Saudi-Arabië executeert prominente sjiitische geestelijke

Saudi-Arabië heeft vandaag 47 mensen geëxecuteerd die waren veroordeeld wegens terrorisme. Onder hen was de prominente sjiitische geestelijke Nimr Baqr al-Nimr. Dat heeft het Saudische ministerie van Binnenlandse Zaken gemeld. Iran veroordeelde de executie van Nimr al. "De terechtstelling zal gevolgen hebben voor het koninkrijk", liet Teheran weten.

De  meeste geëxecuteerden waren betrokken bij een reeks aanslagen die terreurbeweging Al-Qaida tussen 2003 en 2006 uitvoerde, stelt het ministerie. Saudi-Arabië heeft sindsdien duizenden militante islamisten opgepakt voor vermeende betrokkenheid. 

Onder de geëxecuteerden bevonden zich ook leden van de sjiitische minderheid in Saudi-Arabië, van wie honderden zijn opgesloten en berecht na protesten in de periode van 2011 tot 2013. Destijds zijn meerdere politiemensen omgekomen bij schietpartijen en door benzinebommen.

"Voetspoor van de duivel"

Nimr heeft zich in 2011 kritisch uitgelaten over het optreden van de soennitische autoriteiten in buurland Bahrein tegen sjiitische protesten. Saudi-Arabië stuurde destijds troepen om Bahrein te helpen bij het onderdrukken van de opstand. Een jaar later sprak Nimr zijn ongenoegen uit over de regeerders van zijn land, de Dynastie van Saud, en moest hij zich voor de rechter verantwoorden.   

Het is niet bekend hoe de veroordeelden ter dood zijn gebracht. Saudi-Arabië kiest veelal voor openbare onthoofdingen. Het land heeft het afgelopen jaar opvallend veel executies uitgevoerd. In 2015 werden 157 mensen ter dood gebracht, terwijl dat er in 2014 nog negentig waren.

Saudi-Arabië verdedigde de executies van vandaag. "Die groep volgde het voetspoor van de duivel. Door hun terroristische activiteiten is onschuldig bloed vergoten met als doel de stabiliteit in het land aan het wankelen te brengen", luidt het volgens staatspersagentschap SPA in een standpunt van het ministerie van Binnenlandse Zaken in Riyad.

Iran boos

Iran heeft de terechtstelling van Nimr scherp veroordeeld. "In plaats van zich bezig te houden met de (IS-) terroristen, die de regio en heel de wereld bedreigen, laten de Saudi's een figuur als al-Nimr executeren", zei de woordvoerder van het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken, Hoessein Jaber Ansari. 

De louter politiek en religieus gemotiveerde daad is een weerspiegeling van de irrationele en onverantwoorde politiek van de Saudi's, zei Ansari voorts. De terechtstelling zal gevolgen hebben voor het koninkrijk, werd de woordvoerder geciteerd door het persagentschap ISNA. Morgen zal er voor de Saoedische ambassade in Teheran een grote betoging gehouden worden. 

Het sjiitische Iran en het soennitisch-wahabitische koninkrijk Saudi-Arabië leven al jaren op gespannen voet met elkaar. Naast de religieuze en geopolitieke verschillen is ook het conflict in Syrië al geruime tijd een twistappel. Teheran steunt het regime van president Bashar al-Assad, Riyad daarentegen de anti-Assad-rebellen.

Nederlandse Kamerleden protesteren

De Nederlandse Tweede Kamerleden Harry van Bommel (SP) en Sjoerd Sjoerdsma (D66) hebben de executies in Saoei-Arabië aan de kaak gesteld bij minister van Buitenlandse Zaken Bert Koenders.

Het tweetal wil weten of het klopt dat de geëxecuteerde sjiitische geestelijke Nimr Baqr al-Nimr niet wegens terrorisme werd gearresteerd maar om andere redenen. Ook vragen ze of Koenders denkt dat er sprake is geweest van eerlijke rechtsgang. Verder willen ze weten of de minister bereid is tegen Saoedi-Arabië zijn zorgen uit te spreken over de doodvonnissen.

Sjoerdsma stelde een maand geleden de dreigende executies al aan de orde bij het kabinet. "De kans dat Nederland zoiets in zijn eentje kan voorkomen, lijkt me niet erg reëel. Maar het wordt tijd voor een zichtbaarder standpunt, zeker nu Nederland het Europees voorzitterschap heeft", zegt hij nu.

Koenders zal op dit moment nog niet apart reageren op de kwestie. Er wordt wel gewerkt aan een reactie op Europees niveau, aldus het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken.