Lot Moebarak in handen van het leger

De Egyptische president Moebarak kan alleen aanblijven zolang het leger achter hem staat. "Zodra het leger de president niet meer steunt, zal het snel voorbij zijn", zegt Said Okasha, politiek analist bij het Al-Ahram Centrum voor Politieke en Strategische Studies.

Het leger is een belangrijke pijler van de Egyptische staat sinds de Beweging van Vrije Officieren in 1952 de monarchie omver wierp. De vier presidenten die daarna aan de macht kwamen, hadden allemaal een militaire achtergrond. Dat gold ook voor veel plaatselijke bestuurders en directeuren van bedrijven in de publieke sector.

Half miljoen militairen
Het Egyptische leger is met bijna een half miljoen militairen het machtigste instituut in Egypte. Het houdt zich niet alleen bezig met defensie. Het leger is sterk verweven met de nationale economie, betrokken bij openbare werken, het bedrijfsleven en de vervaardiging van allerlei producten, van wapens tot theeketels.

Experts zeggen dat het leger nog steeds stevig achter Moebarak staat, maar dat het geen geweld wil gebruiken tegen anti-regeringsdemonstranten. Dergelijk geweld zou het imago van het leger als beschermer van het volk schaden. Er bestaat echter geen twijfel over dat de generaals verschillende scenario's en hun politieke en economische consequenties afwegen.

Burgerpresident
"Moebarak heeft bewezen dat het leger aan zijn kant staat en daardoor heeft het enigszins aan geloofwaardigheid verloren op straat", zegt Okasha. "Maar het leger kan uiteindelijk de andere kant kiezen, als het denkt dat dat in zijn belang is."
 
Moebarak heeft het voordeel dat hij een militaire achtergrond heeft. Hij werd opgeleid als gevechtspiloot en diende als luchtmachtcommandant tijdens de oorlogen van 1967 en 1973 met Israël.

Andere potentiële presidentskandidaten - zoals het voormalige hoofd van het Internationaal Atoomagentschap (IAEA), Mohamed ElBaradei - hebben een diplomatieke en juridische achtergrond. De Moslimbroederschap, de grootste en bestgeorganiseerde politieke oppositiebeweging in het land, wordt verguisd door het opperbevel.
 
"Het Egyptische leger kent een bijzondere cultuur. Het respecteert alleen een leider uit de eigen gelederen", zegt Okasha. "De president is ook legerleider, dus het is voor het leger moeilijk een burgerpresident te accepteren."

Zoon Gamal
Het gebrek aan militaire achtergrond van Gamal, de 47-jarige zoon van Moebarak, werd altijd al gezien als een groot obstakel om zijn vader op te volgen. In een Amerikaans diplomatiek bericht dat via WikiLeaks uitlekte, zegt een anonieme analist dat het leger Gamal niet steunt. "Als Moebarak in zijn kantoor overlijdt, zal het eerder zo zijn dat het leger de macht grijpt dan dat Gamal zijn vader opvolgt."(ips/adb)