Mansour ingezworen als interim-president Egypte

Opperrechter Adli Mohamed Mansour is volgens de militaire coupplegers officieel de interim-president van Egypte geworden. Het staatspersbureau MENA meldde dat de strijdkrachten "de presidentiële bevoegdheden hebben overgedragen aan Mansour", het hoofd van het Hoge Constitutionele Hof. ElBaradei zou het meeste kans maken om de overgangsregering te leiden. Gisteren werd de verkozen president Mohamed Morsi door het leger uit zijn functie ontheven na wekenlange protesten.

Mansour was nog maar drie dagen aan de slag als hoogste rechter van Egypte. In mei had Morsi hem benoemd om Maher al-Behairi op te volgen, die eind juni met pensioen ging. Mansour zal aan het hoofd staan van een overgangsregering over de partijgrenzen heen, die nieuwe presidents- en parlementsverkiezingen moet voorbereiden. De nieuwe regering moet ook grondwetswijzigingen uitwerken.

De 67-jarige Mansour werkt sinds 1992 voor het Grondwettelijk Hof. De jurist werkte mee aan de uitwerking van de wettelijke kadervoorwaarden voor de eerste vrije presidentsverkiezingen van 2012 in Egypte, waarbij Morsi als kandidaat van de Moslimbroederschap toen aan het langste eind trok.

Overgangsregering
Mohamed ElBaradei, Nobelprijswinnaar en de vroegere chef van het VN-atoomagentschap IAEA, is de belangrijkste kandidaat om een overgangsregering in Egypte te gaan leiden. Dat meldden militaire en politieke bronnen. "ElBaradei is onze eerste keus", zegt een van de militaire bronnen. "Hij is een internationaal persoon, populair onder jonge mensen en hij gelooft in democratie met alle politieke krachten."

De 71-jarige ElBaradei speelde een rol in de ontwikkelingen rond de staatsgreep. Hij was door onder meer de alliantie van liberale en linkse partijen en de demonstrerende jongeren naar voren geschoven om te onderhandelen met de militairen. Toen generaal Abdel Fattah al-Sisi op televisie aankondigde dat de militairen de macht hadden gegrepen, was ElBaradei daarbij.

Militaire putsch
Morsi sprak gisteren van een "duidelijke militaire putsch". De legerleiding gebruikte de afwijzing van Morsi door miljoenen burgers om hem uit de macht te ontzetten. Al wekenlang kwam het tot grote protesten en rellen in verschillende Egyptische steden. Op het Tahrirplein nam de massa opnieuw de grootte aan van de protesten die tot het ontslag van de voormalige president Moebarak leidde. Morsi zit nu vast in het ministerie van Defensie onder toezicht van militairen.

Mansour heeft na zijn beëdiging de Moslimboederschap "een deel van het land" genoemd. Hij nodigde de moslimbeweging uit om "te delen in de opbouw'' van het land. Dat meldde de website van Al-Ahram. Justitie in Egypte vaardigde vandaag wel een arrestatiebevel uit voor de politieke topman van de Broederschap, Khairat el-Shater. De rijke zakenman was vorig jaar de voornaamste kandidaat om president te worden maar stapte uit de race vanwege eerdere veroordelingen.

Reacties
De coup heeft al tot felle reacties geleid van politici in andere landen. De Syrische - ook al fel bekritiseerde - president Assad noemde dit het einde van de politieke islam. Assad is namelijk een zwaar tegenstander van het Moslimbroederschap. Het tegengestelde werd gehoord in Turkije, waar de regeringspartij AKP de coup een "teken van achterlijkheid" noemde.

De Amerikaanse president Obama uitte dan weer zijn ongerustheid, en hoopt dat er snel een nieuwe, democratisch verkozen regering komt. De Duitse minister van Buitenlandse Zaken Guido Westerwelle noemde het een zware slag voor de democratie: "Een dergelijk uitschakelen van de democratische orde is geen duurzame oplossing voor de grote problemen waarvoor Egype staat". Ook NAVO-topman Anders Fogh Rasmussen zei diep bezorgd te zijn over de huidige omstandigheden in Egypte. Hij riep iedereen op om terughoudend te zijn en geen geweld te gebruiken, maar de mensenrechten, ook die van minderheden, te respecteren.

Minister van Buitenlandse Zaken Didier Reynders (MR) roept op tot een dialoog tussen alle partijen in Egypte "om een democratische overgang te garanderen die voldoet aan de democratische verwachtingen van de Egyptische samenleving". "Alleen een vreedzaam proces waarin alle politieke krachten zich kunnen vinden, kan representatief en stabiel zijn", aldus Reynders. Hij hoopt dat de nieuwe regering zal besturen "met respect voor de rechtstaat en voor de fundamentele rechten en vrijheden van alle Egyptenaren", en dat ze zal streven naar economisch herstel.

De afzetting van de Egyptische president Mohammed Morsi door het leger veroorzaakt ook forse koerswinsten op de beurs van Caïro. De Egyptische index EGX 30 klom al circa 7,4 procent hoger. Het gaat om de grootste koerswinst sinds 25 juni 2012, de eerste handelsdag nadat Morsi tot president was verkozen.