Proces tegen verdachten 'Dönermoorden' even onderbroken
In Duitsland en Turkije zijn vandaag alle ogen gericht op München. In de hoofdstad van Beieren is immers het grootste proces in de geschiedenis van de Bondsrepubliek gestart. Vijf Duitse neonazi's worden er beschuldigd van medeplichtigheid aan tien moorden op negen buitenlanders - acht Turken en een Griek - en een agente. Omdat het diverse keren om eigenaren van een eetgelegenheid ging, wordt ook gesproken van 'de Dönermoorden'.
Het vijftal wordt eveneens verdacht van betrokkenheid bij twee bomaanslagen, waarbij in totaal 23 mensen gewond raakten.
'Voorzitter vooringenomen'
Het proces ging met enige hapering van start. De advocaten van hoofdverdachte Beate Zschäpe - van de Nationaalsocialistische Ondergrondse (NSU) - verzochten om een korte onderbreking omdat de voorzitter van de rechtbank in hun ogen naliet duidelijk te maken wat hij met de bezwaren tegen zijn positie gaat doen.
De advocaten van de 38-jarige hoofdverdachte beschuldigden Manfred Götzl afgelopen weekend van vooringenomenheid tegenover Zschäpe. Ze vonden de voorzitter daarom ongeschikt voor het proces.
Witte bloes, zwarte blazer
Zschäpe staat terecht voor haar vermoedelijke deelname aan tien moorden van de rechtsextremistische terreurcel tussen 2000 en 2007, waarvan er negen een racistich karakter hadden. De vrouw zit vast sinds 8 november 2011, toen ze zich bij de politie heeft gemeld.
Gekleed in een witte bloes en een zwarte blazer betrad ze vandaag even voor 10 uur de rechtszaal. Verwacht wordt dat ze zal zwijgen, zoals ze eerder heeft aangegeven.
Vijf verdachten
Nog vier andere mensen staan terecht. Twee andere verdachten - de vermoedelijke moordenaars Uwe Böhnhardt (34) en Uwe Mundlos (38) - beroofden zich echter van het leven op 4 november 2011. Ze pleegden hun wanhoopsdaad toen de politie op het punt stond hen in te rekenen.
Voor de strafzaak zijn scherpe veiligheidsmaatregelen genomen. Uren voor de opening - omstreeks 10 uur - stonden reeds tientallen mensen te wachten om de rechtsgang te kunnen bijwonen. Er vond voor het gerechtsgebouw ook een betoging plaats van onder andere vertegenwoordigers van Turkse organisaties.
'Hitlerkind'
Betogers noemden Beate Zschäpe een Hitlerkind en eisten opheldering van de overheid over hoe de NSU jarenlang onder de radar kon blijven. Ook de nabestaanden van de slachtoffers willen duidelijkheid, aldus de ombudsvrouw van de regering.
Dat de neonazi's zo lang konden doorgaan met hun moorden, leidde tot veel kritiek op de opsporingsdiensten. De kritiek maakte zelfs dat het hoofd van de binnenlandse inlichtingendienst finaal ontslag nam.
Banden met autoriteiten
De Turkse gemeenschap in Duitsland verwacht alvast dat de vijf verdachten levenslange celstraffen zullen krijgen. "Wij hopen op de maximale straf. En dat is levenslang", zei voorzitter Kenan Kolat van de Turkse gemeenschap in Duitsland.
Ongeveer 80 familieleden en slachtoffers hebben zich burgerlijke partij gesteld. Er worden meer dan 600 getuigen verwacht. Normaal zouden de debatten eindigen in januari 2014, maar nu is al duidelijk dat het proces veel langer zal duren.
"Waarom mijn man?"
Het grote probleem van het proces - volgens de Nederlandse journalist Wouter Meijer - is dat er zo weinig bekend is over de motieven van de kopstukken voor hun moorden. "Ze hebben de moorden nooit echt opgeëist. Het is ook onduidelijk waarom ze juist deze slachtoffers uitkozen. Dat is wat veel van de nabestaanden willen weten. Er zijn veel gezinnen van de slachtoffers bij het proces aanwezig als medeaanklager. Ze hebben allemaal eigen advocaten en mogen echt deelnemen aan het proces. Eigenlijk willen ze vooral één ding weten: waarom nu juist mijn man?"
