Rwandese president verlaat Grote Meren-top bij interventie Reynders
Tijdens de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties vond vandaag in New York een minitop over het Grote Merengebied in Midden-Afrika plaats. De bedoeling was om een gemeenschappelijke verklaring over en een veroordeling van het geweld in Oost-Congo te vinden, maar dat was buiten Rwanda gerekend. President Paul Kagame verliet de vergadering tijdens de interventie van minister van Buitenlandse Zaken Didier Reynders.
Oost-Congo wordt al enkele maanden geteisterd door de rebellen van de beweging M23. Ook al ontkennen de Rwandese autoriteiten dat formeel, VN- en andere experts zijn het erover eens dat de rebellen actief gesteund worden door Kigali.
VN-secretaris-generaal Ban Ki-moon bracht vandaag de hoofdrolspelers - de Rwandese president Kagame en de Congolese president Joseph Kabila - samen rond de tafel. Voor de vergadering leverde dat weliswaar een opmerkelijke foto op van Kagame, Kabila en Ban die hand in hand in de lens kijken, maar tijdens de 'high level meeting' was de consensus zoek.
"Buitenlandse steun"
Aan de vergadering nam een dertigtal landen en internationale instellingen deel. Ban Ki-moon had gehoopt een gemeenschappelijke veroordeling van het geweld in Oost-Congo te bereiken, maar Rwanda wilde daar niet van weten. Volgens minister Reynders wilde Kagame niet dat er in de tekst gesproken werd over "buitenlandse steun" aan de rebellen en wilde hij ook niet dat er M23-rebellen bij naam genoemd werden. "Kagame vindt dat de rebellie een intern Congolees probleem is, maar wil wel geen namen noemen. Dat is toch op zijn minst raar", verklaarde Reynders achteraf.
Kagame wachtte zelfs niet tot het einde van de vergadering om de zaal te verlaten. Hij stapte op tijdens de tussenkomst van Reynders, meer bepaald toen de Belgische minister zei dat Kigali de rebellie in zijn buurland publiekelijk moet veroordelen. Volgens de Rwandese delegatie was er echter geen vuiltje aan de lucht. Kagame moest weg omdat hij een dringende afspraak had, luidde het.
Rebellie stoppen
Het is Reynders niet helemaal duidelijk wat Rwanda precies wil. "Als je praat met vrouwen uit Oost-Congo die getuigen over hun verkrachting, verminking of over het feit dat hun hele familie uitgemoord werd, is het duidelijk dat het stoppen van de rebellie de absolute prioriteit moet zijn. Maar Kigali wil eerst de "grotere problemen" in de streek aanpakken, zonder dat het goed uitlegt wat het daar mee bedoelt".
Reynders geeft toe dat de vluchtelingenstromen eveneens een levensgroot probleem zijn, maar dat het aanpakken van M23 op dit ogenblik voor alles gaat. "Wat bij Rwanda duidelijk ontbreekt, is de politieke wil". In plaats van een gemeenschappelijke verklaring, werd er na de vergadering een samenvatting van de verschillende tussenkomsten gepubliceerd.
Bilaterale dialoog
Reynders roept de internationale gemeenschap op nu verder te zoeken naar een oplossing. Hoe dan ook, bepleit hij, zal om de rebellen te stoppen de steun van alle betrokkenen nodig zijn - dus ook Rwanda. Kabila en Kagame moeten volgens Reynders ook een bilaterale dialoog opstarten.
Sancties
Voorlopig wil België nog niet van sancties tegen Rwanda weten. Reynders wacht het expertenrapport af dat zal worden ingediend in de aanloop naar de bijeenkomst van het sanctiecomité van de VN-Veiligheidsraad in november. Als er VN-sancties moeten komen, zullen die voor het einde van het jaar goedgekeurd moeten worden, want vanaf 1 januari zetelt Rwanda zelf in de V-Raad en zal het goedkeuren van maatregelen dus veel meer voeten in de aarde hebben.
Europese Unie
De Europese Unie wacht het VN-rapport af om nieuwe budgettaire steun aan Kigali toe te kennen, kondigde ze vandaag aan. Bij Buitenlandse Zaken in België wordt erop gewezen dat het sanctioneren van de Rwandese autoriteiten zware gevolgen kan hebben voor de lokale bevolking en voor de ngo's die in de streek actief zijn.
