtij naar binnen gelokt. Toen het waterpeil zakte, zat hij gevangen.

Door zijn gestalte kon de jonge Zuidkaper zich nauwelijks door het ondiepe water bewegen. Bijna drie weken lang volgden buurtbewoners zijn doen en laten op de voet. Ze doopten hem liefkozend ‘Gail the Whale’.

De bezorgdheid groeide met de dag. “Dit is niet zijn natuurlijke leefomgeving”, zegt Rodney Peterson, directeur van Geographe Marine Research. “Hoe langer hij er bleef, hoe kleiner de kans dat hij nog zou kunnen terugkeren naar zee.”

Dolfijnen wijzen de weg

Donderdagnamiddag vielen de puzzelstukken eindelijk op hun plaats. Het was vloed en het water stond net hoog genoeg. Na enkele mislukte pogingen slaagde de walvis erin een verraderlijke zandbank over te steken.

Aan de andere kant wachtte onverwachte hulp. “Er dook een groep dolfijnen op”, vertelt Peterson. “Mogelijk hebben zij de walvis verder naar de veilige, open zee geleid.”

Ook omstanders zagen hoe de dolfijnen zich rond de Zuidkaper verzamelden en hem naar dieper water loodsten. De dieren waren geen onbekenden voor elkaar: tijdens zijn verblijf in de ondiepe riviermonding had de walvis geregeld contact met de plaatselijke dolfijnen.

“Indrukwekkend”

Volgens marien biologe Emily Ehlers is dergelijk gedrag uitzonderlijk, maar niet uniek. Vorig jaar zag ze hoe dolfijnen een gestrande bultrug in Koombana Bay, 170 kilometer ten zuiden van Perth, te hulp schoten.

“Ze zwemmen in een soort formatie rond de walvis en proberen hem met geluiden in de juiste richting te sturen”, zegt ze. “Het is ronduit indrukwekkend.”

De twee soorten zoeken elkaar vaker op. Walvissen draaien zich soms op hun rug en tonen hun buik, alsof ze de dolfijnen uitnodigen om te spelen. Die surfen vervolgens mee op de boeggolf van de veel grotere dieren. Niet elke ontmoeting is even vriendschappelijk, soms spelen rivaliteit en territoriumdrang mee, maar in dit geval leek de boodschap duidelijk: komaan, deze kant op.

De West-Australische dienst voor biodiversiteit en natuurbehoud maakt zich intussen weinig zorgen dat de jonge Zuidkaper opnieuw verdwaalt. Hij heeft bewezen dat hij de smalle doorgang tussen het estuarium en de oceaan veilig kan nemen. En ditmaal weet hij de weg.