Nederlands GeenPeil-referendum mag officieel doorgaan
Nederland krijgt een referendum over het associatieverdrag tussen de Europese Unie en Oekraïne. De Nederlandse Kiesraad heeft de handtekeningen onderzocht die het actiecomité GeenPeil verzameld heeft en stelt vast dat de vereiste 300.000 geldige handtekeningen ruimschoots werden gehaald.
De Kiesraad valideerde 427.939 handtekeningen die GeenPeil ophaalde. Er waren er in totaal 472.000 ingediend. GeenPeil is een initiatief van Burgercomité-EU, weblog GeenStijl en het Forum voor Democratie van eurocriticus Thierry Baudet. Ze zijn tegen de "uitbreidingsdrift" van de EU, die volgens hen ten koste gaat van de Nederlandse democratie. Ze vinden dat het samenwerkingsverdrag tussen de EU en Oekraïne de belastingbetaler miljarden euro's gaat kosten. De regering in Den Haag doet enkel nog wat Brussel wil, is hun kritiek.
GeenPeil hoopt dat met het referendum "een hernieuwd debat zal opbloeien over onze democratie, onze volksvertegenwoordiging en over de uitbreidingsdriften van de Europese Unie". De uitslag zal als advies aan de regering worden voorgelegd en is dus niet bindend.
De raadpleging vindt waarschijnlijk in de eerste helft van 2016 plaats, waardoor het associatieverdrag niet zoals gepland op 1 januari in werking kan treden. Daarvoor moeten alle 28 EU-lidstaten het ratificeren. België heeft dat al gedaan.
"Feestje voor de democratie"
Actiecomité GeenPeil is "ongelooflijk blij" dat de bevolking zich mag uitspreken en spreekt van een "feestje voor de democratie". Het voornaamste doel is wat woordvoerder Jan Roos betreft nu dat de opkomst zo hoog mogelijk wordt. Hij verwacht niet dat veel kiezers het verdrag zullen lezen, maar ziet daar geen probleem in.
"Ik hoop dat mensen zich erin gaan verdiepen, het lijkt me dat je zorgt dat je weet waar het over gaat als je gaat stemmen. Maar er wordt wel vaker met de onderbuik, vanuit de emotie gestemd", zegt Roos. Critici die stellen dat het verdrag te ingewikkeld is voor een referendum hanteren een dubbele standaard, vindt hij. "Hoeveel mensen lezen een partijprogramma voordat ze hun stem uitbrengen? Daar maken politici nooit een probleem van, dan vinden ze de kiezer kennelijk wel slim genoeg."
Wat Roos betreft is het best denkbaar dat GeenPeil een vervolg krijgt. "Je moet niet voor iedere poepescheet een referendum gaan aanvragen, dan wordt het instrument een lamme vleugel. Maar ik kan me goed voorstellen dat er meer onderwerpen zijn waarbij er goede redenen voor zijn."
'Hoeveel mensen lezen een partijprogramma voordat ze hun stem uitbrengen? Daar maken politici nooit een probleem van, dan vinden ze de kiezer kennelijk wel slim genoeg'
Opkomst van 30 procent nodig
Iedere kiesgerechtigde kan in Nederland sinds 1 juli een verzoek indienen bij het centraal stembureau (de Kiesraad) over een wet die al wel is aangenomen, maar nog niet in werking is getreden. Om een raadgevend referendum te organiseren zijn minimaal 300.000 geldige verzoeken vereist.
Nu blijkt dat er voldoende geldige handtekeningen zijn, zal een referendumcommissie een datum prikken voor het referendum. Uitgangspunt voor de commissie is dat het een datum is waarop zoveel mogelijk kiezers kunnen stemmen. Ook moeten gemeenten voldoende tijd hebben om het referendum goed te organiseren.
Alle kiesgerechtigden krijgen een oproep te gaan stemmen. Voor de geldigheid van de uitslag is een opkomst bij het referendum vereist van minimaal 30 procent. De uitslag is niet bindend. Het is aan het kabinet om te beslissen of het de uitspraak van de kiezer overneemt of naast zich neerlegt.
Burgers kunnen over alle wetten een referendumverzoek indienen, op enkele uitzonderingen na. Zo kunnen er geen referenda gehouden worden over wetten die gaan over de grondwet, de begroting of over het Koningshuis.
In de wet is vastgelegd dat de referendumcommissie 2 miljoen euro aan subsidies mag verstrekken om het maatschappelijke debat over het onderwerp te stimuleren. De spelregels voor het aanvragen van deze subsidie zijn in voorbereiding en worden binnenkort bekendgemaakt. Medy van der van der Laan, voorzitter van brancheorganisatie Energie-Nederland, staat aan het hoofd van de Referendumcommissie.
Wat houdt het verdrag precies in?
Het referendum over het associatieverdrag tussen de Europese Unie en Oekraïne gaat door. Wat houdt dit verdrag in?
Het verdrag is bedoeld om de economische en politieke banden met Oekraïne aan te halen en kan leiden tot een vrijhandelsakkoord. Zo hebben de EU en Oekraïne afspraken gemaakt op een groot aantal terreinen om economisch beleid en regelgeving op elkaar af te stemmen.
De handel met Oekraïne moet een opsteker krijgen doordat export- en importtarieven worden afgebouwd. Met het verdrag gaat Oekraïne verplichtingen aan om de rechtsstaat te ontwikkelen. Ook moet de overeenkomst meer bescherming bieden aan buitenlandse investeringen en samenwerking op tal van gebieden stimuleren.
De overeenkomst wordt door tegenstanders, zoals de initiatiefnemers van het niet-bindende referendum, gezien als de opmaat naar een lidmaatschap van de EU. Zij vinden dat ondemocratisch en eisen dat de burgers worden gehoord. Daarnaast zien zij Oekraïne als een instabiel land met politieke en economische problemen. Volgens tegenstanders gaat de uitbreidingsdrift in Europa ten koste van de Nederlandse democratie.
De Nederlandse overheid benadrukt dat Oekraïne geen kandidaat-lid is van de Europese Unie. Dat zou ook niet dichterbij komen door het associatieverdrag.
