Merkel en Sarkozy geven Van Rompuy delicate opdracht
De Duitse bondskanselier Angela Merkel en de Franse president Nicolas Sarkozy hebben Herman Van Rompuy verzocht om minstens tweemaal per jaar afzonderlijke bijeenkomsten van de leiders van de eurolanden te leiden. Omzichtig laveren tussen de politieke spanningsvelden in Europa wordt meer dan ooit de opdracht van de Belg. "De staatshoofden en regeringsleiders van de eurozone zullen een voorzitter verkiezen voor een mandaat van tweeënhalf jaar. Wij hebben de wens uitgesproken dat u die taak op zich zou nemen", staat in de brief van Merkel en Sarkozy aan Van Rompuy. Zijn eerste mandaat als voorzitter van de Europese Raad verstrijkt midden volgend jaar.
Merkel en Sarkozy stelden dinsdag op een top in Parijs dat de leiders van de zeventien eurolanden minstens tweemaal per jaar zouden bijeenkomen. Deze toppen moeten "de hoeksteen van een nieuw economisch bestuur van de eurozone worden".
In hun brief gaan de leiders van de twee grootste eurolanden dieper in op de toedracht van deze eurotoppen: de uitvoering van de begrotingsregels in de eurolanden verzekeren, de moeilijkheden van sommige landen bespreken en de noodzakelijke beslissingen nemen om crisissen te vermijden.
Economisch beleid vastleggen
Ook kunnen deze toppen volgens Sarkozy en Merkel een gelegenheid vormen om de evolutie van de concurrentiekracht in de eurozone te evalueren en de richtsnoeren van het economisch beleid in de eurozone vast te leggen.
Een vijftal jaar geleden zou zo'n piste onbespreekbaar zijn geweest. De Fransen hebben het idee steeds verdedigd, maar de Duitsers voelden er weinig voor en ook Commissievoorzitter José Manuel Barroso hield lange tijd de boot af.
Europa van twee snelheden
Velen vrezen dat een nauwere samenwerking onder de eurolanden een opstap zou zijn naar "een Europa van twee snelheden". De Britten en de overige negen EU-lidstaten die de euro niet hanteren, zijn bijzonder beducht voor beslissingen die ook een impact hebben op de Europese begroting of de interne markt.
Zo duikt op foto's van de allereerste eurotop in oktober 2008 in Parijs ook de toenmalige Britse premier Gordon Brown op. In maart van dit jaar werd een eurotop in extremis voorafgegaan door een discussie met de overige tien leiders over de situatie in Libië.
De Europese schuldencrisis dwingt de euroleiders echter om nauwer samen te werken. Sinds het aantreden van Van Rompuy in januari 2010 zijn de leiders van de eurolanden al verscheidene keren apart bijeengekomen, een onuitgegeven institutionele situatie, en telkens onder het voorzitterschap van de Belg.
"De toppen zijn reeds een realiteit", nuanceerde men bij de Commissie. Volgens het dagelijks bestuur van de Europese Unie zal de consolidering van deze structuur deze toppen en "meer gewicht en visibiliteit" geven en "het informele karakter ervan beperken".
Verstrekkende beslissingen
Informeel of niet, op de voorbije eurotoppen zijn concrete en soms verstrekkende beslissingen gevallen. Zo werd in mei vorig jaar ingestemd met een tijdelijk noodfonds voor eurolanden met betalingsmoeilijkheden. Intussen zijn de slagkracht en de middelen van dit fonds danig uitgebreid en is zelfs een wijziging van het Europese verdrag afgesproken om de weg te bereiden voor een permanent fonds.
Vanuit het Europees Parlement klaagden fractieleiders als de liberaal Guy Verhofstadt en de socialist Martin Schulz dat niet de regeringsleiders, maar de Europese Commissie de sleutelrol moet spelen in het bestuur van de eurozone. Bij de Commissie luidt het dat voorzitter José Manuel Barroso tot dusver een heel actieve rol heeft gespeeld op de eurotoppen en dat de oplossingen vaak uit het Berlaymontgebouw kwamen.
Eurogroep versterken
Schulz hamerde ook op het belang van voorzitter Jean-Claude Juncker van de eurogroep, de maandelijkse bijeenkomsten van de ministers van Financiën van de eurozone. De wisselwerking tussen beide fora is nog onduidelijk. In de brief van Sarkozy en Merkel staat dat de eurogroep versterkt moet worden, maar verdere details worden niet verstrekt.
Het Poolse EU-voorzitterschap bestempelde de bijeenkomst van Merkel en Sarkozy bij monde van een zegsman als positief, maar de Polen, die nog niet tot de eurozone behoren, willen erover waken dat de uitkomst van het lopende discussie over economische hervormingen "aanvaardbaar" zal zijn voor alle EU-lidstaten. (belga/vsv)
